Orzeczenie MSWiA a zasiłek pielęgnacyjny

Orzeczenie MSWiA a niepełnosprawność w świadczeniach rodzinnych

Orzeczenie komisji lekarskiej MSWiA stwierdzające trwałą niezdolność do służby lub inwalidztwo w związku ze służbą nie jest automatycznie tym samym, co orzeczenie o znacznym, umiarkowanym albo lekkim stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Różnica jest praktyczna. Komisja MSWiA ocenia zdolność do służby oraz uprawnienia z systemu zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy. Natomiast organ przyznający świadczenia rodzinne, w tym zasiłek pielęgnacyjny, bada przesłanki z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego samo orzeczenie o niezdolności do służby może nie wystarczyć.

Co do zasady orzeczenia komisji lekarskich podległych MON i MSWiA wydane po 1 stycznia 1998 r. nie stanowią podstawy do zaliczenia osoby do osób niepełnosprawnych na potrzeby świadczeń rodzinnych. Osoba, która chce ubiegać się o świadczenia zależne od stopnia niepełnosprawności, powinna wystąpić do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Podobne stanowisko pojawia się w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1013/16, WSA wskazał, że przepisy o świadczeniach rodzinnych nie wymieniają wojewódzkiej komisji lekarskiej MSWiA ani wydawanych przez nią orzeczeń jako podstawy przyznania tych świadczeń.

Kiedy można ubiegać się o zasiłek pielęgnacyjny?

Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem rodzinnym. Ma częściowo pokrywać wydatki wynikające z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W praktyce przyznaje go gmina, najczęściej przez ośrodek pomocy społecznej albo centrum świadczeń.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje w szczególności:

• niepełnosprawnemu dziecku,
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w ustawowo wymaganym wieku,
• osobie, która ukończyła 75 lat, o ile nie zachodzi wyłączenie prawa do tego świadczenia.

Najważniejsze ograniczenie brzmi: zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Nie chodzi więc o sam fakt złożenia wniosku o dodatek, ale o istnienie prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Jeżeli dodatek został prawomocnie odmówiony, można analizować, czy są spełnione warunki do zasiłku pielęgnacyjnego.

W opisanej sytuacji kluczowe jest uzyskanie właściwego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Jeżeli posiada Pan wyłącznie orzeczenie MSWiA o niezdolności do służby, organ może odmówić zasiłku pielęgnacyjnego, wskazując, że nie ma orzeczenia wymaganego przez ustawę o świadczeniach rodzinnych.

Dodatek pielęgnacyjny przy emeryturze lub rencie z MSWiA

Dodatek pielęgnacyjny to inne świadczenie niż zasiłek pielęgnacyjny. Przy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy stosuje się odrębne przepisy, w tym przepisy dotyczące zasad i wysokości dodatku pielęgnacyjnego. Samo stwierdzenie niezdolności do służby nie musi oznaczać niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Dodatek pielęgnacyjny jest zasadniczo związany z tym, czy osoba uprawniona do emerytury lub renty została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo spełnia przesłankę wieku przewidzianą w przepisach. Jeżeli organ odmówił dodatku, warto dokładnie sprawdzić uzasadnienie decyzji: czy problemem był brak niezdolności do samodzielnej egzystencji, brak właściwego orzeczenia, czy inna przesłanka.

Jeżeli decyzja o odmowie dodatku pielęgnacyjnego jest niekorzystna, należy pilnować terminu i trybu odwoławczego wskazanego w pouczeniu. W sprawach świadczeń rodzinnych od decyzji organu gminy zasadniczo przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Czy żonie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne za opiekę nad mężem?

W aktualnym stanie prawnym trzeba odróżnić stare zasady świadczenia pielęgnacyjnego od zasad obowiązujących przy nowych wnioskach. Po zmianach w systemie wsparcia osób z niepełnosprawnościami nowe świadczenie pielęgnacyjne jest zasadniczo powiązane z opieką nad osobą z niepełnosprawnością do ukończenia 18 roku życia.

Jeżeli żona dopiero składa nowy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad dorosłym mężem, organ może odmówić nie tylko z powodu braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale także dlatego, że świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach nie jest typowym świadczeniem dla opiekuna dorosłej osoby z niepełnosprawnością.

