Preferencyjny ZUS a usługi dla byłego pracodawcy

Preferencyjny ZUS a były pracodawca

W opisanej sytuacji największe ryzyko dotyczy zakazu korzystania z preferencyjnej podstawy składek przez osobę, która po założeniu działalności gospodarczej wykonuje na rzecz byłego pracodawcy takie same czynności, jakie wykonywała wcześniej w ramach stosunku pracy.

Preferencyjne składki społeczne, potocznie nazywane preferencyjnym ZUS-em, pozwalają opłacać składki od zadeklarowanej podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Z tej preferencji można korzystać tylko wtedy, gdy przedsiębiorca spełnia warunki ustawowe. Nie jest to ulga bezwarunkowa.

Zgodnie z art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych preferencja nie ma zastosowania między innymi do osób, które wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli przed dniem rozpoczęcia działalności, w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym, wykonywały dla niego w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres obecnej działalności gospodarczej.

Jeżeli więc lekarz przed rozpoczęciem działalności pracował u tego podmiotu na etacie, a następnie w działalności gospodarczej świadczy dla niego zasadniczo te same usługi medyczne, powinien liczyć się z utratą prawa do preferencyjnych składek za okres wykonywania takich usług.

Czy inni kontrahenci pozwalają zachować preferencję?

Nie, samo świadczenie usług również dla innych podmiotów nie przesądza o zachowaniu preferencyjnego ZUS-u. Przepis nie wymaga, aby były pracodawca był jedynym albo głównym kontrahentem. Wystarczy, że przedsiębiorca wykonuje na jego rzecz czynności objęte zakazem.

W praktyce trzeba porównać dwa zakresy czynności:

• zakres obowiązków wykonywanych wcześniej na podstawie umowy o pracę,
• zakres usług wykonywanych obecnie w ramach działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy.

Jeżeli są to te same albo zasadniczo pokrywające się czynności, ZUS może zakwestionować preferencyjne składki. Jeżeli natomiast usługi są rzeczywiście inne, na przykład obejmują odmienny zakres odpowiedzialności, inne procedury, inną specjalizację albo inne zadania niż na etacie, ocena może być odmienna. Wymaga to jednak analizy dokumentów i faktycznego sposobu wykonywania współpracy.

Znaczenie ulgi na start i kodu 057000

Kod 054000 dotyczy zgłoszenia przy korzystaniu z ulgi na start, a kod 057000 jest typowo stosowany przy preferencyjnych składkach społecznych. Sam fakt prawidłowego zgłoszenia do ZUS pod kodem 057000 nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorca nadal spełnia warunki do ulgi.

Ulga na start i preferencyjne składki to dwa różne mechanizmy. Po zakończeniu ulgi na start przedsiębiorca może co do zasady przejść na preferencyjne składki, ale tylko wtedy, gdy nie zachodzą ustawowe wyłączenia. Jednym z nich jest właśnie wykonywanie dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które były wykonywane na etacie w odpowiednim okresie przed rozpoczęciem działalności.

Od kiedy powstaje problem ze składkami?

Jeżeli przedsiębiorca rozpoczął współpracę z byłym pracodawcą już po przejściu na preferencyjny ZUS, problem powstaje od momentu, w którym zaczął wykonywać na jego rzecz zakazane czynności. Od tego momentu preferencyjna podstawa składek może zostać zakwestionowana.

W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia, za jakie miesiące opłacono składki preferencyjne mimo braku prawa do preferencji. Jeżeli ZUS uzna, że preferencja nie przysługiwała, przedsiębiorca powinien liczyć się z obowiązkiem dopłaty różnicy między składkami opłaconymi preferencyjnie a składkami należnymi na zasadach ogólnych, a także z odsetkami od zaległości, jeśli powstały.

Co powinien zrobić lekarz?

W pierwszej kolejności lekarz powinien ustalić, czy usługi świadczone obecnie dla byłego pracodawcy rzeczywiście pokrywają się z czynnościami wykonywanymi wcześniej na etacie. Warto zebrać:

• umowę o pracę i zakres obowiązków,
• kontrakt B2B z byłym pracodawcą,
• harmonogramy, opisy dyżurów, zakres świadczeń i dokumenty rozliczeniowe,
• informacje o tym, od kiedy faktycznie wykonywano usługi dla byłego pracodawcy.

Jeżeli analiza potwierdzi, że preferencja nie przysługiwała, należy rozważyć korektę dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych w ZUS oraz dopłatę składek. Przy wątpliwościach można także wystąpić o interpretację indywidualną, opisując szczegółowo zakres czynności wykonywanych na etacie i w działalności.

FAQ

Czy lekarz może mieć preferencyjny ZUS, jeśli ma kilku kontrahentów?

Tak, liczba kontrahentów sama w sobie nie wyklucza preferencji. Problem powstaje wtedy, gdy jednym z kontrahentów jest były pracodawca, a lekarz wykonuje dla niego te same czynności co wcześniej na etacie.

Czy wystarczy zmienić nazwę umowy albo faktury?

Nie. ZUS bada nie tylko treść umowy, ale także faktyczny zakres wykonywanych usług. Jeżeli w praktyce czynności są takie same jak w stosunku pracy, sama zmiana nazwy współpracy na B2B nie zabezpiecza prawa do preferencji.

Czy utrata preferencji dotyczy również składki zdrowotnej?

Preferencyjna podstawa z art. 18a dotyczy składek na ubezpieczenia społeczne. Składka zdrowotna jest ustalana według odrębnych zasad, zależnych między innymi od formy opodatkowania i dochodu albo przychodu.

Co grozi za zbyt długie opłacanie składek preferencyjnych?

Najczęściej skutkiem jest konieczność skorygowania dokumentów ZUS i dopłaty brakujących składek. Jeżeli powstała zaległość, mogą dojść odsetki. Warto działać szybko, bo im dłuższy okres błędnych rozliczeń, tym większa może być dopłata.

Czy można potwierdzić swoje stanowisko przed ZUS?

Tak, w razie wątpliwości przedsiębiorca może rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną. Wniosek powinien dokładnie opisywać czynności wykonywane wcześniej na etacie i obecnie w działalności gospodarczej.

Podsumowanie

W opisanym przypadku lekarz może utracić prawo do preferencyjnego ZUS-u, jeżeli świadczy dla byłego pracodawcy takie same usługi, jakie wykonywał wcześniej na podstawie umowy o pracę. Nie zmienia tego fakt, że jednocześnie ma innych kontrahentów. Decydujące jest porównanie zakresu obowiązków etatowych i usług świadczonych w działalności gospodarczej.

Jeżeli czynności się pokrywają, należy rozważyć korektę zgłoszeń i deklaracji ZUS oraz dopłatę składek na zasadach ogólnych za właściwy okres. Jeżeli zakres usług jest odmienny, warto przygotować dokumenty potwierdzające różnice, ponieważ to one mogą mieć kluczowe znaczenie w razie kontroli.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
2. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.