Zasiłek chorobowy w ciąży a premie i dodatki

Zwolnienie lekarskie w ciąży i wysokość świadczenia

Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, świadczenie chorobowe wynosi 100% podstawy wymiaru. W praktyce na początku może to być wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a następnie zasiłek chorobowy wypłacany na zasadach z ustawy zasiłkowej. Dla pracownicy najważniejsze jest jednak to, że sposób ustalania podstawy opiera się na podobnych regułach.

Okres zasiłkowy w przypadku niezdolności do pracy przypadającej w ciąży wynosi maksymalnie 270 dni. Nie jest to limit liczony „na rok kalendarzowy”, lecz okres zasiłkowy powiązany z daną niezdolnością do pracy. Jeżeli po wyczerpaniu tego okresu dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, w grę może wchodzić świadczenie rehabilitacyjne.

Samo ukończenie lub nieukończenie 26 lat nie decyduje o podstawie wymiaru zasiłku. Wiek może mieć znaczenie podatkowe przy niektórych wypłatach, ale nie zmienia zasad ustalania średniej z wynagrodzenia dla celów zasiłkowych.

Jak ustala się podstawę wymiaru zasiłku?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla pracownika stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli zatrudnienie albo ubezpieczenie chorobowe trwało krócej, bierze się pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia.

Wynagrodzenie przyjmowane do podstawy pomniejsza się o część składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika, czyli co do zasady o 13,71%. Dlatego 100% podstawy wymiaru nie oznacza automatycznie 100% ostatniej wypłaty brutto z listy płac. Rzeczywista kwota netto może się też różnić od dotychczasowej wypłaty, ponieważ wynagrodzenie i zasiłki mogą być inaczej rozliczane podatkowo i składkowo.

Zasady ustalania podstawy wynikają przede wszystkim z art. 36 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 38 tej ustawy przeciętne miesięczne wynagrodzenie ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego w przyjmowanym okresie przez liczbę miesięcy, w których zostało ono osiągnięte.

Czy premie i dodatki wchodzą do średniej?

Tak, ale nie każda wypłata automatycznie podwyższy świadczenie. Do podstawy wymiaru zasiłku wlicza się składniki wynagrodzenia, od których była należna składka na ubezpieczenie chorobowe oraz które zgodnie z przepisami płacowymi nie przysługują za okres pobierania wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku. Jeżeli pracownik zachowuje prawo do danego dodatku także w czasie choroby i dodatek jest nadal wypłacany, co do zasady nie powinien on drugi raz podwyższać podstawy zasiłku.

Art. 42 ust. 1 ustawy zasiłkowej przewiduje, że premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku w kwocie wypłaconej za miesiące, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy. Składniki kwartalne i roczne rozlicza się według odrębnych reguł, najczęściej przez odpowiednie uśrednienie.

W opisanej sytuacji należy więc sprawdzić, jak zakwalifikowano premię, dodatek covidowy i „podwójne wynagrodzenie” w dokumentach płacowych: czy były oskładkowane, za jaki okres przysługiwały, czy miały charakter miesięczny, kwartalny, roczny albo jednorazowy oraz czy zgodnie z regulaminem lub decyzją płacową przysługiwały również za czas choroby.

Dodatek covidowy a podstawa zasiłku

Dodatki covidowe w ochronie zdrowia miały szczególny, często okresowy charakter. Jeżeli taki dodatek był wypłacany w miesiącach przyjmowanych do podstawy, był oskładkowany i nie przysługiwał za czas choroby, może zostać uwzględniony przy obliczaniu świadczenia. Nie można jednak ocenić tego wyłącznie po nazwie dodatku.

Istotne jest także to, czy dodatek nadal przysługiwał w okresie, za który ma być wypłacone świadczenie. Jeżeli wypłaty danego składnika zaprzestano albo przysługiwał on tylko do określonego terminu, przepisy zasiłkowe mogą wyłączać go z podstawy zasiłku należnego za okres po tej dacie. W praktyce trzeba więc porównać datę powstania niezdolności do pracy, okresy wypłaty dodatku i podstawę prawną lub regulaminową jego przyznania.

Jeżeli z pasków płacowych wynika, że dodatek covidowy był co miesiąc wykazywany jako składnik wynagrodzenia i odprowadzano od niego składki, jest to silny argument za jego uwzględnieniem w średniej. Nie przesądza to jednak sprawy, jeżeli dodatek miał charakter czasowy i formalnie przestał przysługiwać przed okresem zasiłkowym.

