L4 u jednego pracodawcy a urlop u drugiego

Kilka miejsc pracy a zwolnienie lekarskie do końca 2026 r.

Od 13 kwietnia 2026 r. art. 17 ustawy zasiłkowej wprost reguluje sytuację osoby mającej kilka tytułów do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli ubezpieczony spełnia warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi z co najmniej dwóch tytułów, stwierdzona niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z tych tytułów. Dla każdego powinno zostać wystawione odrębne zwolnienie lekarskie.

Do 31 grudnia 2026 r. pracownik nie może więc sam zdecydować, że w jednym miejscu korzysta z L4, a u drugiego pracodawcy pozostaje poza zwolnieniem dlatego, że ma tam urlop wypoczynkowy albo wykonuje lżejszą pracę. Różny charakter obowiązków w dwóch miejscach pracy nie tworzy obecnie wyjątku od tej zasady. Taki wyjątek został już uchwalony, ale zacznie obowiązywać dopiero 1 stycznia 2027 r.

Samo posiadanie drugiego zatrudnienia nie oznacza oczywiście naruszenia zwolnienia ani podstawy do odebrania zasiłku. Problem pojawia się wtedy, gdy dokumentacja nie odpowiada rzeczywistej sytuacji albo ubezpieczony w okresie objętym zwolnieniem wykonuje pracę zarobkową lub podejmuje aktywność niezgodną z celem L4.

Urlop wypoczynkowy u drugiego pracodawcy a L4

Urlop wypoczynkowy i niezdolność do pracy z powodu choroby są odrębnymi przyczynami nieobecności pracownika. Jeżeli choroba uniemożliwia rozpoczęcie zaplanowanego urlopu, zgodnie z art. 165 Kodeksu pracy pracodawca powinien przesunąć urlop na późniejszy termin. Jeżeli niezdolność do pracy powstaje już podczas urlopu, art. 166 Kodeksu pracy nakazuje udzielić niewykorzystanej części urlopu w innym terminie.

Oznacza to, że jeżeli e-ZLA obejmuje także zatrudnienie u drugiego pracodawcy, dni choroby nie powinny być traktowane jako wykorzystany urlop wypoczynkowy. Jeżeli urlop został wcześniej wpisany do ewidencji, po otrzymaniu informacji o niezdolności do pracy trzeba dostosować ewidencję i rozliczenie nieobecności do rzeczywistego stanu.

Samo otrzymanie wynagrodzenia urlopowego nie jest wykonywaniem pracy zarobkowej. Nie można jednak wyprowadzać z tego wniosku, że formalne oznaczenie nieobecności jako urlopu pozwala ominąć zwolnienie lekarskie dotyczące drugiego tytułu.

Praca zarobkowa i aktywność niezgodna z celem L4 od 13 kwietnia 2026 r.

Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa zasiłkowa sama definiuje pojęcia mające znaczenie przy kontroli wykorzystywania zwolnienia. Pracą zarobkową jest każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania. Wyjątek dotyczy czynności incydentalnych, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Ustawa zastrzega przy tym, że polecenie pracodawcy nie może być uznane za taką istotną okoliczność.

Aktywnością niezgodną z celem zwolnienia są natomiast działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia albo rekonwalescencji. Nie zalicza się do nich zwykłych czynności dnia codziennego ani wyjątkowych czynności incydentalnych wymaganych przez istotne okoliczności.

Jeżeli zatem w 2026 r. zwolnienie obejmuje także drugie zatrudnienie, wykonywanie w tym miejscu zadań służbowych może narazić ubezpieczonego na utratę prawa do zasiłku. Znaczenie mogą mieć nie tylko pełne dni pracy, ale również faktyczne czynności zawodowe, takie jak obsługa klientów, wykonywanie zleceń, prowadzenie spotkań, przygotowywanie dokumentów czy regularna korespondencja służbowa.

Co zmieni się 1 stycznia 2027 r.

