Pracujący rencista po 182 dniach zwolnienia

Co dzieje się po 182 dniach zwolnienia lekarskiego?

Jeżeli niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie, pracownik najpierw otrzymuje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a następnie zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego. Wynagrodzenie chorobowe co do zasady przysługuje przez 33 dni w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50 lat, przez 14 dni. Potem wypłacany jest zasiłek chorobowy.

Okres zasiłkowy wynosi co do zasady 182 dni. Dłuższy, 270-dniowy okres dotyczy niezdolności do pracy przypadającej w czasie ciąży albo spowodowanej gruźlicą. Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego samo dalsze zwolnienie lekarskie nie daje już prawa do wynagrodzenia chorobowego ani do zasiłku chorobowego.

Jeżeli stan zdrowia nadal uniemożliwia powrót do pracy, trzeba rozważyć, czy właściwą drogą jest świadczenie rehabilitacyjne, renta z tytułu niezdolności do pracy albo dalsze pozostawanie w usprawiedliwionej nieobecności bez prawa do wynagrodzenia. Przy dawnych świadczeniach określanych jako renta uczniowska warto szczególnie sprawdzić w decyzjach ZUS, jaki jest dokładny tytuł pobieranego świadczenia, bo może to wpływać na prawo do kolejnych świadczeń.

Czy pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia?

Tak, ale tylko po spełnieniu przesłanek z art. 53 Kodeksu pracy. Nie jest to wypowiedzenie umowy i nie stosuje się tu okresu wypowiedzenia. Jest to rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika, czyli z powodu długotrwałej niezdolności do pracy.

Jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy, pracodawca może rozwiązać umowę, gdy niezdolność do pracy wskutek choroby trwa dłużej niż 3 miesiące. Jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy albo niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracodawca może to zrobić dopiero po upływie łącznego okresu pobierania wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego oraz po pierwszych 3 miesiącach pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli takie świadczenie zostało przyznane.

W praktyce oznacza to, że 183. dzień choroby bywa momentem, od którego pracodawca może rozważać rozwiązanie umowy, ale nie zawsze ma do tego podstawę od razu. Jeżeli pracownik złożył wniosek o świadczenie rehabilitacyjne, a ZUS je przyzna, rozwiązanie umowy przed upływem pierwszych 3 miesięcy pobierania tego świadczenia może być sporne. Jeżeli natomiast świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje albo nie zostało przyznane, po wyczerpaniu okresu zasiłkowego dalsza nieobecność może już otwierać pracodawcy drogę do zastosowania art. 53 Kodeksu pracy.

Czy po 182 dniach choroby będzie wypłacane wynagrodzenie?

Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku chorobowego. Jeżeli umowa trwa nadal, a pracownik nadal jest niezdolny do pracy, nieobecność może być usprawiedliwiona, ale niepłatna. Nie oznacza to automatycznie rozwiązania umowy, ale nie daje też prawa do pensji za czas nieświadczenia pracy.

Inaczej będzie, jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne albo rentę z tytułu niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne jest przeznaczone dla osoby, która po wyczerpaniu zasiłku chorobowego nadal jest niezdolna do pracy, ale dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Nie w każdym przypadku będzie ono jednak dostępne, zwłaszcza gdy dana osoba ma już ustalone prawo do określonych świadczeń rentowych. Dlatego przy dawnej rencie uczniowskiej albo rencie socjalnej trzeba ustalić w ZUS, czy konkretny tytuł świadczenia wyłącza prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

Dawna renta uczniowska, renta socjalna a praca

Określenie renta uczniowska odnosi się do historycznych świadczeń przyznawanych na innych zasadach niż obecnie typowa renta z tytułu niezdolności do pracy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce osoby, które używają tej nazwy, mogą mieć różne decyzje ZUS i różny status prawny świadczenia. Dlatego nie należy automatycznie zakładać, że każda taka renta daje te same skutki jak renta z tytułu niezdolności do pracy.

Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało przed ukończeniem 18 lat, w trakcie nauki przed ukończeniem 25 lat albo w trakcie kształcenia doktoranckiego lub aspirantury naukowej. Pobieranie renty socjalnej nie wyklucza samo w sobie zatrudnienia, ale przychód z pracy może mieć znaczenie dla wypłaty świadczenia według zasad stosowanych przez ZUS.

Jeżeli pracownik pobierający takie świadczenie zachoruje i wyczerpie okres zasiłkowy, jego sytuację trzeba oceniać jednocześnie z punktu widzenia prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Dla pracodawcy kluczowe jest, czy niezdolność do pracy trwa na tyle długo, że pozwala zastosować art. 53 Kodeksu pracy. Dla ZUS istotne będzie natomiast, czy pracownik spełnia warunki do świadczenia rehabilitacyjnego albo renty z tytułu niezdolności do pracy.

Zobacz również: częściowa niezdolność do pracy a zatrudnienie

Odprawa rentowa lub emerytalna

Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy albo emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na takie świadczenie, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Odprawę tę można otrzymać tylko raz.

