Wyjazd na urlop podczas zwolnienia lekarskiego

Wyjazd na L4 po 13 kwietnia 2026 r. - co mówi art. 17 ustawy zasiłkowej?

Po zmianie przepisów art. 17 ustawy zasiłkowej nadal przewiduje dwie podstawowe przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy. Pierwszą jest wykonywanie pracy zarobkowej, a drugą podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia.

Ustawa definiuje obecnie pracę zarobkową jako każdą czynność mającą charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania. Wyłączone są czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Samo polecenie pracodawcy nie może jednak zostać uznane za taką istotną okoliczność. Oznacza to, że wykonywanie podczas wyjazdu zwykłych obowiązków służbowych, odpowiadanie na sprawy zawodowe czy zdalne wykonywanie pracy może rodzić odrębne ryzyko od samej podróży.

Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to natomiast wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję. Ustawodawca wprost wyłączył z tej kategorii zwykłe czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalne wymagane przez istotne okoliczności.

Czy wyjazd turystyczny podczas L4 jest dopuszczalny?

Przepisy nie wprowadzają generalnego zakazu podróży ani wyjazdu wypoczynkowego w czasie zwolnienia lekarskiego. Nie oznacza to jednak, że każdy wyjazd jest obojętny dla prawa do zasiłku. Trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy sposób podróżowania i aktywność podczas pobytu mogą utrudniać albo wydłużać leczenie lub rekonwalescencję.

Znaczenie mają więc m.in. rodzaj choroby lub urazu, zalecenia lekarza, długość i uciążliwość podróży, klimat i warunki pobytu, planowane aktywności oraz to, czy ubezpieczony faktycznie odpoczywa, leczy się lub rehabilituje, czy też podejmuje wysiłek sprzeczny z procesem zdrowienia.

Sam fakt, że wyjazd został zaplanowany i opłacony przed chorobą albo wypadkiem, może tłumaczyć decyzję o podróży, ale nie przesądza o prawidłowym wykorzystywaniu L4.

Jakie znaczenie ma zgoda lub zaświadczenie lekarza?

Informacja od lekarza, że podróż nie jest przeciwwskazana albo że zmiana miejsca pobytu może wspierać rekonwalescencję, jest ważnym dowodem. Nie jest jednak formalnym zezwoleniem, które automatycznie wiąże ZUS lub pracodawcę. Kontrola może dotyczyć rzeczywistego zachowania ubezpieczonego podczas całego okresu zwolnienia.

Także adnotacja, że chory może chodzić, nie oznacza pełnej swobody w podejmowaniu każdej aktywności. Trzeba ją odczytywać razem ze stanem zdrowia, zaleceniami medycznymi i ustawowym kryterium, czy konkretne działanie utrudnia albo wydłuża leczenie lub rekonwalescencję.

L4 a formalny urlop wypoczynkowy

Wyjazd prywatny w czasie zwolnienia lekarskiego trzeba odróżnić od formalnego korzystania z urlopu wypoczynkowego. Jeżeli pracownik jest czasowo niezdolny do pracy wskutek choroby przed rozpoczęciem urlopu, pracodawca ma obowiązek przesunąć urlop na późniejszy termin. Jeżeli choroba powstanie już w czasie urlopu, niewykorzystaną z tego powodu część urlopu pracodawca powinien udzielić później.

Dlatego okres potocznie nazywany przez pracownika „urlopem” może w dokumentacji pracowniczej być okresem niezdolności do pracy. Przy sporze warto sprawdzić e-ZLA, wniosek urlopowy, ewidencję czasu pracy i sposób rozliczenia świadczeń.

Obowiązek podania i aktualizacji miejsca pobytu podczas L4

Adres pobytu ma praktyczne znaczenie, ponieważ umożliwia przeprowadzenie kontroli. Jeżeli już przy wystawianiu e-ZLA wiadomo, że ubezpieczony będzie przebywał pod innym adresem niż ten widoczny lekarzowi, powinien podać lekarzowi właściwy adres pobytu.

Jeżeli adres wskazany dla zwolnienia zmieni się już w trakcie niezdolności do pracy, ubezpieczony powinien poinformować o zmianie płatnika składek oraz ZUS nie później niż w ciągu 3 dni od wystąpienia tej okoliczności. Brak aktualizacji nie oznacza automatycznie, że wyjazd był niezgodny z celem zwolnienia, ale może utrudnić kontrolę. Dodatkowo zawiadomienie wysłane przez ZUS na adres podany w zaświadczeniu może zostać uznane za skutecznie doręczone na zasadach ustawowych.

Jak ZUS może ocenić zachowanie podczas wyjazdu?

