Emerytura w Polsce po pracy w Anglii

Kiedy przysługuje polska emerytura po pracy w Anglii?

Jeżeli jest Pani osobą urodzoną po 31 grudnia 1948 r., prawo do polskiej emerytury w powszechnym wieku emerytalnym nie zależy od długiego stażu pracy. Zasadnicze znaczenie ma osiągnięcie wieku emerytalnego oraz posiadanie choćby jednego okresu ubezpieczenia w Polsce.

Dla kobiety powszechny wiek emerytalny w Polsce wynosi 60 lat. Oznacza to, że po ukończeniu tego wieku można złożyć wniosek o emeryturę do ZUS. Nie trzeba czekać do powrotu do Polski, choć w praktyce trzeba zgromadzić dokumenty dotyczące polskich okresów zatrudnienia oraz, jeżeli sprawa tego wymaga, informacje o okresach pracy za granicą.

Zgodnie z art. 8 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe. Przepis ten był omawiany także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, m.in. w wyroku z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I UK 413/17. Treść przepisu można znaleźć również w dotychczasowym opracowaniu: art. 8 ustawy emerytalnej.

Jak ZUS oblicza wysokość polskiej emerytury?

Wysokość emerytury z ZUS dla osób objętych nowym systemem emerytalnym ustala się zasadniczo przez podzielenie podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku przejścia na emeryturę. Podstawę tę tworzą przede wszystkim:

• zwaloryzowane składki na ubezpieczenie emerytalne zapisane na indywidualnym koncie w ZUS,
• zwaloryzowany kapitał początkowy, jeżeli dana osoba pracowała przed 1 stycznia 1999 r. i ZUS ten kapitał ustalił,
• zwaloryzowane środki zapisane na subkoncie w ZUS, w tym środki przeniesione z otwartego funduszu emerytalnego, jeżeli występują.

W praktyce oznacza to, że sama liczba lat przepracowanych w Anglii nie zwiększa automatycznie polskiej emerytury. Jeżeli składki od brytyjskiego wynagrodzenia były odprowadzane do brytyjskiego systemu, to nie są one polskimi składkami zapisanymi na koncie w ZUS.

Okres pracy za granicą może natomiast mieć znaczenie pomocnicze, gdy trzeba ustalić, czy dana osoba spełnia warunki wynikające z koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Może to dotyczyć na przykład minimalnego stażu wymaganego do gwarancji najniższej emerytury w Polsce. Dla kobiety taki staż wynosi co do zasady 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a dla mężczyzny 25 lat, przy czym każdy przypadek ZUS ocenia na podstawie dokumentów i właściwych zasad koordynacji.

Czy praca w Wielkiej Brytanii daje prawo do brytyjskiej emerytury?

Praca w Wielkiej Brytanii może dawać odrębne prawo do brytyjskiej emerytury państwowej, jeżeli zostały spełnione warunki przewidziane w tamtejszym systemie. W brytyjskich zasadach istotne są tzw. lata kwalifikujące, czyli okresy, za które osoba ma odpowiedni zapis składkowy lub równoważny w systemie brytyjskim.

Po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej koordynacja zabezpieczenia społecznego nadal może mieć zastosowanie, ale jej podstawa i zakres zależą od konkretnej sytuacji: dat i miejsca pracy, statusu ubezpieczenia oraz tego, czy dana osoba była objęta regulacjami przejściowymi albo późniejszymi zasadami współpracy. Dlatego przed złożeniem wniosku warto zweryfikować własny przebieg ubezpieczenia zarówno w ZUS, jak i w instytucji brytyjskiej.

Czy można pobierać polską i brytyjską emeryturę jednocześnie?

Tak, co do zasady można pobierać emeryturę z Polski i świadczenie z Wielkiej Brytanii, jeżeli każde państwo przyzna je według własnych przepisów. Nie jest to jedna wspólna emerytura, lecz dwa odrębne świadczenia wypłacane przez właściwe instytucje.

