Wyjazd za granicę na L4 a wezwanie do ZUS

Zwolnienie lekarskie a wyjazd za granicę

Przebywanie na zwolnieniu lekarskim oznacza, że ubezpieczony jest czasowo niezdolny do pracy i powinien wykorzystywać zwolnienie zgodnie z jego celem. Nie oznacza to automatycznego zakazu wyjścia z domu ani zakazu wyjazdu, zwłaszcza gdy na e-ZLA widnieje wskazanie, że chory może chodzić. Każda sytuacja jest jednak oceniana indywidualnie.

Podstawowe ryzyko wynika z art. 17 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie w sposób niezgodny z jego celem.

W przypadku zwolnienia wystawionego przez psychiatrę z powodu depresji wyjazd nie musi być sprzeczny z celem L4. Może się zdarzyć, że zmiana otoczenia, pobyt z bliską osobą, odpoczynek od czynników stresowych lub spokojny wyjazd zalecony przez lekarza będą wspierały leczenie. Inaczej należy ocenić wyjazd intensywny, połączony z wysiłkiem, imprezami, pracą, załatwianiem spraw zawodowych albo zachowaniem sprzecznym z zaleceniami lekarskimi.

Dlatego przed wyjazdem najlepiej uzyskać od lekarza prowadzącego jasną informację, czy planowany wyjazd nie koliduje z leczeniem. Nie musi to być rozbudowane zaświadczenie, ale w razie sporu pomocna będzie dokumentacja medyczna wskazująca, że wyjazd miał znaczenie terapeutyczne albo przynajmniej nie szkodził procesowi leczenia.

Wezwanie do ZUS na badanie w czasie L4

Inaczej należy ocenić sam wyjazd, a inaczej wezwanie do ZUS. Jeżeli ZUS wyznaczył termin badania przez lekarza orzecznika, ubezpieczony powinien się na nie stawić. Kontrola służy sprawdzeniu prawidłowości orzeczenia o czasowej niezdolności do pracy oraz zasadności dalszego korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli termin badania koliduje z planowanym wyjazdem, należy jak najszybciej skontaktować się z ZUS i złożyć wniosek o zmianę terminu. Wniosek warto złożyć pisemnie albo przez dostępny kanał kontaktu z ZUS, tak aby pozostał dowód zgłoszenia. W treści trzeba wskazać numer sprawy albo dane z wezwania, termin badania, przyczynę prośby o zmianę terminu oraz dołączyć dokumenty, które ją uzasadniają.

W opisanej sytuacji argumentem może być to, że wyjazd był wcześniej zaplanowany i ma służyć poprawie stanu psychicznego chorego. Najbezpieczniej dołączyć dokumentację lub zaświadczenie od psychiatry potwierdzające, że spokojny wyjazd z osobą bliską nie jest sprzeczny z leczeniem. Samo twierdzenie, że wyjazd poprawi samopoczucie, może być dla ZUS niewystarczające.

Trzeba jednak podkreślić: zmiana terminu badania zależy od decyzji ZUS. Nie ma gwarancji, że organ uwzględni prośbę tylko dlatego, że wyjazd był zaplanowany wcześniej. Jeżeli ZUS nie zmieni terminu, a chory nie stawi się na badanie bez skutecznego usprawiedliwienia, zwolnienie może stracić ważność od dnia następującego po wyznaczonym terminie badania, co może pozbawić prawa do zasiłku za dalszy okres.

Czy wyjazd za granicę może zostać uznany za nadużycie L4?

ZUS nie powinien automatycznie przyjmować, że każdy wyjazd na L4 jest nadużyciem. Musi znaczyć, czy zachowanie chorego było niezgodne z celem zwolnienia. W sprawach dotyczących depresji lub innych zaburzeń psychicznych bardzo ważna bywa opinia lekarza psychiatry, dokumentacja leczenia oraz rzeczywisty charakter wyjazdu.

Jeżeli w czasie wyjazdu chory odpoczywał, pozostawał pod opieką osoby bliskiej, nie wykonywał pracy, unikał stresu i realizował zalecenia lekarza, łatwiej bronić stanowiska, że zwolnienie było wykorzystywane prawidłowo. Jeżeli natomiast wyjazd miał charakter typowo rekreacyjny, intensywny albo sprzeczny z zaleceniami lekarskimi, ZUS może kwestionować prawo do świadczenia.

W orzecznictwie podkreśla się, że utrata prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ustawy zasiłkowej ma przeciwdziałać pobieraniu świadczeń w sytuacjach, w których ubezpieczony nadużywa zwolnienia. W wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt VII Ua 67/17, wskazano, że ocena powinna uwzględniać cel zwolnienia i rzeczywiste zachowanie ubezpieczonego, a nie wyłącznie formalny fakt przebywania poza miejscem zamieszkania.

