ZUS nie uwzględnił pracy górnika pod ziemią

Co trzeba ustalić w sprawie pracy górnika pod ziemią?

W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, czego dokładnie ZUS nie uwzględnił. Inaczej ocenia się spór o sam okres pracy pod ziemią, a inaczej spór o wysokość wynagrodzenia przyjętego do obliczenia kapitału początkowego lub emerytury.

Jeżeli świadectwo pracy obejmuje cały okres zatrudnienia od 1976 do 1988 r. i wskazuje pracę górnika pod ziemią, jest to ważny dowód potwierdzający zatrudnienie i charakter pracy. Nie zawsze wystarczy jednak do udowodnienia zarobków. Do ustalenia podstawy wymiaru potrzebne są dokumenty płacowe albo inne dokumenty pozwalające wiarygodnie odtworzyć wynagrodzenie.

W praktyce należy przeanalizować decyzję ZUS i sprawdzić, czy organ rentowy: pominął okres zatrudnienia, zaliczył okres, ale przyjął minimalne wynagrodzenie, czy też zastosował niekorzystny wskaźnik podstawy wymiaru kapitału początkowego. Dopiero wtedy można dobrać właściwy tryb działania.

Jak oblicza się emeryturę ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r.?

W przypadku osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. wysokość emerytury ustala się według zasad z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Emerytura jest co do zasady wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku przejścia na emeryturę.

Podstawa obliczenia emerytury obejmuje przede wszystkim zwaloryzowane składki, zwaloryzowany kapitał początkowy, a w określonych przypadkach także środki z subkonta. Dla osób, które pracowały przed 1999 r., bardzo duże znaczenie ma prawidłowe ustalenie kapitału początkowego, bo to on odtwarza wartość składek za okresy sprzed reformy emerytalnej.

Właśnie dlatego brak dokumentów płacowych z lat 70. może obniżać świadczenie. Jeżeli ZUS nie ma danych o rzeczywistym wynagrodzeniu, może przyjąć kwoty mniej korzystne dla ubezpieczonego. W sprawach pracowniczych znaczenie ma między innymi zasada przyjmowania minimalnego wynagrodzenia za okresy, w których nie można ustalić podstawy wymiaru składek, o ile sam okres zatrudnienia został udowodniony.

Podstawowa reguła obliczenia emerytury wynika z art. 25 ustawy emerytalnej oraz przepisów następujących po nim.

Średnie dalsze trwanie życia i jego wpływ na świadczenie

Średnie dalsze trwanie życia jest wartością statystyczną wyrażoną w miesiącach. Służy do rozłożenia podstawy obliczenia emerytury na przewidywany okres pobierania świadczenia. Im niższa liczba miesięcy przyjęta do obliczenia, tym wyższa miesięczna emerytura.

Tablice średniego dalszego trwania życia ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Co do zasady stosuje się tablice właściwe dla daty zgłoszenia wniosku o emeryturę. Jeżeli jednak ubezpieczony zgłasza wniosek po osiągnięciu wieku emerytalnego, trzeba sprawdzić, czy przepisy nie pozwalają zastosować tablic korzystniejszych dla ubezpieczonego, w szczególności z momentu osiągnięcia wieku emerytalnego.

W analizie decyzji warto więc sprawdzić nie tylko zarobki i okresy pracy, lecz także to, jaką tablicę dalszego trwania życia ZUS zastosował. Błąd w tym zakresie może wpływać na wysokość świadczenia niezależnie od sporu o dokumentację z kopalni.

Brak Rp-7 lub ERP-7 z kopalni - jakie dowody można zebrać?

Zaświadczenie Rp-7, a obecnie najczęściej dokumentacja odpowiadająca zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, jest typowym dowodem zarobków, ale nie jest jedynym możliwym śladem dawnego wynagrodzenia. Jeżeli kopalnia albo jej następca prawny informuje, że nie posiada pełnej dokumentacji, warto ustalić, gdzie trafiły akta osobowe i płacowe.

Przydatne mogą być zwłaszcza:

• akta osobowe, w tym umowy o pracę, angaże, przeszeregowania i informacje o stawkach zaszeregowania,
• karty wynagrodzeń, listy płac, paski wypłat, dokumenty premiowe i dodatki za pracę pod ziemią,
• legitymacja ubezpieczeniowa z wpisami o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,
• świadectwa pracy, zaświadczenia z archiwum, książeczka wojskowa lub inne dokumenty potwierdzające ciągłość zatrudnienia,
• dokumenty z akt osobowych współpracowników tylko wtedy, gdy pozwalają ostrożnie odtworzyć porównywalne stawki na tym samym stanowisku i w tym samym okresie.

Oświadczenia świadków mogą pomóc wykazać wykonywanie pracy pod ziemią, oddział, stanowisko albo wymiar pracy. Same zeznania świadków zwykle nie wystarczają jednak do precyzyjnego ustalenia wysokości zarobków, jeżeli nie ma żadnych dokumentów płacowych. W postępowaniu sądowym sąd ocenia cały materiał dowodowy i w razie potrzeby może korzystać z opinii biegłego.

