Wynajem garażu na zasiłku chorobowym a ZUS

Wynajem garażu a prawo do świadczeń z ZUS

Wynajmowanie prywatnego garażu podczas pobierania zasiłku chorobowego albo świadczenia rehabilitacyjnego nie jest samo w sobie zakazane. Przepisy nie zabraniają posiadania majątku ani uzyskiwania z niego pożytków. Dla prawa do świadczenia znaczenie ma natomiast rzeczywista aktywność ubezpieczonego w okresie niezdolności do pracy.

Trzeba więc oddzielić samo trwanie wcześniej zawartej umowy i pasywny wpływ czynszu od wykonywania osobistych, powtarzalnych czynności nastawionych na zarobek. Osobno ocenia się także, czy podejmowana aktywność mogła utrudniać albo wydłużać leczenie lub rekonwalescencję.

Zakaz pracy zarobkowej w czasie zwolnienia – zasady od 13 kwietnia 2026 r.

Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres danego zwolnienia, jeżeli w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia.

Od 13 kwietnia 2026 r. ustawa wprost określa, czym jest praca zarobkowa. Jest nią każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonywania. Nie zalicza się do niej czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Samo polecenie pracodawcy nie jest jednak taką istotną okolicznością.

Druga przesłanka dotyczy aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Są to działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia albo rekonwalescencję. Ustawa wyłącza z tej kategorii zwykłe czynności dnia codziennego oraz niezbędne czynności incydentalne podejmowane z powodu istotnych okoliczności.

Oznacza to, że nie wystarczy stwierdzić, iż podczas L4 ubezpieczony uzyskał przychód albo wyszedł z domu. Trzeba ustalić, co faktycznie robił, czy czynności miały charakter zarobkowy oraz czy mogły negatywnie wpływać na leczenie.

Czy prywatny najem garażu jest pracą zarobkową?

Po zmianie przepisów oceny najmu nie należy opierać wyłącznie na tym, z jakiego źródła pochodzi przychód. Decydujące jest to, jakie czynności ubezpieczony rzeczywiście wykonywał podczas zwolnienia.

Jeżeli umowa najmu została zawarta wcześniej, dotyczy jednego prywatnego garażu, czynsz jest stały, a właściciel jedynie otrzymuje należność bez prowadzenia reklamy, poszukiwania kolejnych najemców, negocjowania nowych umów, organizowania remontów czy regularnej obsługi, przemawia to za pasywnym korzystaniem z własnego majątku. Sam wpływ pieniędzy nie jest jeszcze czynnością zarobkową wykonywaną podczas zwolnienia.

Inaczej należy ocenić sytuację, w której osoba na L4 aktywnie pozyskuje klientów, publikuje ogłoszenia, pokazuje garaże zainteresowanym osobom, negocjuje stawki, zawiera kolejne umowy, regularnie zajmuje się rozliczeniami, naprawami lub reklamacjami. Takie działania mogą mieć charakter zarobkowy w rozumieniu art. 17.

Odbiór czynszu gotówką i umowa ustna

Odbieranie czynszu w gotówce nie oznacza automatycznie wykonywania pracy zarobkowej. Jest jednak okolicznością, którą ZUS może badać, ponieważ osobisty odbiór pieniędzy wiąże się z określoną aktywnością. Znaczenie będzie miało między innymi to, jak często dochodziło do spotkań, jak długo trwały i czy były jedynymi czynnościami związanymi z najmem.

Podobnie sama ustna forma umowy nie przesądza o prawie do świadczenia. Może natomiast utrudnić wykazanie, że najem trwał już przed powstaniem niezdolności do pracy i miał stabilny, pasywny charakter. Dla celów dowodowych pomocne są pisemna umowa, przelewy, pokwitowania, korespondencja z najemcą lub inne dokumenty potwierdzające sposób wykonywania umowy.

Także rozliczenie podatku od najmu nie oznacza samo przez się wykonywania pracy podczas L4. Obowiązek podatkowy i ocena prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego należą do różnych reżimów prawnych.

