Wyrównanie renty z tytułu choroby zawodowej

Decyzja o chorobie zawodowej a prawo do renty z ZUS

Decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o stwierdzeniu choroby zawodowej jest bardzo ważnym dokumentem, ale sama nie przesądza jeszcze o dacie wypłaty renty. Potwierdza ona istnienie choroby zawodowej w rozumieniu przepisów, natomiast ZUS odrębnie ustala, czy choroba spowodowała niezdolność do pracy oraz od kiedy spełnione są warunki do świadczenia.

Podstawowe znaczenie ma ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z jej art. 17, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego, jej wysokości oraz wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie wypadkowej.

Oznacza to, że przy wyrównaniu renty z tytułu choroby zawodowej trzeba sięgnąć przede wszystkim do zasad wypłaty świadczeń określonych w ustawie emerytalnej, w szczególności do art. 129 tej ustawy.

Od kiedy ZUS wypłaca rentę z tytułu choroby zawodowej?

Najważniejsza zasada wynika z art. 129 ustawy o emeryturach i rentach z FUS: świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek albo wydano decyzję z urzędu.

W praktyce oznacza to, że trzeba odróżnić dwie daty:

• datę powstania prawa do renty – czyli moment, od którego spełnione są warunki do świadczenia, w tym niezdolność do pracy pozostająca w związku z chorobą zawodową,
• datę, od której można wypłacić świadczenie – co do zasady nie wcześniejszą niż miesiąc złożenia wniosku do ZUS.

Jeżeli więc decyzja sanepidu została doręczona w maju 2017 r., ale wniosek o rentę został złożony dopiero 20 listopada 2017 r., to sama majowa decyzja nie daje podstawy do wypłaty renty za okres od maja do października 2017 r. Wyrównanie należy rozpatrywać od miesiąca złożenia wniosku, o ile najpóźniej wtedy istniało prawo do renty.

Zobacz również: wyrównanie renty za okres od złożenia wniosku do przyznania

Czy wyrównanie należy się od dnia wniosku czy od początku miesiąca?

Przepis mówi o wypłacie nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Jeżeli prawo do świadczenia powstało przed złożeniem wniosku, granicą wstecznej wypłaty jest miesiąc złożenia wniosku, a nie data decyzji sanepidu ani data późniejszego wydania decyzji ZUS.

Trzeba jednak sprawdzić, jak ZUS ustalił datę powstania prawa do renty. Jeżeli w orzeczeniu lekarza orzecznika albo komisji lekarskiej wskazano, że niezdolność do pracy powstała dopiero 20 listopada 2017 r., ZUS może przyjąć tę datę jako początek prawa do renty. Jeżeli natomiast z dokumentacji medycznej wynika, że niezdolność pozostająca w związku z chorobą zawodową istniała już wcześniej, można analizować zasadność odwołania od decyzji.

W opisanej sytuacji najbezpieczniejsza odpowiedź brzmi: wyrównanie nie powinno być liczone od samej decyzji sanepidu z maja 2017 r., lecz od daty lub miesiąca wynikającego z art. 129 ustawy emerytalnej, czyli najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku do ZUS, jeżeli warunki prawa do renty były już wtedy spełnione.

Renta z tytułu choroby zawodowej a pobierana emerytura

Pobieranie emerytury nie wyłącza automatycznie prawa do renty z tytułu choroby zawodowej. Przy zbiegu prawa do emerytury oraz renty wypadkowej stosuje się jednak szczególne zasady. Co do zasady nie oznacza to wypłaty pełnej emerytury i pełnej renty jednocześnie.

W praktyce ZUS powinien ustalić, czy dana osoba może pobierać jedno świadczenie w pełnej wysokości i część drugiego świadczenia, zgodnie z zasadami przewidzianymi dla zbiegu emerytury z rentą wypadkową. Znaczenie mogą mieć także dodatkowe okoliczności, w tym osiąganie przychodu oraz indywidualny wariant wypłaty korzystniejszy dla ubezpieczonego.

Zobacz również: wyrównanie emerytury wstecz

Co zrobić, gdy ZUS przyznał wyrównanie od zbyt późnej daty?

Jeżeli decyzja ZUS jest niekorzystna, można wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem ZUS. Standardowo termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. W odwołaniu należy wskazać, z czym ubezpieczony się nie zgadza, oraz przedstawić dowody, zwłaszcza dokumentację medyczną dotyczącą daty powstania niezdolności do pracy.

Jeżeli decyzja jest już prawomocna, sytuacja jest trudniejsza, ale nie zawsze zamknięta. W określonych przypadkach można rozważyć wniosek o ponowne ustalenie prawa lub wysokości świadczenia, zwłaszcza gdy pojawiły się nowe dowody albo ZUS nieprawidłowo ocenił dokumenty znajdujące się w aktach. Skuteczność takiego działania zależy jednak od konkretnego stanu sprawy.

Zobacz również: niezdolność do pracy osoby prowadzącej działalność gospodarczą

FAQ

Czy decyzja sanepidu wystarczy, aby ZUS wypłacił rentę?

Nie. Decyzja sanepidu potwierdza chorobę zawodową, ale ZUS bada jeszcze niezdolność do pracy i jej związek z chorobą zawodową. Dopiero spełnienie tych warunków oraz złożenie wniosku pozwala na wypłatę świadczenia.

Czy ZUS powinien wypłacić rentę od daty decyzji o chorobie zawodowej?

Nie zawsze. Co do zasady renta jest wypłacana od dnia powstania prawa do świadczenia, ale nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Sama wcześniejsza decyzja sanepidu nie przesądza o wyrównaniu za cały okres sprzed wniosku.

Czy przy wniosku złożonym 20 listopada wyrównanie może obejmować cały listopad?

Może to zależeć od daty powstania prawa do renty ustalonej przez ZUS. Jeżeli prawo istniało już wcześniej, znaczenie ma zasada wypłaty od miesiąca złożenia wniosku. Jeżeli ZUS ustalił powstanie niezdolności dopiero na 20 listopada, świadczenie może zostać przyznane od tej daty.

Czy emeryt może dostać rentę z tytułu choroby zawodowej?

Tak, ale przy zbiegu emerytury i renty wypadkowej stosuje się szczególne zasady wypłaty. Należy ustalić, który wariant świadczeń jest dopuszczalny i korzystniejszy oraz czy nie występują ograniczenia związane z konkretną sytuacją ubezpieczonego.

Kiedy warto odwołać się od decyzji ZUS?

Odwołanie warto rozważyć, gdy ZUS błędnie ustalił datę powstania niezdolności do pracy, pominął dokumentację medyczną albo nieprawidłowo zastosował zasady zbiegu świadczeń. Termin na odwołanie od decyzji wynosi co do zasady miesiąc od jej doręczenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2011 r., sygn. akt I UK 85/11
• G. Gudowska, K. Ślebzak (red.), Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, Warszawa 2013

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.