Kontrola nie powinna sprowadzać się do stwierdzenia, że ubezpieczonego nie ma w domu albo że przebywa w innym mieście czy kraju. Znaczenie ma to, dlaczego nie było go pod wskazanym adresem, gdzie rzeczywiście przebywał i jakie czynności wykonywał.

Ryzyko rośnie, jeżeli aktywność jest obiektywnie trudna do pogodzenia z leczeniem, np. obejmuje forsowne zwiedzanie, sport, ciężkie prace remontowe, pracę w gospodarstwie lub inne działania mogące utrudniać albo wydłużać rekonwalescencję. Z drugiej strony zwykłe czynności dnia codziennego nie są przez ustawę traktowane jako aktywność niezgodna z celem zwolnienia tylko dlatego, że ubezpieczony opuścił miejsce pobytu.

Utrata zasiłku a konsekwencje u pracodawcy to dwie różne kwestie

Jeżeli zostanie stwierdzone wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, ubezpieczony może utracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia. To skutek z ustawy zasiłkowej.

Odrębnie ocenia się konsekwencje w stosunku pracy. Sam fakt zakwestionowania zasiłku nie oznacza automatycznie podstawy do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Przy zwolnieniu dyscyplinarnym trzeba ocenić m.in. charakter naruszenia i stopień winy.

Starsze orzecznictwo dotyczące wyjazdów na L4 zachowuje znaczenie pomocnicze, ale musi być czytane z uwzględnieniem obecnego brzmienia art. 17. W wyroku z 13 czerwca 1985 r., I PR 37/85, Sąd Najwyższy bardzo rygorystycznie ocenił udział w zagranicznej wycieczce podczas zwolnienia. Późniejsze orzecznictwo, m.in. wyrok z 21 października 1999 r., I PKN 308/99, akcentowało jednak, że dla rozwiązania umowy bez wypowiedzenia konieczne jest przypisanie pracownikowi odpowiednio wysokiego stopnia winy. Obecnie pierwszeństwo przy ocenie prawa do zasiłku mają ustawowe definicje obowiązujące od 13 kwietnia 2026 r.

Co przygotować, gdy ZUS lub pracodawca pyta o wyjazd?

Nie warto ograniczać się do argumentu, że wyjazd był wcześniej opłacony. Dobrze zebrać dokumenty pokazujące, że podróż i pobyt nie kolidowały z leczeniem oraz że obowiązki informacyjne zostały wykonane.

• e-ZLA i dokumentację dotyczącą zaleceń lekarskich,
• zaświadczenie lub wpis w dokumentacji medycznej dotyczący braku przeciwwskazań do podróży, jeżeli taki dokument istnieje,
• dokumenty dotyczące leczenia, rehabilitacji lub zabiegów wykonywanych podczas pobytu,
• potwierdzenie zgłoszenia zmiany adresu płatnikowi składek i ZUS, jeżeli adres zmienił się w trakcie L4,
• informacje pozwalające odtworzyć rzeczywisty przebieg wyjazdu i rodzaj podejmowanych aktywności.

W razie sporu trzeba ocenić konkretny stan faktyczny. Zaświadczenie lekarza jest ważne, ale ZUS może badać, czy faktyczne zachowanie odpowiadało celowi zwolnienia.

FAQ

Czy od 13 kwietnia 2026 r. wyjazd na L4 jest dozwolony?

Nie ma ani automatycznej zgody, ani automatycznego zakazu. Trzeba ocenić, czy podczas wyjazdu ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność utrudniającą lub wydłużającą leczenie lub rekonwalescencję.

Czy zgoda lekarza na wyjazd chroni przed utratą zasiłku?

Nie daje pełnej ochrony, ale może być ważnym dowodem. Ostateczna ocena zależy także od rzeczywistej aktywności podczas wyjazdu i od tego, czy była ona zgodna z procesem leczenia.

Czy można wyjechać za granicę podczas zwolnienia lekarskiego?

Sam wyjazd za granicę nie jest ustawowo zakazany. Trzeba jednak zadbać o właściwy adres pobytu, możliwość kontroli i zgodność podróży oraz aktywności ze stanem zdrowia i leczeniem.

Czy wcześniej opłacony wyjazd przesądza, że można pojechać na L4?

Nie. Wcześniejsza rezerwacja może wyjaśniać motywację, ale nie zastępuje oceny według art. 17 ustawy zasiłkowej.

Czy wyjazd na L4 może skończyć się zwolnieniem dyscyplinarnym?

Może, ale nie automatycznie. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika wymaga oceny ciężaru naruszenia i stopnia winy. Sama utrata zasiłku nie przesądza jeszcze o zasadności dyscyplinarki.