Praca za granicą na emeryturze a zgłoszenie do ZUS

Czy emeryt musi zgłaszać do ZUS zarobki z pracy za granicą?

Praca za granicą nie wyłącza obowiązków wobec polskiego ZUS. Jeżeli pobierane świadczenie podlega ograniczeniom z powodu osiągania przychodu, ZUS powinien otrzymać informację o zatrudnieniu i zarobkach także wtedy, gdy praca jest wykonywana poza Polską, na przykład w Wielkiej Brytanii.

Znaczenie ma jednak rodzaj świadczenia i wiek osoby pobierającej emeryturę. Inaczej ocenia się sytuację osoby, która pobierała wcześniejszą emeryturę, rentę albo inne świadczenie objęte limitami, a inaczej osobę, która osiągnęła już powszechny wiek emerytalny i pobiera zwykłą emeryturę.

Jeżeli w całym okresie pracy za granicą była Pani już po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, zagraniczne zarobki co do zasady nie powinny spowodować zmniejszenia ani zawieszenia polskiej emerytury. Mimo to warto uporządkować sprawę, zwłaszcza jeżeli ZUS może w przyszłości poprosić o wyjaśnienia albo dokumenty.

Kiedy zagraniczne zarobki mogą zmniejszyć albo zawiesić emeryturę?

Ograniczenia dotyczą przede wszystkim osób, które pobierają świadczenie przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, a jednocześnie uzyskują przychód z pracy lub działalności. Przychód osiągany za granicą również może być brany pod uwagę, jeżeli jest to przychód z działalności, która według polskich zasad mieści się w kategoriach istotnych dla zawieszenia albo zmniejszenia świadczenia.

W praktyce ZUS porównuje przychód z obowiązującymi limitami. Są one powiązane z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem i zmieniają się okresowo. Przekroczenie niższego progu może skutkować zmniejszeniem świadczenia, a przekroczenie wyższego progu - jego zawieszeniem. Nie należy więc opierać się na starych kwotach limitów, lecz każdorazowo sprawdzać aktualne progi ogłaszane dla danego okresu rozliczeniowego.

Jeżeli osoba pobiera już zwykłą emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, zarobki z pracy najczęściej nie są limitowane. Wyjątki i dodatkowe rozliczenia mogą jednak pojawić się w szczególnych sytuacjach, na przykład przy świadczeniach innych niż zwykła emerytura, przy zbiegu świadczeń albo gdy ZUS bada, czy świadczenie było prawidłowo wypłacane.

Co zrobić, jeżeli przez kilka lat nie zgłaszano pracy w Anglii?

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest dobrowolne złożenie do ZUS pisemnej informacji o pracy za granicą. W piśmie warto wskazać okresy zatrudnienia, państwo wykonywania pracy, rodzaj umowy lub działalności oraz wysokość uzyskiwanych przychodów. Jeżeli nie ma Pani kompletu dokumentów, można zaznaczyć, że dokumentacja zostanie uzupełniona po jej uzyskaniu od pracodawcy albo z zagranicznego urzędu.

Do pisma warto dołączyć dokumenty potwierdzające dochód, na przykład roczne zestawienia podatkowe, paski wynagrodzeń, umowy, zaświadczenia od pracodawcy albo inne dokumenty używane w Wielkiej Brytanii. Jeżeli dokumenty są w języku obcym, ZUS może poprosić o tłumaczenie.

W piśmie można także poprosić ZUS o ocenę, czy zagraniczne zarobki miały wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość. Taki sposób działania jest zwykle bezpieczniejszy niż dalsze milczenie, ponieważ pozwala uporządkować sytuację i ograniczyć ryzyko zarzutu, że osoba pobierająca świadczenie świadomie ukrywała informacje.

Czy ZUS może żądać zwrotu emerytury?

Jeżeli okaże się, że świadczenie było wypłacane w zawyżonej wysokości, ZUS może wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w których osoba pobierająca świadczenie miała obowiązek poinformować ZUS o przychodzie, a przychód ten wpływał na zmniejszenie albo zawieszenie wypłaty.

Co do zasady ZUS może dochodzić zwrotu za ograniczony okres wstecz, a szczegóły zależą od tego, czy świadczeniobiorca informował organ o okolicznościach mających wpływ na wypłatę oraz czy ZUS miał możliwość prawidłowo rozliczyć świadczenie. Dlatego w sprawach wieloletnich szczególnie ważne są dokumenty, daty i treść pouczeń otrzymywanych z ZUS.

