Renta rodzinna po mężu a środki z OFE wdowy

Prawo wdowy do renty rodzinnej

Podstawą ustalenia prawa do renty rodzinnej jest ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 70 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat albo była niezdolna do pracy. Prawo może powstać także wtedy, gdy wdowa wychowuje uprawnione dziecko, wnuka lub rodzeństwo albo gdy osiągnie wymagany wiek bądź stanie się niezdolna do pracy w terminie przewidzianym w ustawie.

W opisanej sytuacji ma Pani 62 lata, więc warunek wieku jest zasadniczo spełniony. ZUS powinien jednak zbadać również pozostałe okoliczności, w szczególności status zmarłego męża, wysokość jego świadczenia, krąg osób uprawnionych oraz to, czy nie zachodzą okoliczności wpływające na wypłatę świadczenia.

Renta rodzinna nie jest automatycznym przejęciem całej emerytury zmarłego. Dla jednej osoby uprawnionej wynosi ona 85% świadczenia, które przysługiwało albo przysługiwałoby zmarłemu. Jeżeli uprawnionych jest więcej osób, renta rodzinna jest ustalana według wyższego procentu, ale następnie dzielona między osoby uprawnione.

Czy własne środki z OFE dolicza się do renty rodzinnej?

Nie. Własne środki wdowy zgromadzone w OFE albo zapisane na subkoncie w ZUS nie są doliczane do renty rodzinnej po mężu. Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym od świadczenia osoby zmarłej. Oznacza to, że przy jej obliczaniu znaczenie ma świadczenie męża, a nie Pani własne oszczędności emerytalne.

Jeżeli Pani własna emerytura jest niska, a emerytura męża była wyższa, ZUS powinien wyliczyć, czy korzystniejsze jest pobieranie własnej emerytury, renty rodzinnej po mężu albo - po spełnieniu ustawowych warunków - świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej.

Czy można wypłacić własne środki z OFE po przejściu na rentę rodzinną?

Co do zasady nie można swobodnie wypłacić własnych środków z OFE tylko dlatego, że wdowa wybiera rentę rodzinną po mężu. Środki emerytalne osoby ubezpieczonej służą finansowaniu jej własnej emerytury i są rozliczane według zasad ustawowych.

U osoby, która jest już na emeryturze, środki związane z OFE zwykle zostały przekazane do ZUS i uwzględnione przy ustalaniu własnej emerytury. Jeżeli ma Pani wątpliwość, czy jakiekolwiek środki nadal pozostają w OFE albo na subkoncie, warto wystąpić do ZUS oraz do funduszu o informację o stanie rozliczenia.

Inną kwestią są środki po zmarłym mężu. Jeżeli mąż miał środki w OFE lub na subkoncie ZUS, mogą one podlegać podziałowi lub wypłacie osobom uprawnionym na zasadach przewidzianych w przepisach. Jest to jednak odrębne od samej renty rodzinnej i wymaga osobnego ustalenia w ZUS albo w OFE.

Własna emerytura, renta rodzinna i renta wdowia

Dotychczasowa zasada była taka, że osoba mająca prawo do kilku świadczeń z systemu emerytalno-rentowego nie pobiera ich w pełnej wysokości jednocześnie, lecz wybiera świadczenie korzystniejsze. W praktyce wdowa najczęściej porównuje własną emeryturę z rentą rodzinną po mężu.

Obecnie należy także uwzględnić przepisy o tzw. rencie wdowiej. W uproszczeniu pozwalają one - po spełnieniu warunków ustawowych - łączyć jedno świadczenie w całości z częścią drugiego. ZUS bada m.in. wiek, pozostawanie we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka, moment nabycia prawa do renty rodzinnej oraz ustawowy limit łącznej wypłaty.

Dlatego w Pani sytuacji nie należy ograniczać się wyłącznie do pytania, czy przejść na rentę rodzinną. Warto sprawdzić trzy warianty: własną emeryturę, rentę rodzinną po mężu oraz możliwość świadczeń w zbiegu jako tzw. rentę wdowią.

Co powinien sprawdzić ZUS?

Po złożeniu wniosku ZUS powinien ustalić przede wszystkim:

• czy wdowa spełnia warunki do renty rodzinnej,
• jakie świadczenie przysługiwało zmarłemu mężowi,
• czy są inne osoby uprawnione do renty rodzinnej,
• czy korzystniejsze jest świadczenie własne czy renta rodzinna,
• czy możliwe jest zastosowanie przepisów o tzw. rencie wdowiej,
• czy po zmarłym pozostały środki w OFE lub na subkoncie ZUS do odrębnego rozliczenia.

Jeżeli decyzja ZUS będzie niekorzystna albo wyliczenie będzie budzić wątpliwości, można żądać wyjaśnienia sposobu obliczenia świadczenia. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji.

FAQ

Czy wdowa może pobierać własną emeryturę i rentę rodzinną po mężu?

Co do zasady nie pobiera się obu świadczeń w pełnej wysokości jednocześnie. ZUS ustala, które świadczenie jest korzystniejsze. Wyjątkiem mogą być przepisy o tzw. rencie wdowiej, jeżeli wdowa spełnia warunki do świadczeń w zbiegu.

Czy 85% emerytury męża zawsze oznacza wyższe świadczenie?

Nie zawsze. Jeżeli własna emerytura wdowy jest zbliżona do świadczenia męża, renta rodzinna może być mniej korzystna. Dlatego trzeba porównać konkretne kwoty wyliczone przez ZUS.

Czy środki z mojego OFE zwiększą rentę rodzinną?

Nie. Pani własne środki z OFE albo subkonta ZUS nie są doliczane do renty rodzinnej po mężu. Mogły mieć znaczenie przy ustalaniu Pani własnej emerytury.

Czy mogę odzyskać pieniądze z OFE po zmarłym mężu?

Może to być możliwe, jeżeli po mężu pozostały środki w OFE lub na subkoncie ZUS i spełnione są warunki do ich podziału albo wypłaty. Trzeba to sprawdzić osobno w ZUS oraz, jeśli to potrzebne, w funduszu emerytalnym.

Co zrobić, gdy decyzja ZUS jest niejasna?

Warto wystąpić o wyjaśnienie sposobu obliczenia świadczenia. Jeżeli decyzja nadal jest niekorzystna, można złożyć odwołanie w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji.

Przy środkach z OFE i rencie rodzinnej często pojawia się też pytanie, jak na sytuację wpływa własna emerytura wdowy i czy można łączyć świadczenia.

Przy środkach po zmarłym trzeba odróżnić rentę rodzinną od wypłaty z subkonta lub OFE, dlatego pomocne będzie omówienie wypłatę środków z OFE i subkonta ZUS po śmierci.

Podsumowanie

Własne środki z OFE lub subkonta ZUS nie są doliczane do renty rodzinnej po mężu. Renta rodzinna zależy od świadczenia zmarłego i dla jednej osoby uprawnionej wynosi 85% tego świadczenia. Samo przejście na rentę rodzinną nie oznacza także prawa do wypłaty własnych środków z OFE w gotówce.

W opisanej sytuacji najważniejsze jest porównanie trzech wariantów: własnej emerytury, renty rodzinnej po mężu oraz ewentualnej tzw. renty wdowiej. Dodatkowo warto sprawdzić, czy po zmarłym mężu pozostały środki w OFE lub na subkoncie ZUS, które mogą podlegać odrębnemu rozliczeniu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.