Inaczej należy oceniać sytuacje osób, które nabyły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na wcześniejszych zasadach i korzystają z ochrony praw nabytych albo przepisów przejściowych. Wtedy każdą sprawę trzeba badać indywidualnie, ponieważ znaczenie może mieć data przyznania świadczenia, treść wcześniejszych decyzji oraz to, czy opiekun chce kontynuować dotychczasowe uprawnienie.

Przy dorosłej osobie z niepełnosprawnością trzeba również rozważyć świadczenie wspierające. Jest to świadczenie kierowane do osoby z niepełnosprawnością, a nie do opiekuna. Jego uzyskanie zależy od odrębnej procedury i oceny poziomu potrzeby wsparcia.

Co zrobić w praktyce?

W opisanej sprawie najbezpieczniejsza kolejność działań jest następująca:

1. uzyskać i przeanalizować pisemne uzasadnienie odmowy dodatku pielęgnacyjnego,
2. sprawdzić, czy decyzja może być jeszcze zaskarżona zgodnie z pouczeniem,
3. złożyć wniosek do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o ustalenie stopnia niepełnosprawności,
4. po uzyskaniu orzeczenia sprawdzić, czy spełnione są przesłanki zasiłku pielęgnacyjnego,
5. w przypadku opieki sprawowanej przez żonę ocenić, czy w grę wchodzą przepisy przejściowe, świadczenie wspierające albo inne formy wsparcia.

Jeżeli powiatowy zespół wyda orzeczenie niekorzystne, można złożyć odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Termin i sposób wniesienia odwołania powinny wynikać z pouczenia dołączonego do orzeczenia.

FAQ

Czy orzeczenie MSWiA wystarczy do zasiłku pielęgnacyjnego?

Najczęściej nie. Orzeczenie MSWiA dotyczy zdolności do służby i uprawnień w systemie zaopatrzeniowym. Do zasiłku pielęgnacyjnego zwykle potrzebne jest orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności właściwe dla świadczeń rodzinnych.

Czy można pobierać jednocześnie zasiłek i dodatek pielęgnacyjny?

Nie. Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Jeżeli dodatek został tylko wnioskowany, ale odmówiony, trzeba ocenić, czy spełnione są warunki do zasiłku pielęgnacyjnego.

Czy żona dorosłego emeryta może dostać świadczenie pielęgnacyjne?

Przy nowym wniosku jest to obecnie bardzo ograniczone. Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach jest powiązane przede wszystkim z opieką nad osobą z niepełnosprawnością do 18 roku życia. Przy dorosłym mężu trzeba sprawdzić przepisy przejściowe oraz inne świadczenia.

Gdzie złożyć wniosek o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Wniosek składa się do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwego ze względu na miejsce pobytu. Do wniosku należy dołączyć dokumentację medyczną oraz wymagane formularze wskazane przez zespół.

Co zrobić po odmowie świadczenia?

Trzeba przeczytać pouczenie w decyzji. W sprawach świadczeń rodzinnych odwołanie co do zasady wnosi się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, zwykle w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

Podsumowanie

Orzeczenie komisji lekarskiej MSWiA o trwałej niezdolności do służby nie oznacza automatycznie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ani świadczenia pielęgnacyjnego dla opiekuna. W sprawach świadczeń rodzinnych organ bada przesłanki wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych, a podstawowym dokumentem jest najczęściej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez właściwy zespół.

W opisanej sytuacji warto najpierw uporządkować dokumenty: decyzję o odmowie dodatku pielęgnacyjnego, orzeczenie MSWiA, dokumentację medyczną oraz ewentualny wniosek do powiatowego zespołu. Dopiero po ustaleniu stopnia niepełnosprawności można realnie ocenić szanse na zasiłek pielęgnacyjny. Wniosek żony o świadczenie pielęgnacyjne wymaga osobnej analizy, zwłaszcza z powodu zmian dotyczących opieki nad dorosłymi osobami z niepełnosprawnością.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - Dz.U. 1994 nr 53 poz. 214
2. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
3. Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
4. Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
5. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1013/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.