Polski ZUS oblicza świadczenie na podstawie danych zapisanych w polskim systemie. Instytucja brytyjska ocenia uprawnienia według zasad obowiązujących w Wielkiej Brytanii. Okresy zagraniczne nie są dowolnie podwajane, ale mogą być uwzględniane w zakresie przewidzianym przez przepisy koordynacyjne.

Jeżeli planuje Pani powrót do Polski za kilka lat, nie oznacza to, że musi Pani czekać ze złożeniem wniosku o polską emeryturę. Warto jednak porównać skutki wcześniejszego i późniejszego przejścia na emeryturę. Późniejsze złożenie wniosku może zwiększyć świadczenie, jeżeli na koncie w ZUS nadal będą waloryzowane środki albo pojawią się dodatkowe składki, ale ocena zależy od indywidualnych danych.

Jakie dokumenty przygotować?

Przed złożeniem wniosku warto zgromadzić dokumenty dotyczące polskiego zatrudnienia i ubezpieczenia, zwłaszcza jeżeli część pracy przypadała przed 1999 r. W szczególności mogą być potrzebne:

• świadectwa pracy z Polski,
• dokumenty płacowe potrzebne do ustalenia kapitału początkowego,
• decyzja ZUS o ustaleniu kapitału początkowego, jeżeli została wydana,
• informacja o stanie konta i subkonta w ZUS,
• dokumenty potwierdzające okresy pracy lub ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii, jeżeli będą potrzebne do koordynacji świadczeń.

Jeżeli dokumentów z dawnych zakładów pracy brakuje, można próbować odtworzyć okresy zatrudnienia przez archiwa, następców prawnych pracodawcy albo inne dowody akceptowane w postępowaniu przed ZUS. W sprawach z elementem zagranicznym szczególnie ważne jest, aby dane osobowe, daty zatrudnienia i numery identyfikacyjne były spójne.

FAQ

Czy po ukończeniu 60 lat mogę od razu złożyć wniosek o emeryturę w Polsce?

Tak, kobieta po ukończeniu 60 lat może złożyć wniosek o emeryturę do ZUS, jeżeli ma polski okres ubezpieczenia. Nie trzeba w tym celu najpierw wracać na stałe do Polski.

Czy lata pracy w Anglii podniosą moją emeryturę z ZUS?

Zwykle nie podniosą jej bezpośrednio, jeżeli składki były opłacane do systemu brytyjskiego, a nie do ZUS. Polska emerytura zależy od środków zapisanych w polskim systemie.

Czy ZUS uwzględni brytyjskie okresy ubezpieczenia?

Może je uwzględnić w zakresie wynikającym z przepisów koordynacyjnych lub umów międzynarodowych. Najczęściej ma to znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń lub gwarancji najniższej emerytury, a nie przy prostym zwiększeniu kwoty polskiej emerytury.

Czy mogę dostawać dwie emerytury: polską i brytyjską?

Tak, jeżeli spełni Pani warunki w obu systemach. ZUS wypłaca świadczenie ustalone według polskich zasad, a instytucja brytyjska według zasad brytyjskich.

Czy warto czekać ze złożeniem wniosku do powrotu do Polski?

To zależy od Pani danych w ZUS, dalszej pracy i planów życiowych. W niektórych sytuacjach późniejsze przejście na emeryturę może oznaczać wyższą kwotę, ale nie jest to automatyczne i wymaga porównania wariantów.

Podsumowanie

Po ukończeniu 60 lat może Pani ubiegać się o polską emeryturę, jeżeli ma Pani polskie okresy ubezpieczenia. Wysokość świadczenia z ZUS będzie zależała przede wszystkim od polskich składek, kapitału początkowego i subkonta, a nie od samego faktu pracy w Anglii.

Praca w Wielkiej Brytanii może natomiast dawać odrębne uprawnienia w brytyjskim systemie emerytalnym oraz mieć znaczenie przy koordynacji okresów ubezpieczenia. Najbezpieczniej jest przed złożeniem wniosku sprawdzić stan konta w ZUS, kapitał początkowy, dokumenty z Polski oraz zapis okresów ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt I UK 413/17
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II UK 53/17

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.