Przeliczenie wcześniejszej emerytury po wieku emerytalnym

Wcześniejsza emerytura przyznana, ale niewypłacana - co to oznacza?

W opisanej sytuacji kluczowe jest odróżnienie dwóch pojęć: nabycia prawa do emerytury oraz wypłaty emerytury. Jeżeli ZUS wydał decyzję przyznającą wcześniejszą emeryturę, to prawo do świadczenia zostało ustalone. Jeżeli jednak ubezpieczona kontynuowała zatrudnienie u tego samego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy, wypłata mogła zostać zawieszona.

Dokumenty po likwidacji pracodawcy omawia poradnik „Emerytura po upadłości zakładu pracy – dokumenty i Rp-7”.

Szersze omówienie formalnego zakończenia zatrudnienia przy przechodzeniu na świadczenie znajdziesz w poradniku Przejście na emeryturę a rozwiązanie umowy o pracę kiedy zakończyć zatrudnienie.

To, że emerytura nie była wypłacana, nie oznacza automatycznie, że prawa do niej nie było. Ma to duże znaczenie przy ocenie prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Dlatego ZUS może odmówić rekompensaty, jeżeli wcześniej wydał decyzję przyznającą wcześniejszą emeryturę.

Nie oznacza to jednak, że pięć kolejnych lat pracy pozostaje bez wpływu na wysokość świadczenia. Po zakończeniu zatrudnienia i złożeniu właściwego wniosku można domagać się podjęcia wypłaty oraz przeliczenia emerytury z uwzględnieniem dalszych okresów ubezpieczenia.

Czy trzeba złożyć wniosek o nową emeryturę, czy o przeliczenie?

W sprawach dotyczących wcześniejszych emerytur przyznanych według tzw. starych zasad istotne jest, aby prawidłowo sformułować żądanie wobec ZUS. Jeżeli ubezpieczona miała już ustalone prawo do wcześniejszej emerytury, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego sprawa często nie polega na przyznaniu całkowicie nowego świadczenia od zera, lecz na ustaleniu wysokości emerytury w związku z osiągnięciem tego wieku oraz na przeliczeniu dotychczasowego świadczenia.

W praktyce we wniosku warto wskazać, że ubezpieczona domaga się:

• podjęcia wypłaty emerytury po ustaniu przyczyny zawieszenia, jeżeli wypłata była zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia,
• doliczenia okresów składkowych i nieskładkowych przebytych po przyznaniu wcześniejszej emerytury,
• przeliczenia świadczenia z uwzględnieniem pracy wykonywanej po przyznaniu emerytury,
• zastosowania zasad wynikających z art. 21 i art. 53 ustawy emerytalnej, jeżeli dana osoba spełnia warunki do takiego przeliczenia.

Jeżeli ZUS wyda decyzję niekorzystną albo pominie część żądania, należy przeanalizować uzasadnienie decyzji. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, składane za pośrednictwem ZUS, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Znaczenie 30 miesięcy ubezpieczenia po przyznaniu wcześniejszej emerytury

Jeżeli wcześniejsza emerytura została przyznana według starych zasad, w szczególności na podstawie art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, znaczenie może mieć art. 53 ust. 3 i 4 tej ustawy. Przepisy te dotyczą sytuacji, w której podstawę wymiaru później ustalanej emerytury stanowi podstawa wymiaru wcześniejszego świadczenia.

Co do zasady, gdy nowa emerytura opiera się na podstawie wymiaru poprzedniej emerytury, stosuje się tę samą kwotę bazową, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie świadczenie podlega waloryzacjom. Wyjątek dotyczy osoby, która po nabyciu prawa do wcześniejszej emerytury podlegała co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w takim przypadku aktualna kwota bazowa ma znaczenie przede wszystkim dla tzw. części socjalnej później ustalanej emerytury. Potwierdza to uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt I UZP 6/09, zgodnie z którą kwotę bazową obowiązującą w dacie złożenia wniosku przez osobę mającą ustalone prawo do wcześniejszej emerytury i podlegającą co najmniej 30 miesięcy ubezpieczeniu uwzględnia się tylko do obliczenia części socjalnej później ustalanej emerytury.

Oznacza to, że pięcioletni okres dalszej pracy może być istotny z dwóch powodów: po pierwsze jako dodatkowe okresy ubezpieczenia, a po drugie jako okres przekraczający 30 miesięcy, który może wpływać na sposób obliczenia części socjalnej świadczenia. Dokładny efekt finansowy zależy jednak od indywidualnych danych z konta ubezpieczonego, podstawy wcześniejszej decyzji ZUS i dokumentacji płacowej.

Czy ZUS doliczy pięć lat pracy po przyznaniu wcześniejszej emerytury?

Tak, co do zasady można żądać doliczenia okresów zatrudnienia przypadających po przyznaniu wcześniejszej emerytury, jeżeli były to okresy ubezpieczenia i zostały prawidłowo udokumentowane. ZUS nie zawsze zrobi to automatycznie w pełnym zakresie, dlatego warto złożyć wyraźny wniosek o doliczenie okresów składkowych i nieskładkowych oraz o ponowne ustalenie wysokości świadczenia.

Do wniosku warto dołączyć dokumenty potwierdzające zatrudnienie i wynagrodzenie, o ile ZUS nie ma ich już w systemie. W praktyce mogą to być przede wszystkim świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, informacje z konta ubezpieczonego oraz inne dokumenty wymagane przez ZUS w konkretnej sprawie.

Należy odróżnić doliczenie okresów ubezpieczenia od wypłaty zaległych emerytur. Jeżeli świadczenie było zawieszone, ponieważ emeryt nie rozwiązał stosunku pracy, samo późniejsze złożenie wniosku nie oznacza zwykle, że ZUS wypłaci wszystkie świadczenia za pięć lat wstecz. Wypłata następuje na zasadach określonych w decyzji ZUS i przepisach o podejmowaniu wypłaty świadczeń.