Świadczenie rehabilitacyjne a wynajem garażu

Art. 22 ustawy zasiłkowej nakazuje odpowiednio stosować regulacje dotyczące pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia także do świadczenia rehabilitacyjnego. Oznacza to, że aktualne definicje obowiązujące od 13 kwietnia 2026 r. mają znaczenie również przy ocenie zachowania osoby pobierającej to świadczenie.

Skutek naruszenia nie jest jednak identyczny jak przy zasiłku chorobowym. W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności niezgodnej z celem, na jaki świadczenie zostało przyznane, może skutkować utratą prawa do świadczenia za miesiąc kalendarzowy, w którym wystąpiła taka okoliczność.

Także tutaj trzeba zatem odróżnić bierne otrzymywanie czynszu od osobistego i zorganizowanego wykonywania czynności o charakterze zarobkowym.

Zwolnienie psychiatryczne a wychodzenie z domu i obsługa najmu

Przy zwolnieniu wystawionym z powodu zaburzeń psychicznych samo wyjście z domu nie przesądza o podejmowaniu aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Nowa definicja ustawowa odwołuje się do tego, czy określone działanie utrudnia lub wydłuża leczenie albo rekonwalescencję. Zwykłe czynności dnia codziennego są z tej kategorii wyłączone.

Nie istnieje jednak ogólna zasada, że przy zwolnieniu psychiatrycznym każda aktywność poza domem jest dozwolona. Znaczenie mają stan zdrowia, zalecenia lekarza, charakter czynności oraz jej intensywność. Krótkie odebranie czynszu raz w miesiącu może być ocenione zupełnie inaczej niż wielogodzinne spotkania z najemcami, remontowanie garażu, częste prezentacje obiektu lub prowadzenie regularnych negocjacji.

Kiedy ryzyko zakwestionowania świadczenia rośnie?

Ryzyko jest większe, gdy zachowanie ubezpieczonego przypomina regularną, zorganizowaną obsługę najmu. ZUS może zwracać uwagę w szczególności na:

• aktywne poszukiwanie nowych najemców i publikowanie ogłoszeń,
• częste prezentowanie garaży zainteresowanym osobom,
• negocjowanie warunków i zawieranie kolejnych umów w okresie zwolnienia,
• obsługę wielu garaży lub innych nieruchomości,
• regularne rozliczenia, kontakty z wieloma najemcami i obsługę reklamacji,
• osobiste wykonywanie napraw, remontów, sprzątania lub innych prac,
• czynności, które z uwagi na stan zdrowia mogły utrudniać leczenie albo rekonwalescencję.

Nie ma jednego kryterium, które automatycznie rozstrzyga sprawę. Nawet pojedyncza czynność może wymagać wyjaśnienia, ale ustawa przewiduje wyjątek dla czynności incydentalnych podejmowanych z powodu istotnych okoliczności. Z drugiej strony regularnego modelu zarobkowego nie można uznać za incydentalny tylko dlatego, że poszczególne czynności trwały krótko.

Co może zrobić ZUS i jak odwołać się od decyzji?

Jeżeli ZUS uzna, że podczas zwolnienia była wykonywana praca zarobkowa albo podejmowano aktywność niezgodną z jego celem, może wydać decyzję o utracie prawa do zasiłku za okres objęty danym zwolnieniem. Jeżeli pieniądze zostały już wypłacone, odrębnej oceny wymagają przesłanki żądania ich zwrotu jako świadczenia nienależnie pobranego.

W przypadku świadczenia rehabilitacyjnego utrata prawa z powodu wykonywania pracy zarobkowej albo aktywności niezgodnej z celem świadczenia dotyczy miesiąca kalendarzowego, w którym wystąpiła dana okoliczność.

Od decyzji ZUS w sprawie zasiłku chorobowego można odwołać się do właściwego Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji, a odwołanie wnosi się za pośrednictwem oddziału ZUS, który ją wydał.