Zmiana miejsca pobytu na L4

Osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim powinna zadbać, aby ZUS i płatnik składek mieli aktualny adres pobytu w czasie L4. Jest to szczególnie ważne, gdy chory wyjeżdża poza miejsce zamieszkania, także za granicę. Kontrola ZUS może dotyczyć nie tylko badania przez lekarza orzecznika, ale również sposobu wykorzystywania zwolnienia.

Jeżeli adres pobytu zmienia się w trakcie zwolnienia, należy przekazać tę informację w wymaganym terminie. Brak aktualnego adresu może utrudnić doręczenia i kontrolę, a w praktyce prowadzić do niekorzystnych konsekwencji dla ubezpieczonego. Nie warto zakładać, że skoro wyjazd trwa tylko kilka dni, ZUS nie będzie nim zainteresowany.

Co zrobić w opisanej sytuacji?

Najbezpieczniejsze działania są następujące:

• niezwłocznie skontaktować się z ZUS i poprosić o zmianę terminu badania, zanim nadejdzie termin wskazany w wezwaniu,
• złożyć krótkie pisemne uzasadnienie, że wyjazd był zaplanowany i ma związek z poprawą stanu psychicznego,
• uzyskać od psychiatry informację, że wyjazd nie jest sprzeczny z leczeniem, a jeśli to możliwe, że może wspierać terapię,
• poinformować o aktualnym adresie pobytu w czasie zwolnienia, jeżeli różni się od adresu wskazanego w e-ZLA,
• nie wykonywać w czasie wyjazdu żadnej pracy zarobkowej ani czynności, które można uznać za sprzeczne z celem zwolnienia.

Jeżeli ZUS potwierdzi nowy termin badania, warto zachować dowód tej informacji. Jeżeli ZUS odmówi zmiany terminu albo nie odpowie przed wyjazdem, trzeba rozważyć rezygnację z wyjazdu lub jego skrócenie. W przeciwnym razie ryzyko utraty świadczenia może być większe niż korzyść z kilkudniowego pobytu za granicą.

FAQ

Czy ZUS musi przesunąć termin badania, jeśli mam wykupiony wyjazd?

Nie. Można poprosić o zmianę terminu, ale decyzja należy do ZUS. Wykupiony wyjazd sam w sobie nie gwarantuje przesunięcia badania. Im lepiej udokumentowany powód, zwłaszcza medyczny, tym większa szansa na pozytywne rozpatrzenie prośby.

Czy na zwolnieniu od psychiatry wolno wyjechać za granicę?

Może być to dopuszczalne, jeżeli wyjazd jest zgodny z celem zwolnienia, nie pogarsza leczenia i nie służy wykonywaniu pracy. Warto mieć stanowisko lekarza prowadzącego, ponieważ przy zaburzeniach psychicznych ocena zależy od konkretnego stanu zdrowia i charakteru wyjazdu.

Co grozi za niestawienie się na badanie u lekarza orzecznika ZUS?

Niestawienie się bez usprawiedliwienia może spowodować utratę ważności zwolnienia od dnia następującego po wyznaczonym terminie badania. W praktyce może to oznaczać brak prawa do zasiłku chorobowego za dalszy okres zwolnienia.

Czy wystarczy zadzwonić do ZUS z prośbą o zmianę terminu?

Telefon może być pomocny, ale dla bezpieczeństwa warto zadbać o ślad pisemny: pismo, potwierdzenie nadania, wiadomość przez dostępny kanał elektroniczny albo inne potwierdzenie zgłoszenia. W razie sporu ważne będzie wykazanie, że prośba została złożona przed terminem badania.

Czy trzeba zgłaszać ZUS adres pobytu za granicą?

Jeżeli w czasie L4 zmienia się miejsce pobytu, należy zadbać o przekazanie aktualnego adresu odpowiednim podmiotom. Brak aktualnego adresu może utrudnić kontrolę i doręczenia, a to może zostać ocenione na niekorzyść ubezpieczonego.

Przy długiej chorobie pracownika kluczowe są granice ochrony zatrudnienia, dlatego pomocny jest tekst o tym, kiedy możliwe jest zwolnienie pracownika na świadczeniu rehabilitacyjnym.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest nieignorowanie wezwania z ZUS. Wyjazd zagraniczny w czasie L4 od psychiatry może być możliwy do obrony, jeżeli jest zgodny z leczeniem i dobrze udokumentowany. Nie zwalnia to jednak z obowiązku stawienia się na badanie albo skutecznego usprawiedliwienia nieobecności.

Praktycznie najlepszym rozwiązaniem jest szybki wniosek do ZUS o zmianę terminu, poparty dokumentacją od psychiatry. Jeżeli ZUS nie zgodzi się na przesunięcie badania, kontynuowanie wyjazdu może wiązać się z realnym ryzykiem utraty prawa do świadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt VII Ua 67/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.