Waloryzacja emerytury i odprawa a wypowiedzenie

Kiedy złożyć wypowiedzenie przy przejściu na emeryturę?

Jeżeli pracownika obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia, trzeba pamiętać o zasadzie z Kodeksu pracy: okres wypowiedzenia obejmujący miesiąc albo jego wielokrotność kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Oznacza to, że samo złożenie wypowiedzenia 1 grudnia nie spowoduje rozwiązania umowy z końcem lutego. Przy typowym 3-miesięcznym wypowiedzeniu złożonym w grudniu stosunek pracy rozwiąże się z końcem marca.

Jeżeli celem jest zakończenie zatrudnienia z końcem lutego, wypowiedzenie powinno zostać złożone najpóźniej tak, aby okres wypowiedzenia rozpoczął bieg od grudnia i zakończył się ostatniego dnia lutego. W praktyce oznacza to zwykle konieczność doręczenia wypowiedzenia pracodawcy najpóźniej do końca listopada. Jeżeli termin ten został przeoczony, można próbować rozwiązać umowę za porozumieniem stron na wcześniejszą datę, ale wymaga to zgody pracodawcy.

Samo złożenie wypowiedzenia przed dniem osiągnięcia wieku emerytalnego nie przekreśla prawa do odprawy. Ważniejsze jest to, aby w dniu rozwiązania stosunku pracy pracownik spełniał warunki emerytalne i aby ustanie zatrudnienia pozostawało w związku z przejściem na emeryturę.

Waloryzacja emerytury od 1 marca

Zgodnie z art. 88 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych emerytury i renty podlegają corocznej waloryzacji od 1 marca. Waloryzacja polega na pomnożeniu kwoty świadczenia i podstawy jego wymiaru przez wskaźnik waloryzacji, a w wyniku waloryzacji kwota świadczenia nie może ulec obniżeniu.

Przepis wskazuje również, że waloryzacji podlega kwota świadczenia i podstawa jego wymiaru w wysokości przysługującej ostatniego dnia lutego roku kalendarzowego, w którym przeprowadza się waloryzację, a waloryzacja obejmuje emerytury i renty przyznane przed terminem waloryzacji.

W praktyce oznacza to, że jeżeli pracownik chce skorzystać z marcowej waloryzacji, powinien zadbać o odpowiedni moment złożenia wniosku o emeryturę i o datę ustania zatrudnienia. Wniosek o emeryturę warto złożyć z wyprzedzeniem, z uwzględnieniem wymogów ZUS, a jeżeli jest składany przed osiągnięciem wieku emerytalnego, należy upewnić się, czy mieści się w dopuszczalnym terminie. ZUS wydaje decyzję po wyjaśnieniu ostatniej okoliczności potrzebnej do jej wydania, dlatego zbyt późne działanie może opóźnić wypłatę.

Trzeba też odróżnić samo nabycie prawa do emerytury od wypłaty świadczenia. Jeżeli pracownik kontynuuje zatrudnienie u tego samego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy, wypłata emerytury może zostać zawieszona na podstawie przepisów ustawy emerytalnej. Dlatego przy planowaniu przejścia na emeryturę liczy się nie tylko data urodzin, lecz także data rozwiązania umowy o pracę.

Czy wypowiedzenie przed osiągnięciem wieku emerytalnego jest bezpieczne?

Tak, ale pod warunkiem prawidłowego zaplanowania dat. Jeżeli pracownik osiąga wiek emerytalny 27 grudnia, może złożyć wypowiedzenie przed tą datą, na przykład w listopadzie, o ile umowa rozwiąże się już po osiągnięciu wieku emerytalnego. Wtedy w dniu ustania zatrudnienia będzie spełniał warunek wieku, a rozwiązanie umowy może pozostawać w związku z przejściem na emeryturę.

Dla celów dowodowych warto w piśmie wypowiadającym umowę wskazać, że wypowiedzenie jest składane w związku z zamiarem przejścia na emeryturę. Nie jest to jedyny możliwy dowód, ale ułatwia wykazanie związku między zakończeniem pracy a emeryturą, zwłaszcza gdy pracodawca kwestionuje prawo do odprawy.

Odprawa emerytalna z Kodeksu pracy

Zgodnie z art. 92¹ § 1 Kodeksu pracy pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę albo rentę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.

Jest to ustawowe minimum. Układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, pragmatyka służbowa albo umowa o pracę mogą przewidywać wyższą odprawę, na przykład zależną od stażu pracy. Jeżeli w zakładzie obowiązują korzystniejsze przepisy wewnętrzne, należy je sprawdzić przed złożeniem wypowiedzenia.

Warunkiem odprawy jest związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem na emeryturę. Nie musi to oznaczać, że emerytura została formalnie przyznana jeszcze przed ostatnim dniem pracy, ale pracownik powinien w tym czasie spełniać warunki emerytalne, a zakończenie zatrudnienia powinno być realnie związane z przejściem na świadczenie. Związek ten może wynikać z treści wypowiedzenia, wniosku o emeryturę, daty rozwiązania umowy oraz późniejszej decyzji ZUS.

W orzecznictwie podkreśla się, że sama zbieżność dat nie zawsze wystarczy. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt II PK 149/10, wskazał, że przypadkowy związek czasowy między ustaniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury nie może być automatycznie traktowany jako przejście na emeryturę w rozumieniu art. 92¹ § 1 Kodeksu pracy. Z kolei w wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 81/00, Sąd Najwyższy uznał, że rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika z winy pracodawcy nie musi oznaczać ustania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę.

