L4 u jednego pracodawcy a urlop u drugiego

Urlop u drugiego pracodawcy podczas L4 - czy to praca?

Podstawowa zasada wynika z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Jeżeli więc u jednego pracodawcy pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim, a u drugiego formalnie korzysta z urlopu wypoczynkowego, kluczowe jest to, co faktycznie robił. Samo pobieranie wynagrodzenia urlopowego nie oznacza jeszcze wykonywania pracy. Inaczej byłoby, gdyby pracownik mimo urlopu odbierał służbowe telefony, wykonywał zlecone zadania, prowadził dyżury, podpisywał dokumenty albo w inny sposób realizował obowiązki na rzecz drugiego pracodawcy.

W praktyce ZUS bada nie tylko dokumenty kadrowe, ale również rzeczywisty przebieg zdarzeń. Znaczenie mogą mieć listy obecności, ewidencja czasu pracy, korespondencja służbowa, grafiki, potwierdzenia urlopu oraz wyjaśnienia pracodawców.

Kilka miejsc pracy a zwolnienie lekarskie

Przy zatrudnieniu u kilku pracodawców sytuacja jest bardziej wrażliwa dowodowo. Lekarz wystawiający e-ZLA powinien znać informację o wszystkich istotnych tytułach do ubezpieczenia i charakterze wykonywanej pracy. W praktyce zdarza się, że niezdolność do jednej pracy nie zawsze musi automatycznie oznaczać niezdolność do każdej innej aktywności, ale trzeba oceniać to ostrożnie i konkretnie.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I PK 69/17, wskazał, że wykonywanie w okresie zwolnienia lekarskiego pracy takiej samej jak w macierzystym zakładzie co do zasady uniemożliwia regenerację sił. Z tego wynika praktyczny wniosek: jeżeli druga praca jest podobna, wymaga takiego samego wysiłku albo może utrudniać leczenie, ryzyko zakwestionowania zasiłku znacząco rośnie.

W opisanym przypadku istotne jest, że u drugiego pracodawcy nie była wykonywana praca, lecz wykorzystywany był zaległy urlop wypoczynkowy. To argument korzystny dla ubezpieczonego. Nie wyklucza on jednak kontroli, bo ZUS może chcieć wyjaśnić, dlaczego w systemie widnieje aktywny drugi tytuł zatrudnienia i czy nie doszło do faktycznego świadczenia pracy.

Kiedy ZUS może żądać zwrotu świadczenia?

ZUS może zakwestionować świadczenie, jeżeli ustali jedną z dwóch przesłanek: wykonywanie pracy zarobkowej w czasie L4 albo korzystanie ze zwolnienia niezgodnie z jego celem. Przesłanki te są odrębne. Oznacza to, że nawet bez pracy zarobkowej problem może powstać wtedy, gdy zachowanie chorego utrudnia leczenie lub wydłuża niezdolność do pracy.

Za wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem mogą zostać uznane czynności sprzeczne z procesem leczenia, np. intensywna aktywność fizyczna przy schorzeniu wymagającym odpoczynku, wyjazd nieuzasadniony leczeniem, udział w przedsięwzięciach wymagających wysiłku albo czynności organizacyjne typowe dla prowadzenia działalności. Każda sprawa zależy jednak od rodzaju choroby, zaleceń lekarskich i realnego wpływu zachowania na rekonwalescencję.

W wyroku z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt III UK 120/05, Sąd Najwyższy podkreślił, że celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie zdolności do pracy. Dlatego ocenie podlega nie tylko formalny status pracownika, lecz także to, czy jego zachowanie sprzyjało leczeniu.

Jak bronić się w razie kontroli ZUS?

Najważniejsze jest przygotowanie spójnych wyjaśnień i dokumentów. Warto zgromadzić w szczególności: wniosek urlopowy, potwierdzenie udzielenia urlopu, ewidencję czasu pracy, informację od drugiego pracodawcy o braku świadczenia pracy, zalecenia lekarskie oraz dokumenty pokazujące, że sposób spędzania czasu nie utrudniał leczenia.

Jeżeli ZUS wyda niekorzystną decyzję, ubezpieczony może ją zaskarżyć w trybie wskazanym w pouczeniu decyzji. Termin i właściwy sposób działania należy zawsze sprawdzić w otrzymanym piśmie, ponieważ to ono określa konkretną ścieżkę odwoławczą w danej sprawie.

Nie warto ograniczać się do ogólnego twierdzenia, że był to urlop. Trzeba wykazać, że urlop nie był pozorny, a pracownik nie realizował żadnych obowiązków, nawet okazjonalnie. W sprawach zasiłkowych krótkie wiadomości mailowe, potwierdzenia logowania do systemu czy rozmowy służbowe mogą mieć znaczenie dowodowe.

Wniosek dla opisanej sytuacji

Jeżeli w czasie zwolnienia lekarskiego u pierwszego pracodawcy u drugiego pracodawcy korzystał Pan wyłącznie z zaległego urlopu wypoczynkowego, nie świadczył Pan pracy i nie podejmował czynności sprzecznych z celem L4, to są mocne argumenty przeciwko żądaniu zwrotu zasiłku chorobowego.

Nie można jednak wykluczyć, że ZUS będzie chciał sprawę wyjaśnić. Dla bezpieczeństwa należy przygotować dokumenty potwierdzające urlop oraz brak wykonywania obowiązków w drugim miejscu pracy. W razie decyzji o zwrocie świadczenia warto przeanalizować jej uzasadnienie, bo samo istnienie drugiego zatrudnienia nie przesądza jeszcze o naruszeniu art. 17 ustawy zasiłkowej.

FAQ

Czy można być na L4 u jednego pracodawcy i na urlopie u drugiego?

Co do zasady tak, jeżeli u drugiego pracodawcy urlop jest realny, a pracownik nie wykonuje żadnych obowiązków. Sama formalna obecność drugiego zatrudnienia nie przesądza o utracie zasiłku.

Czy wynagrodzenie urlopowe jest pracą zarobkową?

Nie jest pracą zarobkową samo otrzymanie wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Ryzyko powstaje wtedy, gdy mimo urlopu pracownik faktycznie wykonuje czynności służbowe.

Czy trzeba informować lekarza o drugim zatrudnieniu?

Tak, warto poinformować lekarza o wszystkich miejscach pracy i charakterze obowiązków. Pozwala to prawidłowo ocenić niezdolność do pracy i ogranicza późniejsze wątpliwości przy kontroli ZUS.

Co zrobić, gdy ZUS wezwie do wyjaśnień?

Należy odpowiedzieć rzeczowo i dołączyć dowody: potwierdzenie urlopu, ewidencję czasu pracy, oświadczenie drugiego pracodawcy o braku pracy oraz dokumentację medyczną lub zalecenia lekarskie, jeżeli mają znaczenie.

Czy ZUS zawsze odbiera zasiłek za cały okres L4?

Jeżeli zostanie stwierdzone naruszenie art. 17 ustawy zasiłkowej, utrata prawa dotyczy całego okresu danego zwolnienia lekarskiego. Dlatego tak ważne jest ustalenie, czy rzeczywiście doszło do pracy albo zachowania sprzecznego z celem L4.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji decydujące znaczenie ma fakt, czy w drugim miejscu zatrudnienia rzeczywiście był wykorzystywany urlop wypoczynkowy, czy jednak wykonywano jakiekolwiek obowiązki. Jeżeli pracownik nie pracował i zachowywał się zgodnie z celem zwolnienia lekarskiego, żądanie zwrotu świadczenia nie powinno wynikać wyłącznie z tego, że posiadał drugi etat.

Sprawy tego rodzaju są jednak dowodowe. Im lepiej udokumentowany urlop, brak pracy oraz zgodność zachowania z zaleceniami lekarskimi, tym większa szansa na skuteczną obronę przed decyzją ZUS.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2018 r., sygn. akt I PK 69/17
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt III UK 120/05

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.