„Podwójne wynagrodzenie” i jednorazowe wypłaty

Dodatkowa wypłata określana potocznie jako „podwójne wynagrodzenie” może zostać potraktowana różnie w zależności od jej podstawy. Jeżeli była to dodatkowa pensja za konkretny miesiąc albo miesięczny dodatek, zwykle analizuje się ją jak składnik miesięczny. Jeżeli była to nagroda roczna, kwartalna albo jednorazowe świadczenie, trzeba ustalić okres, którego dotyczyła.

Najważniejsze pytania dla kadr są następujące: czy od tej wypłaty naliczono składkę chorobową, za jaki okres wypłata przysługiwała, czy była pomniejszana za czas absencji chorobowej oraz czy pracownik zachowuje do niej prawo w czasie choroby. Dopiero po odpowiedzi na te pytania można prawidłowo ustalić, czy i w jakiej części zwiększy ona podstawę świadczenia.

Co zrobić przed przejściem na L4?

Przed przejściem na zwolnienie warto zgromadzić paski płacowe z ostatnich 12 miesięcy, informacje o premiach i dodatkach oraz regulamin wynagradzania albo decyzje przyznające dodatkowe świadczenia. Jeżeli pracodawca prowadzi obsługę zasiłków, można poprosić dział kadr o wstępną symulację podstawy.

W przypadku zwolnienia lekarskiego w ciąży lekarz powinien odpowiednio oznaczyć zaświadczenie, tak aby z dokumentacji wynikało, że niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży. Jeżeli oznaczenie nie zostanie prawidłowo przekazane, pracodawca lub ZUS może potrzebować dodatkowego zaświadczenia potwierdzającego ciążę dla zastosowania stawki 100%.

Jeżeli po wypłacie świadczenia okaże się, że nie uwzględniono premii lub dodatku, można wystąpić o wyjaśnienie sposobu obliczenia podstawy i korektę. Gdy świadczenie wypłaca ZUS, rozstrzygnięcie może przybrać formę decyzji, od której przysługuje odwołanie na zasadach ogólnych.

FAQ

Czy zasiłek w ciąży zawsze wynosi tyle samo co ostatnia pensja?

Nie. Wynosi 100% podstawy wymiaru, ale podstawa jest ustalana według zasad z ustawy zasiłkowej, zwykle ze średniej z 12 pełnych miesięcy i po pomniejszeniu wynagrodzenia o finansowane przez pracownika składki społeczne.

Czy premia uznaniowa wlicza się do podstawy zasiłku?

Może się wliczać, jeżeli w praktyce była składnikiem wynagrodzenia, od którego naliczano składkę chorobową, i nie przysługuje za czas choroby. Sama nazwa „uznaniowa” nie wystarcza do rozstrzygnięcia.

Czy dodatek covidowy zawsze podwyższy zasiłek?

Nie zawsze. Trzeba ustalić, czy był wypłacany w okresie przyjmowanym do podstawy, czy był oskładkowany, czy przysługiwał za czas choroby oraz czy nie zakończył się przed okresem, za który ma być wypłacone świadczenie.

Czy opłaca się czekać z L4 do kolejnego miesiąca?

To zależy od wypłat w pełnych miesiącach poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Czasem przesunięcie zwolnienia wpływa na okres przyjmowany do średniej, ale decyzja powinna wynikać przede wszystkim ze stanu zdrowia i zaleceń lekarza.

Co zrobić, jeśli pracodawca nie uwzględnił premii?

Najpierw warto poprosić o wyliczenie podstawy i wskazanie pominiętych składników. Jeżeli wyliczenie jest błędne, można żądać korekty, a przy decyzji ZUS skorzystać z drogi odwoławczej.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji zasiłek chorobowy w ciąży nie powinien być liczony wyłącznie od wynagrodzenia zasadniczego 4400 zł brutto, jeżeli w okresie przyjmowanym do podstawy były wypłacane premie lub dodatki spełniające warunki z ustawy zasiłkowej. Z drugiej strony nie każda dodatkowa wypłata automatycznie zwiększy świadczenie. Kluczowe znaczenie mają dokumenty płacowe, zasady przyznawania dodatku, jego oskładkowanie oraz to, czy składnik przysługiwał także za czas choroby albo tylko do określonej daty.

Najbezpieczniej poprosić dział kadr o symulację podstawy z wyszczególnieniem każdego składnika: pensji zasadniczej, premii, dodatku covidowego i dodatkowych wypłat. Przy wysokich kwotach zmiennych warto zweryfikować obliczenia przed pierwszą wypłatą świadczenia lub bezpośrednio po jej otrzymaniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.