Mały ZUS Plus po uldze na start i preferencyjnym ZUS

Czy po preferencyjnym ZUS można przejść na Mały ZUS Plus?

Tak, po zakończeniu ulgi na start i 24 miesięcy preferencyjnych składek społecznych można przejść na Mały ZUS Plus, ale tylko wtedy, gdy przedsiębiorca spełnia warunki z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie jest to automatyczne przedłużenie preferencyjnego ZUS. Trzeba sprawdzić limit przychodu, okres prowadzenia działalności oraz brak ustawowych wyłączeń.

Szerszy kontekst tego zagadnienia znajdziesz w materiale współpraca z firmą zagraniczną a polski ZUS.

Przy Małym ZUS Plus kluczowe są terminy i właściwy kod zgłoszenia; jeśli dokumenty wysłano za późno, zastosowanie mają zasady opisane w poradniku zgłoszenie do ZUS po terminie.

Szczególne ograniczenie dotyczy usług dla byłego pracodawcy; zasady wyjaśnia poradnik ulga na start a były pracodawca.

W opisanej sytuacji działalność została rozpoczęta 2 września 2021 r. Przy standardowym korzystaniu z ulg ulga na start mogła obejmować okres do końca marca 2022 r., a następnie 24 miesiące preferencyjnych składek społecznych od kwietnia 2022 r. do marca 2024 r. Po tym okresie należało ustalić, czy od kwietnia 2024 r. możliwe było wejście w Mały ZUS Plus, czy trzeba przejść na składki społeczne na ogólnych zasadach.

Kluczowe jest to, że Mały ZUS Plus nie przysługuje w czasie korzystania z 24-miesięcznych preferencyjnych składek. Można go rozważać dopiero po zakończeniu tego okresu, jeżeli przedsiębiorca spełnia pozostałe warunki.

W powiązanych sprawach pomocne może być także omówienie tematu preferencyjnego ZUS przy usługach dla byłego pracodawcy oraz artykuł dotyczący zmiany działalności a wysokości składek ZUS.

Limit przychodu 120 000 zł a przychód 140 000 zł

Podstawowy warunek Małego ZUS Plus polega na tym, że przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 120 000 zł, jeżeli działalność była prowadzona przez cały rok. Jeżeli działalność była prowadzona tylko przez część roku, limit ustala się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności.

W praktyce często myli się przychód z dochodem. Dla samego prawa do Małego ZUS Plus najpierw bada się przychód, a nie dochód. Dochód ma znaczenie później, przy wyliczaniu podstawy wymiaru składek w ramach Małego ZUS Plus.

Jeżeli podane 140 000 zł oznacza przychód z działalności gospodarczej za poprzedni rok w rozumieniu podatkowym, bez VAT należnego u czynnego podatnika VAT, limit 120 000 zł został przekroczony. W takim przypadku Mały ZUS Plus nie przysługuje za kolejny rok i po zakończeniu preferencyjnego ZUS należy opłacać składki społeczne na ogólnych zasadach.

Jeżeli jednak kwota 140 000 zł została podana jako wartość brutto faktur z VAT, trzeba sprawdzić, jaki był rzeczywisty przychód podatkowy. U czynnego podatnika VAT przychodem zasadniczo nie jest VAT należny. Może się więc zdarzyć, że wartość brutto faktur przekracza 120 000 zł, ale przychód netto pozostaje w limicie. Wtedy konieczna jest dokładna weryfikacja ewidencji i deklaracji podatkowych.

Pozostałe warunki Małego ZUS Plus

Sam przychód poniżej limitu nie wystarcza. Przedsiębiorca powinien także m.in. prowadzić działalność gospodarczą przez wymaganą minimalną liczbę dni w poprzednim roku, nie korzystać w tym samym czasie z preferencyjnych składek z art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz nie podlegać wyłączeniom przewidzianym w ustawie.

Istotne jest również ograniczenie czasowe. Z Małego ZUS Plus można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. Po wykorzystaniu tego limitu trzeba wrócić do składek społecznych na ogólnych zasadach, nawet jeżeli przychód mieści się w limicie.