Czy emerytura będzie powiększona o waloryzacje za okres zawieszenia?

Jeżeli ZUS ustalił wysokość wcześniejszej emerytury, a jej wypłata była zawieszona, świadczenie podlega waloryzacjom na zasadach przewidzianych w ustawie emerytalnej. W praktyce oznacza to, że przy podjęciu wypłaty ZUS powinien uwzględnić waloryzacje przypadające od czasu ustalenia prawa do świadczenia do momentu jego wypłaty.

Waloryzacja nie jest jednak tym samym co wyrównanie za cały okres, w którym świadczenie nie było wypłacane. Jeżeli powodem braku wypłaty było kontynuowanie zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy, ZUS może uznać, że za ten okres świadczenie było prawidłowo zawieszone. Wtedy emerytura może być wyższa dzięki waloryzacjom i doliczeniu okresów pracy, ale bez wypłaty miesięcznych świadczeń za lata zawieszenia.

Rekompensata za pracę w szczególnych warunkach a wcześniejsza emerytura

Rekompensata za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze jest dodatkiem do kapitału początkowego przewidzianym dla określonej grupy osób, które utraciły możliwość skorzystania z wcześniejszej emerytury z tytułu takiej pracy. Nie jest to świadczenie przyznawane każdemu, kto wykonywał pracę szczególną.

Jedną z istotnych przeszkód jest wcześniejsze nabycie prawa do emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jeżeli ZUS pięć lat wcześniej wydał decyzję przyznającą wcześniejszą emeryturę, to w ocenie organu może to oznaczać, że rekompensata nie przysługuje, nawet jeżeli wypłata emerytury była zawieszona. W razie sporu trzeba przeanalizować treść decyzji, podstawę prawną przyznanego świadczenia i ewentualne wcześniejsze postępowania przed ZUS.

Jak przygotować wniosek do ZUS?

We wniosku do ZUS warto jasno wskazać, czego ubezpieczona oczekuje. Samo ogólne pismo o emeryturę może nie wystarczyć, jeżeli celem jest jednocześnie podjęcie wypłaty, doliczenie dalszych okresów pracy i zastosowanie korzystnego sposobu przeliczenia.

Praktycznie w piśmie można żądać:

• podjęcia wypłaty emerytury po ustaniu zatrudnienia, jeżeli stosunek pracy został rozwiązany,
• doliczenia wszystkich okresów składkowych i nieskładkowych przebytych po dniu przyznania wcześniejszej emerytury,
• przeliczenia wysokości świadczenia z uwzględnieniem waloryzacji,
• ustalenia wysokości emerytury po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego z uwzględnieniem co najmniej 30 miesięcy ubezpieczenia po nabyciu prawa do wcześniejszej emerytury, jeżeli ten warunek został spełniony,
• wydania decyzji wraz z pełnym uzasadnieniem i wskazaniem sposobu obliczenia świadczenia.

Po otrzymaniu decyzji należy sprawdzić, czy ZUS uwzględnił wszystkie okresy zatrudnienia, czy prawidłowo zastosował waloryzacje oraz czy odniósł się do 30 miesięcy ubezpieczenia po przyznaniu wcześniejszej emerytury. Jeżeli decyzja jest niepełna albo błędna, można rozważyć odwołanie.

FAQ

Czy pięć lat pracy po przyznaniu wcześniejszej emerytury zwiększy świadczenie?

Może zwiększyć świadczenie, jeżeli były to okresy ubezpieczenia i zostaną uwzględnione przez ZUS. Wpływ na wysokość emerytury zależy od rodzaju świadczenia, podstawy jego obliczenia oraz dokumentów potwierdzających zatrudnienie i wynagrodzenie.

Czy dostanę wyrównanie za lata, gdy emerytura była zawieszona?

Nie zawsze. Jeżeli wypłata była zawieszona dlatego, że emeryt kontynuował zatrudnienie bez rozwiązania stosunku pracy, ZUS może odmówić wypłaty za okres zawieszenia. Czym innym jest jednak waloryzacja świadczenia i jego przeliczenie na przyszłość. W praktyce warto też sprawdzić, jak wygląda Pierwsza emerytura z ZUS decyzja zaliczkowa, wyrównanie i termin wypłaty, bo podobne pojęcia bywają mylone przy analizie decyzji ZUS.

Czy wcześniejsza emerytura wyklucza rekompensatę za pracę szczególną?

Co do zasady nabycie prawa do emerytury na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS może wykluczyć rekompensatę przewidzianą w ustawie o emeryturach pomostowych. Trzeba jednak sprawdzić konkretną decyzję ZUS i jej podstawę prawną.

Co zrobić, jeśli ZUS nie uwzględni 30 miesięcy ubezpieczenia?

Należy sprawdzić uzasadnienie decyzji i sposób obliczenia emerytury. Jeżeli ZUS pominął istotny okres ubezpieczenia albo błędnie zastosował przepisy, można złożyć odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS.

Jak udokumentować staż z kilku zakładów pracy?

Szczegółowe zasady omawia poradnik „Emerytura po pracy w kilku zakładach – dokumenty, staż i brakujące okresy”.

Gdy brakuje dokumentacji pracowniczej, pomocny będzie poradnik „Emerytura bez świadectw pracy – jak udowodnić zatrudnienie”.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - aktualne brzmienie.
• Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych - aktualne brzmienie.
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt I UZP 3/06.
• Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r., sygn. akt I UZP 6/09.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt III AUa 699/12.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt III AUa 629/14.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.