Korekta kodu ZUS 0570 na 0510 a zasiłek chorobowy

Kod 05 70 i 05 10 w ZUS - na czym polega różnica?

Kod 05 70 XX jest stosowany przy zgłoszeniu przedsiębiorcy korzystającego z preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne, czyli z podstawy określonej w art. 18a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Preferencja trwa przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, o ile przedsiębiorca spełnia warunki ustawowe.

Kod 05 10 XX jest natomiast właściwy dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, która opłaca składki na zasadach ogólnych. Samo zadeklarowanie wyższej podstawy składek nie wymaga jednak automatycznie przejścia na kod 05 10. Przy preferencyjnym ZUS minimalna podstawa wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, ale przepisy pozwalają zadeklarować kwotę wyższą.

W praktyce oznacza to, że jeżeli przedsiębiorca nadal spełnia warunki preferencji, a okres 24 miesięcy jeszcze nie upłynął, samo zwiększenie podstawy składek powinno być rozliczane ostrożnie - nie zawsze wymaga zmiany kodu tytułu ubezpieczenia.

Czy można skorygować zmianę kodu z 05 70 na 05 10?

Korekta jest możliwa zwłaszcza wtedy, gdy przerejestrowanie na kod 05 10 było wynikiem błędu, nieporozumienia albo błędnego przekonania, że tylko w ten sposób można podwyższyć podstawę składek. W takiej sytuacji zwykle składa się dokument wyrejestrowujący z nieprawidłowego kodu oraz ponowne zgłoszenie z kodem właściwym, a następnie koryguje dokumenty rozliczeniowe za objęte tym okresem miesiące.

Nie można jednak pomijać art. 18 ust. 8a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą regulacją, gdy podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, zadeklarowanie kwoty wyższej niż najniższa może być traktowane jako rezygnacja z najniższej podstawy za dany miesiąc i co do zasady nie podlega korekcie w tym zakresie.

Dlatego trzeba odróżnić dwie sytuacje. Pierwsza to omyłkowa zmiana kodu tytułu ubezpieczenia, przy której przedsiębiorca chce wykazać, że nadal spełniał warunki preferencji. Druga to świadome zadeklarowanie wyższej podstawy, które może wywołać skutki rozliczeniowe za miesiąc, w którym taka podstawa została wykazana.

Rozbieżności w orzecznictwie

W orzecznictwie sądowym pojawiły się różne akcenty dotyczące skutków deklarowania wyższej podstawy przez przedsiębiorcę korzystającego z preferencji.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt III AUa 595/19, wskazał, że art. 18a ust. 1 ustawy systemowej określa minimalną podstawę dla tej kategorii przedsiębiorców, ale nie pozbawia ich możliwości zadeklarowania podstawy wyższej.

Odmiennie akcentował problem Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III AUa 413/21. Wskazał, że zadeklarowanie kwoty wyższej niż obowiązująca najniższa podstawa może oznaczać rezygnację z najniższej podstawy za dany miesiąc, choć przedsiębiorca może próbować wykazywać, że nie miał takiej woli, jeżeli okoliczności sprawy na to wskazują.

Praktyczny wniosek jest taki, że przy korekcie trzeba dobrze udokumentować przyczynę zmiany kodu. Jeżeli była to omyłka techniczna lub błędna informacja, warto zachować potwierdzenia, korespondencję, historię dokumentów oraz dowody opłacania składek.

Wpływ korekty na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy wymaga prawidłowego zgłoszenia. Jeżeli przy zmianie kodu przedsiębiorca został wyrejestrowany z ubezpieczeń, a następnie ponownie zgłoszony, należy sprawdzić, czy w nowym zgłoszeniu ponownie wskazano dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz od jakiej daty.

Sama zmiana kodu tytułu ubezpieczenia nie powinna automatycznie powodować utraty okresu wyczekiwania, jeżeli zachowano ciągłość ubezpieczenia albo przerwa między okresami ubezpieczenia chorobowego nie przekroczyła 30 dni. Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym okres wyczekiwania wynosi 90 dni, a poprzednie okresy ubezpieczenia mogą być zaliczone, gdy przerwa mieści się w ustawowych granicach.

Jeżeli jednak powstała przerwa dłuższa niż 30 dni albo zgłoszenie do chorobowego zostało dokonane z późniejszą datą, ZUS może uznać, że okres wyczekiwania biegnie od nowa. To z kolei może wpłynąć na prawo do zasiłku chorobowego w razie choroby występującej krótko po ponownym zgłoszeniu.

Czy po powrocie na kod 05 70 okres 90 dni liczy się od nowa?