Warto też pamiętać, że Mały ZUS Plus obniża wyłącznie składki społeczne. Nie obniża składki zdrowotnej, która jest rozliczana według odrębnych zasad zależnych od formy opodatkowania i osiąganych wyników.

Jakie dokumenty złożyć do ZUS?

Przy zmianie zasad podlegania ubezpieczeniom trzeba wyrejestrować dotychczasowy kod ubezpieczenia i zgłosić nowy. Najczęściej robi się to przez PUE ZUS, ewentualnie przez dokumenty przekazywane z programu kadrowo-płacowego lub przez pełnomocnika.

Jeżeli kończy się okres preferencyjnych składek i przedsiębiorca przechodzi na składki ogólne, składa się zasadniczo:

• ZUS ZWUA - wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu ubezpieczenia,
• ZUS ZUA - zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego z nowym kodem, jeżeli przedsiębiorca podlega ubezpieczeniom społecznym,
• ZUS ZZA - tylko wtedy, gdy zgłoszenie ma dotyczyć wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego.

Przy Małym ZUS Plus stosuje się co do zasady kod 05 90, a w szczególnych przypadkach właściwy może być inny kod, np. dla osoby mającej ustalone prawo do renty. Przy przejściu na zasady ogólne najczęściej stosuje się kod właściwy dla standardowego przedsiębiorcy, np. 05 10. Dobór kodu zależy od konkretnej sytuacji ubezpieczeniowej.

Osoba korzystająca z Małego ZUS Plus składa także dokument rozliczeniowy z informacjami potrzebnymi do ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek, w praktyce ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II, zależnie od sposobu rozliczania. W dokumentach tych wykazuje się m.in. roczny przychód, roczny dochód oraz ustaloną podstawę wymiaru składek.

Termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus albo zmiany kodu

Jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki do Małego ZUS Plus od początku roku, co do zasady powinien zgłosić się do tej ulgi w styczniu. Jeżeli prawo do ulgi powstaje w trakcie roku, np. po zakończeniu preferencyjnego ZUS, termin liczy się od dnia, od którego przedsiębiorca spełnia warunki do nowego zgłoszenia.

W opisanej sytuacji, jeżeli preferencyjny ZUS kończył się 31 marca 2024 r., zmiana zgłoszenia od 1 kwietnia 2024 r. powinna zostać dokonana w terminie 7 dni od powstania obowiązku nowego zgłoszenia. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień wolny od pracy, w praktyce należy zweryfikować sposób liczenia terminu zgodnie z zasadami stosowanymi przez ZUS.

Niezłożenie zgłoszenia w terminie może spowodować, że przedsiębiorca nie skorzysta z Małego ZUS Plus w danym okresie, mimo że materialnie spełniał warunki. Dlatego przy przejściu z jednej preferencji na drugą najważniejsze są: prawidłowy kod, prawidłowa data wyrejestrowania i zgłoszenia oraz poprawne dokumenty rozliczeniowe.

Czy są inne ulgi po uldze na start i preferencyjnym ZUS?

Po wykorzystaniu ulgi na start i 24-miesięcznego preferencyjnego ZUS podstawową stałą preferencją może być właśnie Mały ZUS Plus, o ile przedsiębiorca spełnia jego warunki. Jeżeli limit przychodu został przekroczony, nie ma drugiej powszechnej ulgi, która pozwalałaby stale płacić społeczne składki ZUS w obniżonej wysokości na podobnych zasadach.

Można natomiast rozważyć odrębne rozwiązania, które nie są tym samym co Mały ZUS Plus. Przykładem są tzw. wakacje składkowe, czyli możliwość zwolnienia z opłacania wybranych składek społecznych za jeden miesiąc w roku po spełnieniu ustawowych warunków. Nie jest to jednak stała preferencyjna podstawa składek i nie obejmuje składki zdrowotnej.

