Umieszczenie osoby starszej w domu opieki, ubezwłasnowolnienie, opłaty
Autor: Paulina Olejniczak-Suchodolska
Potrzebuję porady dotyczącej mojego ojca, który jest w podeszłym wieku i od pewnego czasu zachowuje się w sposób zupełnie nieracjonalny finansowo oraz życiowo. Pomimo moich wielokrotnych rozmów i ostrzeżeń, że przy obecnym tempie wydawania pieniędzy wkrótce pozostanie bez środków do życia, kompletnie nie bierze tego pod uwagę. Mam wgląd w jego konto i widzę, że wydatki sięgają kilkunastu tysięcy miesięcznie, podczas gdy jego emerytura jest niewielka, a większość oszczędności została już przez niego skonsumowana. Ojciec przez lata wydał środki ze sprzedaży nieruchomości, samochodu oraz inne oszczędności, a teraz utrzymuje się w wynajmowanym mieszkaniu, którego czynsz pochłania dużą część dochodu. Jest coraz mniej samodzielny, wymaga pomocy w organizowaniu wizyt lekarskich i codziennych czynności, ma problemy z higieną, a do tego wprowadza mnie w błąd co do swoich wyjść i zakupów. W związku z tym obawiam się o jego bezpieczeństwo oraz przyszłość finansową. Razem z siostrą nie jesteśmy w stanie zapewnić mu codziennej opieki. Czy możliwe jest prawne doprowadzenie do zapewnienia mu opieki w domu pomocy społecznej oraz powstrzymanie jego kompulsywnych wydatków?
.jpg)
Podstawa prawna umieszczenia w domu pomocy społecznej
Na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osoba wymagająca całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, która nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, ma prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Warunkiem jest brak możliwości zapewnienia jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
Sądy podkreślają, że skierowanie do DPS jest uzasadnione, gdy osoba nie może funkcjonować w dotychczasowym środowisku mimo wykorzystania innych form pomocy, np. wyrok NSA z 1 grudnia 2022 r., sygn. I OSK 1323/22.
W opisanej sytuacji ojciec nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie ani podejmować racjonalnych decyzji. Należy więc złożyć wniosek do ośrodka pomocy społecznej właściwego dla jego miejsca zamieszkania. Do wniosku warto dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą jego problemy zdrowotne.
Jeżeli ojciec odmówi zgody, konieczne będzie złożenie wniosku do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody zastępczej na umieszczenie w DPS. Po postępowaniu sąd może wydać zgodę w miejsce osoby, której dotyczy sprawa.
Koszty pobytu w domu pomocy społecznej
Opłaty za pobyt w DPS ponoszą zgodnie z ustawą:
-
mieszkaniec domu – do 70% dochodu,
-
małżonek lub zstępni (np. dzieci),
-
gmina, która kieruje do DPS.
Jeżeli mieszkaniec pokrywa pełną odpłatność, pozostałe osoby nie muszą dopłacać. W praktyce często koszty dzielone są między mieszkańca i gminę.
Możliwość ubezwłasnowolnienia
Ubezwłasnowolnienie częściowe lub całkowite może rozważyć rodzina, gdy osoba nie jest zdolna do samodzielnego podejmowania decyzji. Ubezwłasnowolnienie całkowite powoduje, że taka osoba nie może samodzielnie dokonywać czynności prawnych, w tym rozporządzać pieniędzmi.
Podstawy:
-
art. 545 §1 KPC – wniosek może złożyć m.in. zstępny,
-
art. 547 §1 KPC – obowiązek wysłuchania osoby z udziałem biegłych,
-
orzecznictwo SN (m.in. postanowienie z 5.10.2022 r., II CSKP 1846/22) – ubezwłasnowolnienie musi służyć dobru osoby.
Ubezwłasnowolnienie nie zapewnia jednak automatycznie opieki fizycznej – wymaga powołania opiekuna prawnego.
Umowa najmu na czas określony
Zgodnie z art. 673 Kodeksu cywilnego, jeżeli najem zawarto na czas określony, można go wypowiedzieć tylko w sytuacjach wskazanych w umowie. Jeśli umowa nie przewiduje wcześniejszego wypowiedzenia, obowiązuje do końca okresu najmu.
Oznacza to, że brak klauzuli wypowiedzenia uniemożliwia wcześniejsze rozwiązanie umowy bez zgody wynajmującego.
Podsumowanie
W opisanej sytuacji możliwe jest prawne doprowadzenie do umieszczenia ojca w domu pomocy społecznej, nawet bez jego zgody – po decyzji sądu. Ubezwłasnowolnienie może ograniczyć jego niekontrolowane wydatki, jednak nie zastąpi opieki. Konieczne będzie także uwzględnienie kosztów pobytu w DPS oraz analiza umowy najmu, która może utrudnić zmianę miejsca zamieszkania. Podjęcie działań w kierunku DPS i zabezpieczenia finansowego jest zasadne.
Przykłady
Przykład 1
Osoba starsza z demencją codziennie wypłacała wszystkie środki z konta, wierząc, że „ktoś je ukradnie”. Rodzina złożyła wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe oraz o zgodę na umieszczenie w DPS. Sąd przychylił się do wniosku, a po ustanowieniu opiekuna możliwe było kontrolowanie wydatków.
Przykład 2
Mężczyzna po udarze wydawał duże kwoty na zakupy telefoniczne. Ośrodek pomocy społecznej, widząc niesamodzielność, wystąpił o skierowanie do DPS. Rodzina dopłacała niewielką część kosztów, resztę pokrywała gmina.
Przykład 3
Starsza kobieta wynajmowała mieszkanie na czas określony, ale nie była w stanie w nim mieszkać z powodu choroby. Wynajmujący zgodził się na wcześniejsze rozwiązanie umowy po przedstawieniu dokumentacji medycznej i opinii lekarza.
Oferta porad prawnych
Chętnie pomożemy w przygotowaniu wniosków do sądu lub ośrodka pomocy społecznej oraz w ocenie możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy najmu. Udzielamy kompleksowych porad w sprawach związanych z opieką nad osobami starszymi i zabezpieczeniem ich sytuacji prawnej i finansowej.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593
3. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 dnia grudnia 2022 r., sygn. I OSK 1323/22
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
» Umieszczenie osoby starszej w domu opieki, ubezwłasnowolnienie, opłaty
» Składka zdrowotna z etatu i działalności, czy trzeba płacić podwójnie, czy da się to umorzyć
» Zasiłek macierzyński przy prowadzeniu działalności gospodarczej, najważniejsze zasady i formalności
» Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia, gdy planuję przejść zabiegi i zbliżam się do wieku emerytalnego
» Zasiłek chorobowy po ustaniu stosunku pracy, a umowa zlecenia
POLECAMY
- Osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności a zasiłek pielęgnacyjny i prawo do renty socjalnej
- Prośba o wydanie druku Rp-7
- Stopień niepełnosprawności a prawo do renty socjalnej
- Ponowne zwolnienie lekarskie po 182 dniach choroby przy umowie-zlecenie a zasiłek chorobowy
- Czy jako wspólnik spółki z o.o. muszę opłacać składki ZUS?
- Kto składa wniosek o przedłużenie zasiłku rehabilitacyjnego - pracownik czy pracodawca?