Jeżeli w całym spornym okresie emeryt był już po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i pobierał zwykłą emeryturę, samo uzyskiwanie wynagrodzenia za granicą zwykle nie powinno prowadzić do obowiązku zwrotu emerytury. ZUS może jednak żądać wyjaśnień, jeżeli w dokumentach pojawią się rozbieżności.

Czy brak zgłoszenia może być przestępstwem?

W skrajnych przypadkach zatajenie danych istotnych dla ubezpieczeń społecznych może mieć również znaczenie karne. Art. 219 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa o ubezpieczeniach społecznych przez niezgłoszenie wymaganych danych albo zgłoszenie danych nieprawdziwych, jeżeli mają one wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość.

Nie oznacza to, że każde spóźnione zgłoszenie pracy za granicą automatycznie prowadzi do odpowiedzialności karnej. Kluczowe jest to, czy dane były wymagane, czy miały wpływ na świadczenie oraz czy zachowanie można ocenić jako zawinione. Dobrowolne wyjaśnienie sytuacji i przedstawienie dokumentów może mieć znaczenie przy ocenie sprawy.

Jak napisać pismo do ZUS?

Pismo do ZUS powinno być rzeczowe i możliwie konkretne. Warto podać numer świadczenia, dane osobowe, okresy pracy za granicą, nazwę pracodawcy lub rodzaj działalności, państwo wykonywania pracy oraz informację, czy praca nadal trwa. Następnie należy wskazać, że celem pisma jest zgłoszenie przychodów i prośba o rozliczenie albo potwierdzenie, czy miały wpływ na wypłatę emerytury.

Nie trzeba używać skomplikowanego języka prawniczego. Ważne, aby nie bagatelizować sprawy i nie składać niepełnych wyjaśnień, jeśli dokumenty są już dostępne. Jeżeli wysokość przychodów była różna w poszczególnych latach, najlepiej przygotować zestawienie roczne albo miesięczne, zależnie od tego, czego zażąda ZUS.

FAQ

Czy muszę zgłaszać pracę w Anglii, jeśli mam już zwykłą emeryturę?

Jeżeli osiągnęła Pani powszechny wiek emerytalny i pobiera zwykłą emeryturę, zarobki z pracy najczęściej nie wpływają na jej wysokość. Warto jednak zgłosić lub wyjaśnić sprawę, jeżeli ZUS o to poprosi albo jeżeli praca rozpoczęła się jeszcze przed osiągnięciem tego wieku.

Czy zgłoszenie po latach ma sens?

Tak. Spóźnione zgłoszenie pozwala uporządkować sytuację i zmniejsza ryzyko, że ZUS uzna brak informacji za celowe zatajenie danych. W piśmie należy opisać okresy pracy i dołączyć dokumenty potwierdzające przychody.

Czy ZUS zawsze żąda zwrotu pieniędzy?

Nie. Zwrot wchodzi w grę wtedy, gdy świadczenie było nienależnie pobrane, na przykład dlatego, że przychód powinien spowodować zmniejszenie albo zawieszenie wypłaty. Jeżeli przychód nie wpływał na emeryturę, ZUS może poprzestać na wyjaśnieniach.

Jakie dokumenty z zagranicy przygotować?

Przydatne są umowy, zaświadczenia od pracodawcy, roczne rozliczenia podatkowe, zestawienia wynagrodzeń i paski płacowe. ZUS może poprosić również o tłumaczenie dokumentów, jeżeli są sporządzone w języku obcym.

Czy praca w Wielkiej Brytanii po Brexicie jest traktowana inaczej?

Dla oceny, czy polska emerytura podlega zmniejszeniu albo zawieszeniu, najważniejsze są polskie przepisy o świadczeniach i przychodach. To, że praca była wykonywana w Wielkiej Brytanii, nie oznacza automatycznie, że ZUS nie może pytać o przychód.

Podsumowanie

Jeżeli emeryt pracuje za granicą, powinien ustalić, czy jego świadczenie podlega limitom dorabiania. Osoba, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny i pobiera zwykłą emeryturę, co do zasady nie traci emerytury z powodu zagranicznych zarobków. Inaczej może być w przypadku wcześniejszej emerytury, renty lub okresu sprzed osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

W razie kilkuletniego braku zgłoszenia najlepiej nie czekać na kontrolę, lecz złożyć do ZUS wyjaśnienie i dokumenty. Dopiero po analizie okresów pracy, rodzaju świadczenia i wysokości dochodów można ocenić, czy istnieje ryzyko zwrotu świadczenia albo innych konsekwencji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności przepisy o zawieszeniu, zmniejszeniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.