Umowa-zlecenie podczas L4 w Niemczech

Czy umowa-zlecenie podpisana podczas zwolnienia jest ważna?

Umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Dla jej ważności przepisy nie wymagają co do zasady podania w treści umowy numeru PESEL, numeru dowodu osobistego ani wszystkich danych identyfikacyjnych używanych później w dokumentach zgłoszeniowych do ZUS. Ważne jest przede wszystkim to, czy z umowy i okoliczności jej zawarcia da się ustalić, kto jest zleceniodawcą, kto jest zleceniobiorcą oraz jakie czynności mają być wykonywane.

Jeżeli umowa zawiera imię, nazwisko, adres, oznaczenie drugiej strony, opis zlecenia, wynagrodzenie albo sposób jego ustalenia, termin rozpoczęcia lub okres obowiązywania oraz podpisy stron, to brak danych z dowodu osobistego najczęściej będzie brakiem technicznym, a nie podstawą nieważności. Może on natomiast utrudniać zgłoszenie do ubezpieczeń, rozliczenia podatkowe i dochodzenie roszczeń.

Nie można więc bezpiecznie zakładać, że skoro w umowie nie wpisano numeru PESEL, to zleceniodawca nie ma żadnej możliwości dokonania zgłoszenia albo że umowa nie istnieje. Dane potrzebne do rozliczeń mogą zostać pozyskane z dodatkowego oświadczenia, korespondencji, wcześniejszych dokumentów albo uzupełnione później.

Zwolnienie chorobowe w Niemczech a praca w Polsce

Jeżeli pobierasz świadczenie chorobowe z niemieckiej kasy chorych, powinieneś zachować szczególną ostrożność przy jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia może zostać potraktowane jako okoliczność podważająca niezdolność do pracy albo naruszająca warunki pobierania świadczenia.

W Unii Europejskiej działa koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Oznacza to, że instytucje z różnych państw mogą wymieniać informacje dotyczące ubezpieczenia, zatrudnienia, zasiłków i okresów podlegania ubezpieczeniom. Nie należy więc opierać decyzji na zapewnieniu zleceniodawcy, że umowa „nie zostanie nigdzie zgłoszona”. Jeżeli przepisy nakładają obowiązek zgłoszenia, strony nie mogą go wyłączyć prywatnym ustaleniem.

Istotne jest rozróżnienie dwóch sytuacji: samo podpisanie umowy z późniejszą datą rozpoczęcia wykonywania zlecenia oraz faktyczne wykonywanie czynności w czasie zwolnienia. Największe ryzyko dla świadczenia chorobowego powstaje wtedy, gdy zleceniobiorca rzeczywiście pracuje, uzyskuje wynagrodzenie za czynności wykonane w okresie zwolnienia albo dokumenty wskazują, że zlecenie było wykonywane już w tym czasie.

Kiedy zleceniobiorca powinien zostać zgłoszony do ZUS?

Przy umowie-zleceniu obowiązek ubezpieczeniowy zależy od konkretnej sytuacji zleceniobiorcy, w tym od innych tytułów do ubezpieczenia. Co do zasady zleceniobiorca podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia wykonywania zlecenia do dnia rozwiązania albo wygaśnięcia umowy. Zgłoszenia dokonuje płatnik składek, czyli zleceniodawca, w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeniowego.

Jeżeli umowa została podpisana wcześniej, ale wprost przewiduje, że wykonywanie zlecenia ma rozpocząć się dopiero po zakończeniu zwolnienia lekarskiego, argumentem przeciwko natychmiastowemu zgłoszeniu jest właśnie późniejsza data rozpoczęcia wykonywania. Inaczej wygląda sytuacja, gdy w umowie wpisano jako datę rozpoczęcia dzień jej podpisania albo dzień przypadający w okresie zwolnienia. Wtedy może powstać spór, czy zlecenie formalnie już trwało i czy płatnik powinien dokonać zgłoszenia.

Kontrola PIP nie przesądza automatycznie o utracie niemieckiego świadczenia, ale może ujawnić dokument, który później stanie się podstawą wyjaśnień przed ZUS, zleceniodawcą albo niemiecką kasą chorych. Dlatego w takiej sytuacji warto jak najszybciej uporządkować dokumenty.

Czy brak PESEL blokuje zgłoszenie do ubezpieczeń?

Brak numeru PESEL w samej umowie nie oznacza, że zleceniodawca nie może zgłosić zleceniobiorcy do ubezpieczeń. Formularze ubezpieczeniowe wymagają danych identyfikacyjnych, ale mogą one zostać zebrane od zleceniobiorcy w osobnym oświadczeniu albo uzupełnione na podstawie innych dokumentów. Jeżeli osoba ma nadany numer PESEL, co do zasady powinien on zostać użyty w rozliczeniach.

Odmowa podania danych nie powoduje automatycznie nieważności umowy. Może natomiast doprowadzić do konfliktu ze zleceniodawcą, problemów z rozliczeniem albo do tego, że zleceniodawca będzie próbował wykazać wobec organów, że umowa została zawarta i powinna zostać rozliczona.