Jeżeli przedsiębiorca ma równolegle umowę o pracę, prawo do emerytury lub renty, zawiesza działalność albo wykonuje działalność na rzecz byłego pracodawcy, zasady ubezpieczeń mogą wyglądać inaczej. W takich przypadkach trzeba ocenić cały zbieg tytułów do ubezpieczeń, a nie tylko samą działalność gospodarczą.

FAQ

Czy przychód 140 000 zł zawsze wyklucza Mały ZUS Plus?

Nie zawsze. Jeżeli 140 000 zł to przychód podatkowy z działalności za pełny poprzedni rok, limit jest przekroczony. Jeżeli jednak jest to kwota brutto faktur z VAT, trzeba ustalić przychód bez VAT należnego. Więcej praktycznych informacji na ten temat znajdziesz w osobnym omówieniu: działalność nierejestrowana a ZUS.

Jeżeli przedsiębiorca rozważa zmianę JDG na spółkę, Mały ZUS Plus przestaje być właściwym punktem odniesienia; odrębnie trzeba ocenić składki ZUS wspólnika spółki z o.o..

Przy kilku tytułach do ubezpieczeń warto osobno sprawdzić etat, zlecenie i działalność a składki ZUS.

Czy dochód 106 000 zł ma znaczenie dla prawa do ulgi?

Dla samego limitu wejścia do Małego ZUS Plus najważniejszy jest przychód. Dochód jest istotny później, przy obliczaniu podstawy wymiaru składek, jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki do ulgi.

Czy po preferencyjnym ZUS trzeba składać nowe dokumenty?

Tak. Po zakończeniu preferencyjnego ZUS trzeba wyrejestrować dotychczasowy kod ubezpieczenia i zgłosić nowy kod. Zwykle służą do tego formularze ZUS ZWUA oraz ZUS ZUA, a w szczególnych sytuacjach ZUS ZZA.

Czy Mały ZUS Plus obniża składkę zdrowotną?

Nie. Mały ZUS Plus dotyczy składek społecznych. Składka zdrowotna jest rozliczana odrębnie i zależy m.in. od formy opodatkowania oraz wyników działalności.

Co zrobić, jeśli termin zgłoszenia już minął?

Warto sprawdzić dokumenty na koncie płatnika i ustalić, czy możliwa jest korekta lub czy ZUS przyjmie zgłoszenie z konkretną datą. Skutki spóźnienia zależą od okoliczności, dlatego w razie wątpliwości należy działać szybko.

W podobnych sprawach warto sprawdzić także ulgę na start a byłego pracodawcę, bo pokrewny problem może wpływać na ocenę uprawnień, dokumentów albo dalszych działań wobec ZUS.

Przy rozliczeniach składkowych pomocny może być też tekst o tym, jak wygląda zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej z działalności.

Przy umowach cywilnoprawnych trzeba też pilnować formalności, takich jak termin zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS.

Jeżeli rozliczenie doprowadzi do niedopłaty, dalsze kroki wyjaśnia poradnik zaległe składki ZUS przedsiębiorcy.

Przy wyborze spółki jako dalszej formy prowadzenia biznesu trzeba osobno ustalić tytuł do ubezpieczeń członka zarządu; zobacz, jak rozliczany jest prezes spółki a ZUS.

Uzupełnieniem powyższych zasad jest także materiał sprzedaż obrazów, rękodzieła i usług twórczych a ZUS.

Podsumowanie

W opisanej sprawie decydujące jest to, czy przychód za poprzedni rok rzeczywiście przekroczył 120 000 zł. Jeżeli wskazane 140 000 zł stanowi przychód podatkowy z działalności, Mały ZUS Plus nie przysługuje i po zakończeniu preferencyjnego ZUS trzeba przejść na składki społeczne na zasadach ogólnych.

Jeżeli natomiast kwota 140 000 zł obejmuje VAT, należy sprawdzić przychód netto w rozumieniu podatkowym. Dopiero wtedy można prawidłowo ocenić, czy limit został przekroczony. Niezależnie od tego konieczne jest terminowe złożenie właściwych dokumentów zgłoszeniowych w ZUS.

Źródła:

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887