Mały ZUS Plus po uldze na start i preferencyjnym ZUS

Czy po preferencyjnym ZUS można przejść na Mały ZUS Plus?

Tak. Po zakończeniu ulgi na start i 24 miesięcy preferencyjnych składek społecznych można przejść na Mały ZUS Plus, jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki z art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie jest to automatyczne przedłużenie preferencyjnego ZUS. Trzeba sprawdzić przychód za poprzedni rok, okres prowadzenia działalności, ustawowe wyłączenia, dostępny limit czasu oraz obowiązki zgłoszeniowe.

Mały ZUS Plus nie przysługuje w okresie, w którym przedsiębiorca spełnia warunki do preferencyjnej podstawy składek z art. 18a. Dopiero po zakończeniu tego okresu można ocenić prawo do Małego ZUS Plus.

Limit przychodu 120 000 zł a przychód 140 000 zł

Podstawowy warunek Małego ZUS Plus polega na tym, że roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 120 000 zł. Jeżeli działalność była prowadzona tylko przez część poprzedniego roku, limit ustala się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności.

Dla samego prawa do ulgi najpierw bada się przychód, a nie dochód. Dochód ma natomiast znaczenie przy obliczaniu podstawy wymiaru składek w ramach Małego ZUS Plus.

Jeżeli 140 000 zł jest przychodem z działalności w rozumieniu przepisów podatkowych za pełny poprzedni rok, limit został przekroczony i Mały ZUS Plus nie przysługuje w kolejnym roku. Jeżeli jednak 140 000 zł oznacza sumę kwot brutto z faktur wystawionych przez czynnego podatnika VAT, nie należy automatycznie porównywać tej kwoty z limitem. Przy sprzedaży opodatkowanej VAT przychód podatkowy co do zasady ustala się po pomniejszeniu o należny VAT, dlatego trzeba sprawdzić rzeczywisty przychód wykazany dla celów podatkowych.

Jak liczyć 36 miesięcy Małego ZUS Plus od 2026 r.?

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowa konstrukcja limitu czasu. Przedsiębiorca może korzystać z Małego ZUS Plus maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Pierwszy taki okres 60 miesięcy zaczyna się w pierwszym miesiącu po grudniu 2025 r., w którym przedsiębiorca ustala podstawę składek według Małego ZUS Plus. Jeżeli więc po raz pierwszy na nowych zasadach korzysta z ulgi od marca 2027 r., marzec 2027 r. jest jednocześnie pierwszym miesiącem jego pierwszego 60-miesięcznego okresu i pierwszym miesiącem z dostępnych 36 miesięcy ulgi.

Do limitu 36 miesięcy jako pełny miesiąc wlicza się każdy miesiąc, w którym Mały ZUS Plus był stosowany choćby przez jeden dzień. Do okresu 60 miesięcy jako pełny miesiąc wlicza się każdy miesiąc, w którym działalność była prowadzona choćby przez jeden dzień. Pełny miesiąc zawieszenia działalności nie zwiększa więc licznika 60 miesięcy.

Jeżeli przedsiębiorca wykorzysta 36 miesięcy ulgi przed końcem swojego 60-miesięcznego okresu, do końca tego okresu nie może korzystać z Małego ZUS Plus. Niewykorzystanych miesięcy z limitu 36 nie przenosi się do kolejnego 60-miesięcznego okresu.

Osobna regulacja przejściowa dotyczy osób, które w związku z korzystaniem z Małego ZUS Plus w 2023 r. nabyły prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi i nie wykorzystały ich w całości do końca 2025 r. Niewykorzystane miesiące mogą być wykorzystane po 2025 r. zgodnie z regułami przejściowymi. Tego dodatkowego uprawnienia nie należy utożsamiać z nowym 36-miesięcznym limitem od 2026 r.

Pozostałe warunki i wyłączenia Małego ZUS Plus

Przychód mieszczący się w limicie nie wystarcza. Z Małego ZUS Plus nie skorzysta m.in. osoba, która w poprzednim roku prowadziła działalność gospodarczą krócej niż 60 dni kalendarzowych albo nadal spełnia warunki do preferencyjnych składek z art. 18a.

Wyłączenia obejmują także określone przypadki rozliczania się kartą podatkową przy jednoczesnym zwolnieniu sprzedaży z VAT, prowadzenie w poprzednim roku innych rodzajów pozarolniczej działalności wskazanych w ustawie oraz wykonywanie działalności na rzecz byłego pracodawcy, jeżeli zakres wykonywanych usług odpowiada czynnościom wykonywanym dla niego wcześniej w ramach stosunku pracy w okresie wskazanym w ustawie.

W sprawach dotyczących usług dla byłego pracodawcy pomocne jest odrębne omówienie preferencyjnego ZUS przy świadczeniu usług dla byłego pracodawcy. Przy Małym ZUS Plus trzeba jednak badać warunki właściwe dla art. 18c, a nie automatycznie przenosić zasady z innych ulg.

Mały ZUS Plus obniża podstawę składek społecznych. Nie obniża składki zdrowotnej, którą ustala się według odrębnych zasad.

Jakie dokumenty złożyć do ZUS?

Przy przejściu z preferencyjnych składek na Mały ZUS Plus trzeba co do zasady wyrejestrować dotychczasowy kod ubezpieczenia i zgłosić właściwy kod dla Małego ZUS Plus. Po zakończeniu preferencyjnych składek wyrejestrowanie ZUS ZWUA dotyczy zwykle kodu rozpoczynającego się od 05 70 albo 05 72.

• ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu ubezpieczenia,
• ZUS ZUA – zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego z kodem rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92, jeżeli przedsiębiorca podlega ubezpieczeniom społecznym z działalności,
• ZUS ZZA – zgłoszenie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, gdy z działalności przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym,
• ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II – dokument z danymi potrzebnymi do rozliczenia Małego ZUS Plus, zależnie od sposobu rozliczania składek.

Kod 05 92 jest przewidziany dla osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. W pozostałych typowych przypadkach Małego ZUS Plus stosuje się kod rozpoczynający się od 05 90.

Jeżeli przedsiębiorca korzystał z Małego ZUS Plus w grudniu 2025 r. i miał prawo kontynuować ulgę od stycznia 2026 r., sama zmiana zasad 36/60 nie wymagała ponownego wyrejestrowania i zgłoszenia z kodem 05 90 albo 05 92. ZUS wskazał w takim przypadku obowiązek złożenia właściwych dokumentów rozliczeniowych, w tym ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II.

Termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus

Jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki do Małego ZUS Plus od początku roku, dokumenty zgłoszeniowe przekazuje zasadniczo do 31 stycznia danego roku. W 2026 r. 31 stycznia przypadał w sobotę, dlatego ZUS wskazał 2 lutego 2026 r. jako termin na zgłoszenie lub korektę umożliwiającą skorzystanie z ulgi od początku roku.

Jeżeli prawo do Małego ZUS Plus powstaje w trakcie roku, np. po zakończeniu 24 miesięcy preferencyjnych składek, właściwe zgłoszenie trzeba co do zasady przekazać w ciągu 7 dni od pierwszego dnia, w którym przedsiębiorca spełnia warunki do ulgi.

Spóźnienie z pierwszym zgłoszeniem do Małego ZUS Plus może oznaczać utratę prawa do ulgi za dany rok. ZUS traktuje brak zgłoszenia z właściwym kodem w ustawowym terminie jako rezygnację z ulgi. Trzeba jednak odróżnić pierwsze wejście do Małego ZUS Plus w danym roku od niektórych późniejszych zdarzeń, np. wznowienia działalności po wcześniejszym prawidłowym zgłoszeniu w tym samym roku; skutki należy oceniać według konkretnej historii zgłoszeń.

Czy są inne ulgi po uldze na start i preferencyjnym ZUS?

Po zakończeniu ulgi na start i preferencyjnego ZUS Mały ZUS Plus jest podstawową preferencją dotyczącą wysokości składek społecznych dla przedsiębiorcy spełniającego warunki z art. 18c. Jeżeli warunki nie są spełnione, składki społeczne trzeba zasadniczo ustalać na zasadach ogólnych, z uwzględnieniem ewentualnych innych tytułów do ubezpieczeń.

Odrębnym rozwiązaniem są wakacje składkowe, czyli zwolnienie z opłacenia określonych składek społecznych za jeden wybrany miesiąc w roku po spełnieniu ustawowych warunków. Nie są one odpowiednikiem Małego ZUS Plus i nie obniżają składki zdrowotnej.

FAQ

Czy miesiące Małego ZUS Plus wykorzystane przed 2026 r. pomniejszają nowy limit?

Nie. Od stycznia 2026 r. przedsiębiorca spełniający warunki otrzymuje nowy limit maksymalnie 36 miesięcy Małego ZUS Plus w swoim 60-miesięcznym okresie, niezależnie od tego, ile miesięcy ulgi wykorzystał przed 2026 r. Odrębnie należy traktować niewykorzystane dodatkowe miesiące wynikające z regulacji przejściowej dotyczącej 2023 r.

Jak liczy się pierwszy 60-miesięczny okres po zmianie?

Zaczyna się od pierwszego miesiąca po grudniu 2025 r., w którym przedsiębiorca ustala podstawę składek według Małego ZUS Plus. Do 60 miesięcy wlicza się jako pełny każdy miesiąc, w którym działalność była prowadzona co najmniej przez jeden dzień. Kolejny 60-miesięczny okres zaczyna się od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności po zakończeniu poprzedniego okresu.

Czy przychód 140 000 zł zawsze wyklucza Mały ZUS Plus?

Nie zawsze. Jeżeli 140 000 zł jest przychodem podatkowym z działalności za pełny poprzedni rok, limit 120 000 zł jest przekroczony. Jeżeli jest to jedynie suma kwot brutto faktur z VAT, trzeba ustalić przychód w rozumieniu przepisów podatkowych i dopiero porównać go z limitem.

Czy dochód 106 000 zł ma znaczenie dla prawa do ulgi?

Dla limitu wejścia do Małego ZUS Plus decydujący jest przychód z poprzedniego roku. Dochód ma znaczenie przy obliczeniu podstawy wymiaru składek, jeżeli przedsiębiorca spełnia warunki do korzystania z ulgi.

Czy po preferencyjnym ZUS trzeba składać nowe dokumenty?

Tak. Przy przejściu z preferencyjnych składek na Mały ZUS Plus trzeba co do zasady wyrejestrować dotychczasowy kod przez ZUS ZWUA i zgłosić właściwy kod 05 90 albo 05 92 przez ZUS ZUA, a gdy przedsiębiorca podlega z działalności wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu – przez ZUS ZZA.

Co zrobić, jeśli termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus już minął?

Najpierw trzeba ustalić, kiedy powstało prawo do ulgi, jaki kod i z jaką datą został zgłoszony oraz czy chodzi o pierwsze zgłoszenie w danym roku, czy o późniejszą zmianę po wcześniejszym prawidłowym wejściu do ulgi. Spóźnione pierwsze zgłoszenie z właściwym kodem może zostać potraktowane jako rezygnacja z Małego ZUS Plus za dany rok, dlatego korekty nie należy wykonywać bez sprawdzenia historii zgłoszeń.