Co zrobić, jeżeli nie chcesz podjąć współpracy?

Jeżeli po podpisaniu umowy-zlecenia nie chcesz rozpocząć współpracy, najbezpieczniej złożyć zleceniodawcy pisemne wypowiedzenie umowy albo porozumienie o jej rozwiązaniu. W piśmie warto wskazać, że zlecenie nie było wykonywane, nie przepracowano żadnych godzin, nie wystawiono rachunku i nie przysługuje wynagrodzenie za pracę, jeżeli rzeczywiście tak było.

Zlecenie może być wypowiedziane. Jeżeli jednak wypowiedzenie następuje bez ważnego powodu, w niektórych sytuacjach mogą pojawić się roszczenia odszkodowawcze, zwłaszcza gdy druga strona poniosła konkretną szkodę. W praktyce przy niewykonanym jeszcze zleceniu najważniejsze jest szybkie i udokumentowane zakończenie relacji.

Dobrze jest zachować kopię wypowiedzenia, potwierdzenie nadania wiadomości e-mail lub listu, SMS-y, komunikatory oraz wszelką korespondencję, w której zleceniodawca potwierdza, że praca miała rozpocząć się dopiero po zakończeniu zwolnienia.

Jak ograniczyć ryzyko utraty świadczenia z Niemiec?

Jeżeli świadczenie wypłaca niemiecka kasa chorych, należy unikać działań, które mogą wyglądać jak wykonywanie pracy w okresie niezdolności do pracy. W razie wątpliwości warto rozważyć poinformowanie właściwej instytucji o tym, że umowa została podpisana omyłkowo lub przedwcześnie, ale nie była wykonywana. Zakres obowiązku informacyjnego zależy od niemieckich zasad wypłaty konkretnego świadczenia.

Praktycznie najważniejsze jest zebranie dowodów, że nie doszło do pracy zarobkowej: brak list obecności, brak raportów, brak rachunku, brak przelewu wynagrodzenia, brak narzędzi pracy, brak poleceń i szybkie rozwiązanie umowy. Jeżeli zleceniodawca mimo to dokona zgłoszenia, można domagać się wyjaśnienia podstawy zgłoszenia oraz ewentualnej korekty dokumentów, jeżeli zgłoszenie nie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń.

FAQ

Czy umowa-zlecenie bez numeru PESEL jest nieważna?

Nie automatycznie. Jeżeli można ustalić strony, przedmiot zlecenia i podstawowe warunki współpracy, brak PESEL zwykle jest brakiem formalno-technicznym. Może jednak utrudniać zgłoszenie do ubezpieczeń i rozliczenia.

Czy samo podpisanie umowy oznacza utratę zasiłku chorobowego z Niemiec?

Samo podpisanie umowy nie musi oznaczać utraty świadczenia. Ryzyko rośnie, jeżeli z dokumentów lub faktów wynika, że praca była wykonywana w czasie zwolnienia albo że uzyskano wynagrodzenie za czynności z tego okresu.

Od kiedy zleceniodawca powinien zgłosić zleceniobiorcę do ZUS?

Co do zasady od dnia powstania obowiązku ubezpieczeniowego, czyli najczęściej od dnia oznaczonego jako dzień rozpoczęcia wykonywania zlecenia. Zgłoszenia dokonuje się w terminie 7 dni od tej daty.

Czy zleceniodawca może obiecać, że nie zgłosi umowy?

Taka obietnica nie jest bezpieczna. Jeżeli z przepisów wynika obowiązek zgłoszenia, zleceniodawca nie może go skutecznie wyłączyć prywatnym zapewnieniem. W razie kontroli dokumenty mogą zostać ujawnione.

Co zrobić, gdy umowa została podpisana, ale praca nie ruszyła?

Najlepiej niezwłocznie rozwiązać umowę na piśmie i wskazać, że zlecenie nie było wykonywane. Warto zachować dowody korespondencji, brak rachunków, brak wypłaty i wszelkie potwierdzenia, że rozpoczęcie pracy miało nastąpić dopiero po zwolnieniu.

Podsumowanie

Umowa-zlecenie podpisana podczas zwolnienia lekarskiego w Niemczech może być ważna mimo braku numeru PESEL w jej treści. Nie oznacza to jednak, że jej podpisanie jest obojętne prawnie. Znaczenie mają przede wszystkim data rozpoczęcia wykonywania zlecenia, faktyczne podjęcie pracy, ewentualne wynagrodzenie oraz dokumenty przekazane organom lub instytucjom ubezpieczeniowym.

Jeżeli nie chcesz podjąć współpracy, nie warto czekać. Złóż pisemne wypowiedzenie lub podpisz porozumienie o rozwiązaniu umowy, zabezpiecz korespondencję i dopilnuj, aby zleceniodawca nie dokumentował rozpoczęcia pracy niezgodnie z rzeczywistością.

Źródła

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.