Do nabycia prawa do odprawy muszą wystąpić łącznie: spełnienie warunków do renty z tytułu niezdolności do pracy albo emerytury, przejście na to świadczenie, ustanie stosunku pracy oraz związek między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę lub emeryturę. Sam fakt wieloletniego pobierania renty socjalnej nie wystarcza, jeżeli rozwiązanie umowy nie pozostaje w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Związek z przejściem na rentę może mieć charakter czasowy albo funkcjonalny. Odprawa może więc przysługiwać również wtedy, gdy pracodawca rozwiąże umowę na podstawie art. 53 Kodeksu pracy, a ZUS następnie przyzna rentę z tytułu niezdolności do pracy wynikającą z tej samej długotrwałej choroby. Im dłuższy odstęp między ustaniem zatrudnienia a przyznaniem renty i im słabszy związek z chorobą trwającą w czasie zatrudnienia, tym większe ryzyko sporu z pracodawcą.

Forma rozwiązania umowy i prawa pracownika

Rozwiązanie umowy na podstawie art. 53 Kodeksu pracy powinno nastąpić na piśmie. Pracodawca powinien wskazać przyczynę rozwiązania umowy oraz pouczyć pracownika o prawie odwołania do sądu pracy. Jeżeli u pracodawcy działa organizacja związkowa reprezentująca pracownika, przepisy przewidują obowiązek konsultacji.

Pracownik, który nie zgadza się z rozwiązaniem umowy, może wnieść odwołanie do sądu pracy. Termin na odwołanie od rozwiązania umowy o pracę wynosi 21 dni od doręczenia pisma pracodawcy. Sporne może być zwłaszcza to, czy okres ochronny rzeczywiście już upłynął, czy pracownik nadal był niezdolny do pracy oraz czy pracodawca prawidłowo uwzględnił świadczenie rehabilitacyjne.

Jeżeli po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby pracownik odzyska zdolność do pracy i zgłosi gotowość powrotu niezwłocznie po ustaniu przyczyny nieobecności, przepisy przewidują możliwość ponownego zatrudnienia w miarę możliwości pracodawcy, jeżeli zgłoszenie nastąpi w odpowiednim czasie po rozwiązaniu umowy.

FAQ

Czy po 182 dniach zwolnienia pracodawca musi rozwiązać umowę?

Nie. Art. 53 Kodeksu pracy daje pracodawcy możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, ale nie nakłada takiego obowiązku. Pracodawca może poczekać na decyzję ZUS albo dalszy rozwój sytuacji zdrowotnej pracownika.

Czy przy rozwiązaniu umowy z powodu choroby obowiązuje okres wypowiedzenia?

Nie, jeżeli pracodawca stosuje art. 53 Kodeksu pracy. Jest to rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, więc nie ma okresu wypowiedzenia. Pracownik zachowuje jednak prawo do świadczeń należnych do dnia ustania stosunku pracy, na przykład ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Czy po wyczerpaniu zasiłku chorobowego można nadal mieć zwolnienie lekarskie?

Tak, zwolnienie lekarskie może potwierdzać dalszą niezdolność do pracy. Samo zwolnienie po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nie oznacza jednak prawa do zasiłku chorobowego. Jeżeli umowa nadal trwa, nieobecność może być usprawiedliwiona, ale niepłatna.

Czy rencista może dostać świadczenie rehabilitacyjne?

To zależy od rodzaju pobieranego świadczenia i decyzji ZUS. Przepisy przewidują wyłączenia dla osób mających prawo do określonych świadczeń, dlatego przy dawnej rencie uczniowskiej, rencie socjalnej albo rencie z tytułu niezdolności do pracy trzeba sprawdzić konkretny tytuł świadczenia.

Kiedy należy się odprawa rentowa?

Odprawa rentowa należy się wtedy, gdy pracownik spełnia warunki do renty z tytułu niezdolności do pracy, stosunek pracy ustaje i istnieje związek między ustaniem zatrudnienia a przejściem na rentę. Nie wystarcza samo pobieranie innego świadczenia rentowego, jeżeli nie ma takiego związku.

Podsumowanie

Po 182 dniach choroby pracownik zwykle wyczerpuje prawo do zasiłku chorobowego. Jeżeli nadal nie może pracować, powinien możliwie szybko ustalić z ZUS, czy może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne albo rentę z tytułu niezdolności do pracy. Dalsze zwolnienie lekarskie może usprawiedliwiać nieobecność, ale nie zapewnia już wynagrodzenia ani zasiłku chorobowego.

Pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby, ale musi prawidłowo ocenić okres zatrudnienia, okres zasiłkowy i ewentualne świadczenie rehabilitacyjne. Odprawa rentowa jest możliwa wtedy, gdy rozwiązanie zatrudnienia pozostaje w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy albo emeryturę.

Szerzej omawia to poradnik odprawa rentowa a renta.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

3. Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.