Nie zawsze. Jeżeli przedsiębiorca był objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym przed zmianą kodu i po zmianie został ponownie zgłoszony do tego ubezpieczenia bez przerwy albo z przerwą nieprzekraczającą 30 dni, wcześniejszy okres ubezpieczenia powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu 90-dniowego okresu wyczekiwania.

Jeżeli natomiast w dokumentach powstała luka, której nie da się usunąć korektą, albo przedsiębiorca nie zgłosił dobrowolnego chorobowego przy ponownym zgłoszeniu, sytuacja staje się ryzykowna. Wtedy ZUS może badać, od kiedy faktycznie istniało objęcie chorobowym i czy w dniu powstania niezdolności do pracy przedsiębiorca miał prawo do zasiłku.

Jak praktycznie przeprowadzić korektę?

W typowej sytuacji należy przejrzeć dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe złożone za cały sporny okres. Szczególne znaczenie mają formularze wyrejestrowania, ponownego zgłoszenia oraz deklaracje rozliczeniowe, w których wykazano podstawy składek.

Jeżeli celem jest wykazanie, że kod 05 10 został zastosowany omyłkowo, korekta powinna być spójna: właściwy kod tytułu ubezpieczenia, prawidłowe daty, prawidłowo zaznaczone ubezpieczenia, w tym dobrowolne chorobowe, oraz skorygowane podstawy składek. W razie wątpliwości warto rozważyć złożenie do ZUS pisemnego wyjaśnienia, dlaczego doszło do przerejestrowania.

Jeżeli ZUS nie zgodzi się z korektą albo wyda decyzję niekorzystną dla przedsiębiorcy, możliwe jest odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych. Wtedy znaczenie mają dowody pokazujące rzeczywisty przebieg zdarzeń i zamiar przedsiębiorcy.

FAQ

Czy trzeba zmieniać kod z 05 70 na 05 10, aby podwyższyć podstawę składek?

Co do zasady nie. Przy preferencyjnym ZUS kwota 30% minimalnego wynagrodzenia jest podstawą minimalną, a przedsiębiorca może zadeklarować wyższą podstawę. Sama chęć zapłaty wyższych składek nie przesądza o konieczności zmiany kodu na 05 10.

Czy powrót z kodu 05 10 na 05 70 jest zawsze możliwy?

Nie zawsze automatycznie. Jeżeli przedsiębiorca nadal spełnia warunki z art. 18a ustawy systemowej i zmiana kodu była omyłką, powrót można uzasadniać korektą. Jeżeli jednak świadomie zadeklarowano wyższą podstawę, ZUS może kwestionować korektę podstawy za dany miesiąc.

Czy zmiana kodu powoduje utratę ubezpieczenia chorobowego?

Sama zmiana kodu nie musi powodować utraty chorobowego. Ryzyko pojawia się wtedy, gdy doszło do przerwy w objęciu dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, nie zgłoszono go ponownie albo wskazano błędne daty.

Kiedy 90-dniowy okres wyczekiwania liczy się od nowa?

Okres może być liczony od nowa, jeżeli przerwa między okresami ubezpieczenia chorobowego przekroczyła 30 dni albo wcześniejszy okres nie może zostać zaliczony. Jeżeli przerwa była krótsza, poprzednie okresy ubezpieczenia mogą mieć znaczenie dla prawa do zasiłku.

Czy warto wystąpić do ZUS o stanowisko?

Tak, zwłaszcza gdy chodzi o prawo do zasiłku lub sporną ciągłość ubezpieczenia chorobowego. W praktyce można zwrócić się do ZUS o rozstrzygnięcie sprawy, a w razie niekorzystnej decyzji rozważyć odwołanie do sądu.

Podsumowanie

Jeżeli przedsiębiorca w trakcie 24-miesięcznego okresu preferencji został przerejestrowany z kodu 05 70 na 05 10, trzeba najpierw ustalić, czy była to pomyłka, czy świadoma decyzja o rozliczaniu składek na zasadach ogólnych. Jeżeli warunki preferencji nadal były spełnione, a zmiana kodu była błędna, można rozważyć korektę dokumentów i powrót na kod 05 70.

Dla prawa do zasiłku chorobowego najważniejsze są daty i ciągłość dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli nie było przerwy albo przerwa nie przekroczyła 30 dni, okres wyczekiwania nie powinien być automatycznie liczony od początku. Każdą sprawę trzeba jednak oceniać na podstawie dokumentów zgłoszeniowych, rozliczeniowych i faktycznych dat objęcia ubezpieczeniem.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt III AUa 595/19
3. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt III AUa 413/21

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.