W odwołaniu znaczenie mogą mieć dowody pokazujące rzeczywisty model najmu: data i warunki zawarcia umowy, liczba wynajmowanych obiektów, sposób zapłaty czynszu, korespondencja z najemcą, dokumentacja medyczna oraz informacje o tym, jakie czynności były faktycznie wykonywane w czasie zwolnienia.

Jak przygotować się do wyjaśnień przed ZUS?

Najlepiej odtworzyć przebieg najmu chronologicznie. Trzeba ustalić, kiedy zawarto umowę, czy obowiązywała już przed zwolnieniem, jak często pobierano czynsz oraz czy w czasie L4 właściciel podejmował dodatkowe działania. Pomocne są dokumenty i korespondencja, które pokazują, że model najmu był stały i nie wymagał bieżącej aktywności.

Jeżeli czynsz był przekazywany gotówką, warto zgromadzić pokwitowania lub inne dowody płatności. Przy sporze dotyczącym celu zwolnienia znaczenie może mieć również dokumentacja medyczna oraz informacja lekarza o zaleceniach dotyczących aktywności w okresie leczenia.

Najważniejsze jest przedstawienie rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Sama etykieta „najem prywatny” nie przesądza o wyniku, podobnie jak sam fakt otrzymania czynszu nie oznacza jeszcze wykonywania pracy zarobkowej.

FAQ

Czy pasywny czynsz jest pracą zarobkową według nowych definicji?

Sam pasywny wpływ czynszu z wcześniej zawartej umowy nie powinien być automatycznie utożsamiany z wykonywaniem pracy zarobkowej. Od 13 kwietnia 2026 r. ustawowa definicja odnosi się do wykonywania czynności mających charakter zarobkowy. Trzeba więc ustalić, czy podczas zwolnienia ubezpieczony rzeczywiście podejmował takie czynności.

Jakie czynności przy najmie mogą zostać uznane za pracę?

Ryzyko powstaje przede wszystkim przy aktywnym poszukiwaniu najemców, publikowaniu ogłoszeń, prezentowaniu nieruchomości, negocjowaniu i zawieraniu umów, regularnej obsłudze wielu najemców, rozliczeniach, reklamacjach albo osobistym wykonywaniu prac przy wynajmowanych obiektach. Ocena zawsze zależy od konkretnego zakresu i częstotliwości działań.

Czy ZUS może odebrać zasiłek tylko dlatego, że mam przychód z najmu?

Sam fakt uzyskania przychodu nie powinien przesądzać sprawy. ZUS musi ocenić, czy ubezpieczony wykonywał czynności o charakterze zarobkowym albo podejmował aktywność utrudniającą lub wydłużającą leczenie lub rekonwalescencję.

Czy odbiór czynszu gotówką oznacza wykonywanie pracy?

Nie automatycznie. Osobisty odbiór pieniędzy jest jednak konkretną czynnością i może podlegać ocenie. Znaczenie ma jej częstotliwość, czas trwania, okoliczności oraz to, czy była elementem szerszej, regularnej obsługi najmu.

Czy zwolnienie od psychiatry oznacza zakaz wychodzenia z domu?

Nie. Sama obecność poza domem nie jest automatycznie aktywnością niezgodną z celem zwolnienia. Trzeba ustalić, czy konkretne zachowanie utrudniało lub wydłużało leczenie albo rekonwalescencję oraz uwzględnić zalecenia medyczne.

Czy te same zasady dotyczą świadczenia rehabilitacyjnego?

Definicje pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia stosuje się odpowiednio również do świadczenia rehabilitacyjnego. Trzeba jednak pamiętać o różnicy w skutku: przy świadczeniu rehabilitacyjnym naruszenie może powodować utratę prawa za miesiąc kalendarzowy, w którym wystąpiła dana okoliczność.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej zasiłku?

Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie w sprawie zasiłku chorobowego wnosi się do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję.