Wynajem garażu na zasiłku chorobowym a ZUS

Wynajem garażu a prawo do świadczeń z ZUS

Wynajmowanie prywatnego garażu w czasie pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego nie jest samo w sobie zakazane. Przepisy nie zabraniają posiadania majątku, uzyskiwania z niego pożytków ani rozliczania podatku od najmu prywatnego.

Kluczowe jest coś innego: czy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ubezpieczony wykonywał czynności, które można uznać za pracę zarobkową, albo czy zachowywał się w sposób sprzeczny z celem zwolnienia lekarskiego. ZUS ocenia nie sam fakt uzyskania pieniędzy, lecz realną aktywność ubezpieczonego.

Zakaz pracy zarobkowej w czasie zwolnienia

Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo wykorzystuje zwolnienie od pracy niezgodnie z jego celem.

Te dwie przesłanki są odrębne. ZUS może więc badać zarówno to, czy dana osoba faktycznie wykonywała czynności zarobkowe, jak i to, czy jej zachowanie utrudniało leczenie, rekonwalescencję albo było sprzeczne z zaleceniami wynikającymi ze stanu zdrowia.

W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego znaczenie ma również to, że przepisy ustawy zasiłkowej przewidują odpowiednie stosowanie zasad dotyczących utraty prawa do świadczeń. W praktyce oznacza to, że aktywność osoby pobierającej świadczenie rehabilitacyjne także może zostać oceniona przez ZUS pod kątem pracy zarobkowej i celu leczenia.

Czy prywatny najem garażu jest pracą zarobkową?

Pojęcie pracy zarobkowej nie zostało w ustawie zasiłkowej zdefiniowane wprost. W orzecznictwie przyjmuje się jednak szerokie podejście: pracą zarobkową może być nie tylko etat, zlecenie czy działalność gospodarcza, ale także inna aktywność podejmowana dla zarobku, jeżeli wymaga osobistego zaangażowania, organizacji i wykonywania czynności o charakterze zawodowym.

Nie oznacza to jednak, że każdy wpływ pieniędzy w czasie L4 automatycznie powoduje utratę świadczenia. Inaczej należy oceniać aktywne prowadzenie biznesu, a inaczej bierne uzyskiwanie pożytków z majątku prywatnego, np. z jednego garażu, gdy ubezpieczony nie szuka stale najemców, nie prowadzi reklamy, nie wykonuje remontów, nie obsługuje wielu umów i nie wykonuje regularnych czynności organizacyjnych.

W opisanej sytuacji istotne argumenty na korzyść ubezpieczonego to: jeden najemca, jeden garaż, brak działalności gospodarczej, brak prac remontowych i brak działań marketingowych. Samo odebranie czynszu, zwłaszcza incydentalne i niewymagające większego wysiłku, co do zasady łatwiej przedstawić jako element zwykłego zarządu majątkiem prywatnym niż jako pracę zarobkową.

Odbiór czynszu gotówką i umowa ustna

To, że czynsz był płacony gotówką, nie przesądza o naruszeniu przepisów. Może jednak utrudniać wykazanie, jak często dochodziło do spotkań, ile trwały i czy miały wyłącznie techniczny charakter. Dla celów dowodowych bezpieczniejsze są przelewy bankowe, pisemna umowa najmu, pokwitowania albo inne dokumenty potwierdzające, że najem był prosty i pasywny.

Umowa najmu garażu zawarta ustnie może być ważna, ale w sporze z ZUS pisemne potwierdzenie warunków najmu zwykle pomaga. Warto zadbać przynajmniej o dowody wysokości czynszu, okresu najmu, danych najemcy i sposobu rozliczania podatku.

Zwolnienie od psychiatry a wychodzenie z domu

Przy zwolnieniach wystawianych z powodów psychiatrycznych sama okoliczność wyjścia z domu nie musi być sprzeczna z celem leczenia. W wielu stanach zdrowia lekarz może nie zakazywać poruszania się, a codzienne czynności poza miejscem zamieszkania mogą być neutralne albo nawet zgodne z procesem leczenia. Nie można jednak przyjąć automatycznie, że każde zachowanie poza domem jest dopuszczalne.

ZUS może badać, czy konkretna aktywność odpowiadała celowi zwolnienia. Krótkie przejście pod blok w celu odebrania czynszu będzie oceniane inaczej niż regularne dojazdy, wielogodzinne spotkania, negocjacje, remonty, sprzątanie obiektu albo inne czynności wymagające wysiłku i organizacji.

Kiedy ryzyko problemów z ZUS rośnie?