Przepisy uchwalone w 2025 r. wprowadzają od 1 stycznia 2027 r. istotny wyjątek od zasady obejmowania zwolnieniem wszystkich tytułów. Jeżeli ze względu na rodzaj określonej pracy może ona być wykonywana mimo niezdolności do pracy w innym miejscu, lekarz będzie mógł na żądanie ubezpieczonego nie wystawić zwolnienia dla tego konkretnego tytułu.

Nie będzie to automatyczne prawo do samodzielnego wyboru pracodawcy, u którego pracownik chce pozostać aktywny. Potrzebne będzie żądanie ubezpieczonego, a możliwość niewystawienia zwolnienia będzie zależała od rodzaju pracy i oceny, czy może ona być wykonywana mimo niezdolności do pracy w ramach innego tytułu.

Ubezpieczony, dla którego zastosowano ten mechanizm, będzie miał także obowiązek poinformowania właściwego płatnika zasiłku o okresie zwolnienia wystawionego z innego tytułu.

Jeżeli od 1 stycznia 2027 r. lekarz zgodnie z nowymi przepisami nie wystawi e-ZLA dla jednego z tytułów, wykonywanie pracy w ramach tego wyłączonego tytułu nie będzie mogło być automatycznie uznane za naruszenie zwolnienia dotyczącego innej pracy tylko dlatego, że jest to aktywność zarobkowa. Nadal jednak sposób korzystania ze zwolnienia nie może utrudniać ani wydłużać leczenia lub rekonwalescencji.

Wniosek dla opisanej sytuacji

Jeżeli sprawa dotyczy okresu przypadającego do 31 grudnia 2026 r., punktem wyjścia nie powinno być pytanie, czy u drugiego pracodawcy pracownik faktycznie wykonywał pracę podczas urlopu. Najpierw trzeba ustalić, czy przy dwóch tytułach do ubezpieczeń społecznych prawidłowo wystawiono odrębne zwolnienia dla obu zatrudnień.

Jeżeli niezdolność do pracy obejmuje oba tytuły, wcześniej zaplanowany albo rozpoczęty urlop wypoczynkowy u drugiego pracodawcy powinien zostać rozliczony zgodnie z zasadami dotyczącymi choroby przypadającej przed urlopem albo w jego trakcie. Nie można traktować urlopu jako prostego sposobu na pozostanie poza L4.

Inaczej będzie można oceniać sytuacje przypadające od 1 stycznia 2027 r., ale tylko wtedy, gdy zostanie zastosowany nowy ustawowy mechanizm niewystawienia zwolnienia dla określonego tytułu ze względu na rodzaj wykonywanej pracy.

Kiedy ZUS może zakwestionować zasiłek i jak się bronić?

Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia. Są to odrębne podstawy utraty świadczenia.

W sprawie dotyczącej kilku zatrudnień warto zgromadzić przede wszystkim e-ZLA wystawione dla poszczególnych tytułów, dokumenty dotyczące urlopu i jego ewentualnej korekty, ewidencję czasu pracy, korespondencję z pracodawcami, potwierdzenia niewykonywania obowiązków oraz dokumentację medyczną i zalecenia lekarza, jeżeli mają znaczenie dla oceny sposobu korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli problem dotyczy okresu od 1 stycznia 2027 r. i dla jednego tytułu zwolnienie nie zostało wystawione na żądanie ubezpieczonego, znaczenie będzie miała również dokumentacja pozwalająca wykazać zastosowanie nowego mechanizmu oraz wykonanie obowiązku poinformowania właściwego płatnika.

Jeżeli ZUS wyda decyzję odmawiającą prawa do zasiłku albo nakazującą zwrot świadczenia, od decyzji w sprawie zasiłku można wnieść odwołanie w ciągu miesiąca od jej doręczenia. Odwołanie składa się za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, do sądu rejonowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W odwołaniu warto odnieść się do konkretnych ustaleń ZUS i przedstawić dowody dotyczące każdego tytułu ubezpieczenia.

