Składki ZUS przy etacie i zleceniu u pracodawcy

Dwie umowy z tym samym pracodawcą

Pracownik może wykonywać dodatkowe czynności na podstawie umowy-zlecenia zawartej z tym samym podmiotem, z którym ma umowę o pracę. Sama możliwość zawarcia dwóch umów nie oznacza jednak dowolności w rozliczaniu składek ZUS.

Dla ubezpieczeń społecznych kluczowe znaczenie ma art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą zasadą za pracownika uważa się również osobę, która wykonuje umowę agencyjną, umowę-zlecenie, inną umowę o świadczenie usług albo umowę o dzieło, jeżeli zawarła ją z własnym pracodawcą albo wykonuje ją na rzecz własnego pracodawcy.

W praktyce oznacza to, że przychód ze zlecenia zawartego z własnym pracodawcą nie jest rozliczany jak zwykłe, osobne zlecenie. Dolicza się go do przychodu ze stosunku pracy i od tej łącznej kwoty ustala składki.

Jak zgłasza się i rozlicza taką umowę w ZUS?

Pracodawca nie powinien zgłaszać takiej umowy-zlecenia jako osobnego tytułu do ubezpieczeń z kodem właściwym dla zleceniobiorcy. Pracownik pozostaje zgłoszony jako pracownik, a przychód ze zlecenia zawartego z własnym pracodawcą powinien być doliczony do przychodu z etatu.

Jeżeli pracownik jest równocześnie członkiem zarządu, podstawę jego ubezpieczeń trzeba ocenić osobno; znaczenie ma m.in. to, czy prezes spółki a ZUS działa na podstawie powołania, kontraktu czy dodatkowej umowy.

W dokumentach rozliczeniowych oznacza to najczęściej wykazanie łącznej podstawy wymiaru składek w raporcie miesięcznym za pracownika, z kodem ubezpieczenia właściwym dla pracownika, czyli 01 10. Jeżeli pracodawca rozlicza zlecenie osobno jak zwykłą umowę-zlecenie, może to prowadzić do błędów w składkach, zasiłkach i dokumentach ZUS.

Ta zasada ma zastosowanie nie tylko wtedy, gdy zlecenie zostało podpisane bezpośrednio z pracodawcą. Może dotyczyć także sytuacji, w której formalnie umowę zawarto z innym podmiotem, ale praca jest faktycznie wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. W takich przypadkach znaczenie ma rzeczywisty układ współpracy, a nie sama nazwa umowy.

Kto finansuje składki od etatu i zlecenia?

Przy etacie połączonym ze zleceniem u tego samego pracodawcy składki oblicza się od łącznej podstawy. Nie oznacza to jednak, że wszystkie składki można pobrać z wynagrodzenia pracownika.

Jeżeli rozliczenie doprowadzi do niedopłaty, dalsze kroki wyjaśnia poradnik zaległe składki ZUS przedsiębiorcy.

Finansowanie składek wygląda tak:

• składka emerytalna jest finansowana po połowie przez pracownika i pracodawcę, po 9,76% podstawy wymiaru;
• składka rentowa jest finansowana w części przez pracownika w wysokości 1,50% i w części przez pracodawcę w wysokości 6,50%;
• składka chorobowa jest finansowana przez pracownika i wynosi 2,45% podstawy wymiaru;
• składka wypadkowa jest finansowana przez pracodawcę, a jej stopa zależy od zasad właściwych dla danego płatnika;
• składka zdrowotna wynosi 9% podstawy jej wymiaru i jest finansowana przez ubezpieczonego, czyli w praktyce potrącana z wynagrodzenia.

Jeżeli pracodawca nalicza składki od łącznego przychodu, to samo w sobie jest prawidłowe. Nieprawidłowe jest natomiast potrącanie z wynagrodzenia pracownika także tych składek, które ustawa przypisuje do finansowania przez pracodawcę.

Czy pracodawca może obciążyć pracownika wszystkimi narzutami?

Nie. Pracodawca jako płatnik ma obowiązek obliczyć, pobrać i odprowadzić składki, ale ustawa rozstrzyga, kto je finansuje. Część finansowana przez pracownika jest potrącana z wynagrodzenia brutto. Część finansowana przez pracodawcę stanowi koszt pracodawcy i nie powinna być dodatkowo potrącana od pracownika.

Podobnie należy ocenić inne narzuty po stronie płatnika, takie jak Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy czy FGŚP, jeżeli w danym przypadku są należne. Co do zasady nie są to potrącenia finansowane przez pracownika, lecz obciążenia płatnika.