Odwołanie od decyzji ZUS czy wniosek o ponowne przeliczenie?

Jeżeli decyzja ZUS została doręczona niedawno, podstawową drogą jest odwołanie. Zasadniczo wnosi się je na piśmie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji. W odwołaniu trzeba wskazać, z czym ubezpieczony się nie zgadza, czego żąda oraz jakie dowody chce przedstawić.

Jeżeli miesięczny termin już minął, nie oznacza to końca sprawy. Ustawa emerytalna przewiduje możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości, jeżeli po uprawomocnieniu decyzji zostaną przedłożone nowe dowody albo ujawnione okoliczności istniejące przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo lub wysokość świadczenia.

W praktyce oznacza to, że po odnalezieniu dokumentacji płacowej, angaży lub innych wiarygodnych dowodów można złożyć do ZUS wniosek o ponowne przeliczenie kapitału początkowego i emerytury. Jeżeli ZUS odmówi, od nowej decyzji również można wnieść odwołanie do sądu w terminie miesiąca od jej doręczenia.

Co powinno znaleźć się w piśmie do ZUS?

Wniosek lub odwołanie powinny być konkretne. Warto wskazać, że ubezpieczony domaga się ponownego ustalenia kapitału początkowego i wysokości emerytury z uwzględnieniem okresu pracy górniczej pod ziemią oraz rzeczywistych zarobków z danego okresu, jeżeli da się je wykazać dokumentami.

Do pisma należy dołączyć kopie dokumentów i wymienić dowody, o które ZUS powinien wystąpić, jeżeli ubezpieczony nie może ich samodzielnie uzyskać. Warto także zażądać, aby ZUS szczegółowo wyjaśnił, jakie kwoty przyjął za poszczególne lata i dlaczego nie uznał dokumentów przedstawionych przez ubezpieczonego.

Jeżeli spór trafi do sądu, można wnosić o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, zeznań świadków oraz - gdy materiał na to pozwala - z opinii biegłego z zakresu rachunkowości lub emerytur i rent w celu odtworzenia wynagrodzenia.

FAQ

Czy brak Rp-7 oznacza, że ZUS ma prawo odmówić przeliczenia emerytury?

Nie zawsze. Brak Rp-7 lub ERP-7 utrudnia sprawę, ale nie zamyka drogi do przeliczenia. Trzeba wykazać zatrudnienie i - w miarę możliwości - wysokość zarobków innymi wiarygodnymi dokumentami.

Czy świadectwo pracy wystarczy do udowodnienia zarobków?

Świadectwo pracy zwykle pomaga potwierdzić okres i charakter zatrudnienia, ale samo w sobie nie zawsze potwierdza wysokość wynagrodzenia. Jeżeli zawiera stawkę, stanowisko lub inne dane płacowe, może być istotnym elementem dowodowym, zwłaszcza razem z angażami i dokumentami z akt osobowych.

Co zrobić, gdy termin miesiąca na odwołanie już minął?

W takiej sytuacji należy rozważyć wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, jeżeli pojawiły się nowe dowody lub okoliczności mające wpływ na emeryturę. Po wydaniu nowej decyzji przez ZUS znów można ją zaskarżyć w ustawowym terminie.

Czy sąd może ustalić wynagrodzenie bez pełnych list płac?

Może ocenić różne dowody, ale odtworzenie wynagrodzenia musi opierać się na wiarygodnym materiale. Zeznania świadków są pomocne przy charakterze pracy i przebiegu zatrudnienia, natomiast wysokość zarobków najbezpieczniej wykazywać dokumentami.

Czy ZUS powinien przyjąć średnią krajową za brakujące lata?

Nie należy zakładać, że ZUS przyjmie średnią krajową. Jeżeli nie da się ustalić podstawy wymiaru składek za pracowniczy okres zatrudnienia, w praktyce może być przyjmowane wynagrodzenie minimalne, o ile sam okres zatrudnienia jest udowodniony. Dlatego tak ważne jest szukanie dokumentów płacowych.

Podsumowanie

W sprawie pracy górnika pod ziemią z lat 1976-1979 najważniejsze jest sprawdzenie, czy ZUS zakwestionował sam okres zatrudnienia, charakter pracy, czy wysokość zarobków. Sam brak Rp-7 nie oznacza, że nie można walczyć o korzystniejsze przeliczenie emerytury, ale trzeba przedstawić dokumenty pozwalające ustalić rzeczywiste wynagrodzenie albo wykazać, że ZUS nieprawidłowo zastosował przepisy.

Jeżeli decyzja została niedawno doręczona, warto pilnować miesięcznego terminu na odwołanie. Jeżeli sprawa jest starsza, należy szukać nowych dowodów i złożyć wniosek o ponowne ustalenie kapitału początkowego oraz wysokości emerytury.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w zakresie odwołań od decyzji organów rentowych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.