Czy można stracić odprawę emerytalną?

Ryzyko utraty odprawy pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy umowa rozwiązuje się zanim pracownik spełni warunki emerytalne albo gdy okoliczności sprawy wskazują, że zakończenie pracy nie miało związku z przejściem na emeryturę. Problem może powstać także wtedy, gdy pracownik otrzymał już wcześniej odprawę emerytalną lub rentową, ponieważ prawo do niej jest jednorazowe.

Nie oznacza to jednak, że każde wypowiedzenie złożone przed osiągnięciem wieku emerytalnego jest błędne. Jeżeli okres wypowiedzenia kończy się po urodzinach uprawniających do emerytury, a pracownik składa wniosek do ZUS i faktycznie przechodzi na emeryturę, odprawa co do zasady powinna przysługiwać. Najbezpieczniej zadbać o spójność dokumentów: wypowiedzenia, wniosku emerytalnego i daty ustania zatrudnienia.

Co zrobić w opisanej sytuacji?

Jeżeli wiek emerytalny zostanie osiągnięty 27 grudnia, a obowiązuje 3-miesięczne wypowiedzenie, złożenie wypowiedzenia 1 grudnia zwykle doprowadzi do rozwiązania umowy dopiero 31 marca. Jeżeli celem jest zakończenie pracy z końcem lutego i uzyskanie możliwości objęcia świadczenia marcową waloryzacją, wypowiedzenie należałoby doręczyć pracodawcy wcześniej, co do zasady najpóźniej do końca listopada.

Jeżeli termin na wypowiedzenie został przekroczony, możliwe są dwa praktyczne rozwiązania. Pierwsze to rozmowa z pracodawcą i rozwiązanie umowy za porozumieniem stron z końcem lutego. Drugie to pozostanie przy wypowiedzeniu kończącym się z końcem marca, przy jednoczesnym ustaleniu z ZUS skutków dla prawa do emerytury, wypłaty świadczenia i waloryzacji. Wybór zależy od dokumentów, dat i tego, czy pracodawca zgodzi się na wcześniejsze zakończenie pracy.

FAQ

Czy mogę złożyć wypowiedzenie przed osiągnięciem wieku emerytalnego?

Tak. Samo wcześniejsze złożenie wypowiedzenia nie pozbawia prawa do odprawy. Istotne jest, aby w dniu rozwiązania umowy pracownik spełniał warunki do emerytury i aby ustanie zatrudnienia było związane z przejściem na emeryturę.

Czy wypowiedzenie złożone 1 grudnia zakończy umowę z końcem lutego?

Przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia co do zasady nie. Wypowiedzenie złożone w grudniu zwykle kończy stosunek pracy z ostatnim dniem marca. Zakończenie pracy z końcem lutego może wymagać wcześniejszego wypowiedzenia albo porozumienia stron.

Czy odprawa emerytalna przysługuje przy wypowiedzeniu złożonym przez pracownika?

Tak, jeżeli stosunek pracy ustaje w związku z przejściem na emeryturę. Nie ma znaczenia wyłącznie to, kto złożył wypowiedzenie, lecz to, czy pracownik spełnia warunki emerytalne i czy zakończenie zatrudnienia ma realny związek z emeryturą.

Ile wynosi odprawa emerytalna?

Minimalna odprawa z Kodeksu pracy wynosi jednomiesięczne wynagrodzenie. Przepisy zakładowe albo szczególne mogą przewidywać wyższą odprawę, dlatego warto sprawdzić regulamin wynagradzania, układ zbiorowy lub inne przepisy obowiązujące u pracodawcy.

Czy odprawę można dostać więcej niż raz?

Nie. Pracownik, który otrzymał odprawę emerytalną lub rentową, nie nabywa do niej prawa ponownie. Dotyczy to także sytuacji, gdy po przejściu na emeryturę pracownik podejmie kolejne zatrudnienie.

Przy zmianach organizacyjnych trzeba osobno ocenić ochronę wieku przedemerytalnego — szerzej omawia to artykuł o tym, kiedy dopuszczalna jest zmianę stanowiska pracownika w wieku ochronnym.

Podsumowanie

Przy przejściu na emeryturę najważniejsze jest właściwe ustawienie dat. Jeżeli pracownik osiąga wiek emerytalny 27 grudnia i chce zakończyć pracę z końcem lutego, wypowiedzenie przy 3-miesięcznym okresie powinno zostać doręczone odpowiednio wcześniej, zazwyczaj do końca listopada. Wypowiedzenie złożone 1 grudnia zwykle przesunie koniec zatrudnienia na 31 marca.

Odprawa emerytalna nie przepada tylko dlatego, że wypowiedzenie zostało złożone przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Może jednak zostać zakwestionowana, jeżeli w dniu rozwiązania umowy pracownik nie spełnia warunków emerytalnych albo nie da się wykazać związku między zakończeniem pracy a przejściem na emeryturę. Dlatego warto zachować spójność dokumentów i w razie wątpliwości skonsultować planowane daty przed złożeniem wypowiedzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 29 grudnia 2017 r., sygn. akt IV P 201/17
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt II PK 149/10
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I PKN 81/00

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.