Trzeba przy tym odróżnić dwie sytuacje. Jeżeli strony umówiły się na wynagrodzenie brutto, pracownik otrzyma kwotę netto po potrąceniu składek finansowanych przez pracownika, składki zdrowotnej i zaliczki na podatek. To normalny mechanizm. Jeżeli jednak pracodawca dodatkowo pomniejsza wynagrodzenie o własną część składek, może to być działanie niezgodne z przepisami.

Wpływ na chorobowe i zasiłek

Przychód ze zlecenia zawartego z własnym pracodawcą, od którego naliczono składki na ubezpieczenie chorobowe, może mieć znaczenie przy ustalaniu podstawy zasiłku chorobowego. Co do zasady bierze się pod uwagę przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres przewidziany w ustawie zasiłkowej, najczęściej z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.

W praktyce oznacza to, że prawidłowe doliczenie przychodu ze zlecenia może podwyższyć podstawę zasiłku. Szczegóły zależą jednak od rodzaju składnika wynagrodzenia, okresu, za który przysługiwał, oraz tego, czy składnik był należny także za czas choroby.

Co zrobić, gdy składki są potrącane nieprawidłowo?

Najpierw warto poprosić pracodawcę o wyjaśnienie sposobu naliczenia wynagrodzenia oraz o udostępnienie pasków płacowych lub rachunków do umowy-zlecenia. Pomocne jest porównanie kwoty brutto, potrąconych składek finansowanych przez pracownika, składki zdrowotnej, zaliczki podatkowej i kwoty netto.

Jeżeli z dokumentów wynika, że pracodawca obciąża pracownika także własną częścią składek, można wezwać go do korekty rozliczeń i wypłaty różnicy. W razie sporu pracownik może rozważyć kontakt z ZUS, Państwową Inspekcją Pracy albo dochodzenie roszczeń przed sądem pracy, zwłaszcza gdy potrącenia dotyczą wynagrodzenia ze stosunku pracy.

Szerszy przegląd obowiązków i dostępnych preferencji zawiera poradnik składki ZUS przy działalności gospodarczej.

Jeżeli zamiast zlecenia strony rozważają umowę o rezultat, nie można zakładać, że automatycznie unikną składek; osobno wyjaśniamy umowa o dzieło a ZUS i kryteria stosowane przez ZUS.

FAQ

Czy umowa-zlecenie z własnym pracodawcą jest zawsze oskładkowana?

Co do zasady tak. Przychód z takiej umowy traktuje się dla celów ZUS jak przychód pracownika i dolicza do podstawy składek z etatu.

Czy pracownik płaci połowę wszystkich składek?

Nie. Po połowie finansowana jest tylko składka emerytalna. Składka rentowa jest podzielona nierówno, chorobową i zdrowotną finansuje pracownik, a wypadkową finansuje pracodawca.

Czy pracodawca może potrącić swoją część składek z wynagrodzenia?

Nie powinien tego robić. Składki przypisane ustawowo do finansowania przez pracodawcę są jego kosztem, a nie potrąceniem z pensji pracownika.

Czy zlecenie trzeba zgłosić do ZUS osobno?

Przy zleceniu zawartym z własnym pracodawcą zasadniczo nie zgłasza się pracownika jako odrębnego zleceniobiorcy. Przychód ze zlecenia wykazuje się razem z przychodem ze stosunku pracy.

Czy przychód ze zlecenia wpływa na zasiłek chorobowy?

Może wpływać, jeżeli od tego przychodu naliczono składkę chorobową i spełnione są zasady wynikające z ustawy zasiłkowej. Wtedy przychód może zostać uwzględniony w podstawie zasiłku.

Przy kilku źródłach przychodu osobno trzeba ocenić składkę zdrowotną, dlatego pomocny będzie artykuł składkę zdrowotną z etatu i działalności.

Podsumowanie

Pracownik zatrudniony na etacie i wykonujący zlecenie dla tego samego pracodawcy powinien mieć składki ZUS rozliczane od łącznego przychodu. Nie jest to jednak podstawa do obciążania go wszystkimi kosztami składek i narzutów. Pracownik finansuje tylko tę część, którą wskazują przepisy, natomiast część pracodawcy pozostaje kosztem płatnika.

Jeżeli z dokumentów wynagrodzeniowych wynika, że potrącenia są wyższe niż powinny, warto zażądać szczegółowego rozliczenia i sprawdzić, czy pracodawca prawidłowo wykazał przychody w ZUS.

Źródła

• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy
• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.