Starsze orzecznictwo – znaczenie pomocnicze

W starszym orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie analizowano, jakie czynności można uznać za wykonywanie pracy podczas zwolnienia i czy zachowanie ubezpieczonego pozostawało zgodne z celem L4. Przykładowo w wyroku z 14 grudnia 2005 r., sygn. akt III UK 120/05, Sąd Najwyższy oceniał zawodowe czynności podejmowane w czasie niezdolności do pracy. Z kolei wyrok z 17 maja 2018 r., sygn. akt I PK 69/17, dotyczył skutków wykonywania aktywności zawodowej podczas zwolnienia.

Orzeczenia te mogą nadal pomagać przy ocenie konkretnych zachowań, ale nie mogą zastępować nowych regulacji ustawowych. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa zawiera własne definicje pracy zarobkowej, aktywności niezgodnej z celem zwolnienia i zasadę dotyczącą kilku tytułów, a od 1 stycznia 2027 r. zacznie obowiązywać szczególny mechanizm pozwalający nie wystawić zwolnienia dla jednego z nich.

FAQ

Czy w 2026 r. można być na L4 u jednego pracodawcy i na urlopie u drugiego?

Nie należy traktować takiego układu jako ogólnej dopuszczalnej zasady. Do 31 grudnia 2026 r., jeżeli pracownik ma co najmniej dwa tytuły do ubezpieczeń społecznych, niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z nich i dla każdego wystawia się odrębne zwolnienie. Jeżeli w drugim miejscu był zaplanowany urlop wypoczynkowy, choroba może spowodować jego przesunięcie albo przerwanie.

Czy wynagrodzenie urlopowe samo w sobie jest pracą zarobkową?

Nie. Samo otrzymanie wynagrodzenia za urlop nie oznacza wykonywania pracy zarobkowej. Nie zmienia to jednak zasad dotyczących kilku tytułów do ubezpieczeń. Jeżeli e-ZLA obejmuje również drugie zatrudnienie, okres choroby należy rozliczyć jako niezdolność do pracy, a nie jako wykorzystany urlop wypoczynkowy.

Co zrobić, jeżeli w 2026 r. lekarz wystawił e-ZLA tylko dla jednego pracodawcy?

Warto jak najszybciej wyjaśnić, czy lekarz miał informację o drugim tytule ubezpieczenia i jakie zwolnienia zostały wystawione. Następnie trzeba sprawdzić z drugim pracodawcą sposób ujęcia nieobecności w ewidencji. Sam brak e-ZLA widocznego u drugiego pracodawcy nie powinien być traktowany jako podstawa do założenia, że można tam pracować albo wykorzystać urlop zamiast zwolnienia.

Czy od 1 stycznia 2027 r. będzie można pracować u drugiego pracodawcy podczas L4?

Będzie to możliwe w określonych sytuacjach. Na żądanie ubezpieczonego lekarz będzie mógł nie wystawić zwolnienia dla określonego tytułu, jeżeli rodzaj tej pracy pozwala na jej wykonywanie mimo niezdolności do pracy w innym miejscu. Nie będzie to jednak automatyczny wybór pracownika. Ubezpieczony będzie też musiał poinformować właściwego płatnika o zwolnieniu wystawionym z innego tytułu.

Czy ZUS zawsze odbiera zasiłek za cały okres L4, gdy stwierdzi naruszenie?

Jeżeli ZUS ustali przesłankę z art. 17 ustawy zasiłkowej, czyli wykonywanie pracy zarobkowej albo aktywność niezgodną z celem zwolnienia, utrata prawa do zasiłku dotyczy całego okresu danego zwolnienia. Sama obecność drugiego tytułu ubezpieczenia nie jest jednak takim naruszeniem – znaczenie mają prawidłowość zwolnień i rzeczywiste zachowanie ubezpieczonego.