Ryzyko zakwestionowania prawa do świadczenia jest większe, gdy najem ma cechy zorganizowanej, powtarzalnej działalności. Chodzi zwłaszcza o sytuacje, w których ubezpieczony aktywnie poszukuje najemców, obsługuje wiele lokali lub garaży, wystawia ogłoszenia, negocjuje umowy, samodzielnie wykonuje naprawy, pobiera opłaty od wielu osób albo faktycznie prowadzi działalność podobną do zarobkowego zarządzania nieruchomościami.

Znaczenie ma również stan zdrowia. Czynność neutralna przy jednym rodzaju schorzenia może być oceniona inaczej przy innym. Dlatego w sprawach spornych ważne są dokumentacja medyczna, treść zaleceń lekarskich oraz faktyczny zakres aktywności podejmowanej w czasie zwolnienia.

Co może zrobić ZUS?

Jeżeli ZUS uzna, że doszło do wykonywania pracy zarobkowej albo wykorzystania zwolnienia niezgodnie z celem, może wydać decyzję odmawiającą prawa do zasiłku za cały okres konkretnego zwolnienia lekarskiego. Jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, organ może żądać jego zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego, a w określonych przypadkach także odsetek.

Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS. W odwołaniu można wykazywać, że najem miał charakter prywatny i bierny, a podejmowane czynności były incydentalne, krótkie i zgodne ze stanem zdrowia oraz celem zwolnienia.

Jak przygotować się na kontrolę lub wyjaśnienia?

W praktyce warto zgromadzić dokumenty i informacje pokazujące rzeczywisty charakter najmu. Pomocne mogą być: umowa lub pisemne potwierdzenie ustaleń z najemcą, dowody zapłaty czynszu, rozliczenia podatkowe, korespondencja z najemcą, dokumentacja medyczna oraz wyjaśnienie, że ubezpieczony nie wykonywał remontów, reklamy, obsługi wielu klientów ani innych czynności typowych dla działalności zarobkowej.

Jeżeli czynsz był płacony gotówką, warto mieć pokwitowania albo inne potwierdzenia wpłat. Im prostszy i bardziej bierny model najmu, tym łatwiej argumentować, że nie była to praca zarobkowa, lecz korzystanie z własnego majątku.

FAQ

Czy ZUS może zabrać zasiłek tylko dlatego, że mam przychód z najmu?

Nie powinien decydować sam przychód. ZUS bada, czy w czasie zwolnienia była wykonywana praca zarobkowa albo czy zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z celem. Bierny przychód z majątku prywatnego to inna sytuacja niż aktywne zarządzanie najmem.

Czy odbiór czynszu gotówką jest ryzykowny?

Może być mniej wygodny dowodowo niż przelew, ale nie jest automatycznie naruszeniem przepisów. Warto mieć pokwitowania i móc wykazać, że spotkania były krótkie, sporadyczne i nie stanowiły regularnej pracy.

Czy zwolnienie od psychiatry oznacza zakaz wychodzenia z domu?

Nie zawsze. Wszystko zależy od zaleceń lekarskich, rodzaju choroby i celu zwolnienia. Samo poruszanie się poza domem nie musi być naruszeniem, ale aktywność sprzeczna z leczeniem może zostać zakwestionowana.

Czy świadczenie rehabilitacyjne jest oceniane tak samo jak zasiłek chorobowy?

W zakresie pracy zarobkowej i wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z celem zasady są bardzo podobne. ZUS może badać aktywność osoby pobierającej świadczenie rehabilitacyjne i w razie naruszeń wydać decyzję niekorzystną dla ubezpieczonego.

Co zrobić po otrzymaniu decyzji ZUS o zwrocie świadczenia?

Należy sprawdzić uzasadnienie decyzji, terminy i dowody, na których oparł się ZUS. Jeżeli decyzja jest niezasadna, można złożyć odwołanie za pośrednictwem ZUS do sądu i wykazywać, że czynności miały charakter biernego zarządu majątkiem.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji samo wynajmowanie jednego garażu w ramach najmu prywatnego nie powinno automatycznie oznaczać utraty zasiłku chorobowego ani świadczenia rehabilitacyjnego. Najważniejsze jest to, czy poza samym pobieraniem czynszu podejmowano aktywne, regularne czynności zarobkowe oraz czy zachowanie ubezpieczonego było zgodne z celem leczenia.

Jeżeli najem był bierny, dotyczył jednego garażu, nie wymagał remontów, reklamy ani stałej obsługi, argumenty przeciwko stanowisku ZUS są istotne. W razie kontroli trzeba jednak wykazać te okoliczności dowodami, bo każda sprawa jest oceniana indywidualnie.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn. zm.

2. Orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego, m.in. sygn. akt II URN 75/85, II UKN 172/98, I UK 154/04, II UK 10/07, I UK 351/08 oraz postanowienie SN z dnia 27.01.2021 r., sygn. akt III USK 30/21.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.