Zmiana pracodawcy na zwolnieniu lekarskim

Kto zgłasza pracownika do ZUS po zmianie pracy w trakcie L4?

Jeżeli umowa o pracę została skutecznie zawarta i stosunek pracy rozpoczyna się w oznaczonym dniu, pracownik od tej daty podlega obowiązkowym ubezpieczeniom pracowniczym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Niezdolność do pracy przypadająca na pierwszy dzień zatrudnienia nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zgłoszenia pracownika.

Nowy pracodawca jako płatnik składek dokonuje zgłoszenia do ZUS co do zasady w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń. Jest to jednak kwestia podlegania ubezpieczeniom, a nie automatyczne potwierdzenie prawa do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku.

Trzeba więc odróżnić trzy rzeczy: stosunek pracy może rozpocząć się zgodnie z umową, nieobecność może być usprawiedliwiona zwolnieniem lekarskim, a prawo do świadczenia chorobowego wymaga jeszcze spełnienia warunków z ustawy zasiłkowej.

Czy L4 rozpoczęte u poprzedniego pracodawcy może dawać świadczenie z nowego zatrudnienia?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Tego przepisu nie należy jednak odczytywać w ten sposób, że każda zmiana tytułu ubezpieczenia podczas jednego nieprzerwanego L4 automatycznie pozbawia prawa do świadczenia.

W oficjalnym komentarzu do ustawy zasiłkowej ZUS wskazuje, że prawo do zasiłku może przysługiwać również wtedy, gdy nieprzerwana niezdolność do pracy powstała w czasie ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu. Oznacza to, że jeżeli pracownik zachorował jeszcze w czasie poprzedniego zatrudnienia, a następnie bez odzyskania zdolności do pracy został objęty ubezpieczeniem chorobowym z nowego tytułu, sam wcześniejszy początek L4 nie jest wystarczającą podstawą do odmowy świadczenia z nowego tytułu.

Nie jest to jednak zasada działająca w oderwaniu od pozostałych przepisów. Trzeba sprawdzić, czy pracownik ma wymagany okres wyczekiwania, czy nowy tytuł ubezpieczenia rzeczywiście powstał oraz czy nie zachodzi inne ustawowe wyłączenie prawa do świadczenia.

Co zmienia art. 13 po ustaniu poprzedniego zatrudnienia?

Art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej dotyczy świadczenia za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Jeżeli po zakończeniu poprzedniej umowy osoba niezdolna do pracy podejmuje działalność zarobkową stanowiącą nowy tytuł do obowiązkowego lub dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby, zasiłek po ustaniu poprzedniego tytułu nie przysługuje.

Przy zmianie pracodawcy oznacza to, że od dnia rozpoczęcia nowego zatrudnienia nie należy dalej traktować świadczenia jako zasiłku po ustaniu starej umowy. Trzeba ocenić uprawnienia wynikające z nowego tytułu. Art. 13 odcina ochronę po poprzednim tytule, ale nie ustanawia generalnej zasady, że osoba na trwającym L4 nie może nabyć prawa do świadczenia z kolejnego tytułu.

Okres wyczekiwania po zmianie pracodawcy

Pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo i co do zasady nabywa prawo do zasiłku po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo zachodzi jeden z ustawowych wyjątków.

Dlatego osoba przechodząca z jednej umowy o pracę na drugą bez przerwy zazwyczaj nie zaczyna okresu wyczekiwania od zera. Ta reguła odpowiada jednak na pytanie o wymagany staż ubezpieczeniowy. Nie zastępuje badania, kiedy powstała niezdolność do pracy i czy w tym momencie osoba była objęta ubezpieczeniem chorobowym.

Jeżeli choroba rozpoczęła się w okresie, w którym dana osoba w ogóle nie była objęta ubezpieczeniem chorobowym, sytuacja jest inna. Wtedy trzeba osobno zbadać możliwość świadczenia po ustaniu wcześniejszego tytułu na podstawie art. 7 oraz wpływ art. 13 po rozpoczęciu nowej działalności zarobkowej.

Jeżeli natomiast pierwsza niezdolność do pracy zakończy się, pracownik odzyska zdolność do pracy, a kolejna choroba powstanie już po objęciu ubezpieczeniem u nowego pracodawcy, prawo do świadczenia ocenia się z nowego tytułu na zwykłych zasadach. Wtedy znaczenie ma m.in. okres wyczekiwania, z uwzględnieniem wcześniejszych okresów ubezpieczenia, jeżeli ustawa pozwala je doliczyć.

Kto wypłaca chorobowe po rozpoczęciu nowej pracy?

Po ustaleniu, że z nowego tytułu istnieje prawo do świadczenia, trzeba rozstrzygnąć, czy za dany okres należy się jeszcze wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy, czy już zasiłek chorobowy.

Co do zasady pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego przez łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który ukończył 50 lat, limit wynosi 14 dni, przy czym krótszy limit stosuje się do niezdolności przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 lat.

Zmiana pracodawcy nie otwiera nowego limitu 33 albo 14 dni w tym samym roku. Nowy pracodawca powinien uwzględnić okres wynagrodzenia chorobowego wykorzystany wcześniej w danym roku. Po wyczerpaniu limitu przysługuje zasiłek chorobowy, jeżeli spełnione są ustawowe warunki.

To, kto technicznie wypłaci zasiłek, zależy od tego, czy płatnikiem zasiłków jest pracodawca, czy ZUS. Jeżeli świadczenie wypłaca ZUS, pracodawca przekazuje dokumentację płatnika, w szczególności formularz Z-3. Sam status nowego pracodawcy jako płatnika składek nie oznacza więc jeszcze, że to on finansuje i wypłaca każdy rodzaj świadczenia chorobowego.

Jak ustala się podstawę świadczenia u nowego pracodawcy?

Jeżeli prawo do świadczenia przysługuje z nowego zatrudnienia, podstawę ustala się według zasad dotyczących tego tytułu. Co do zasady nie przenosi się po prostu wynagrodzenia uzyskiwanego u poprzedniego pracodawcy do podstawy u nowego płatnika.

Ustawa zasiłkowa przewiduje szczególne reguły, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia. Przy stałym miesięcznym wynagrodzeniu punktem odniesienia jest wynagrodzenie określone w umowie, a przy wynagrodzeniu zmiennym stosuje się zasady jego uzupełnienia. ZUS wskazuje również, że poza przypadkiem przejścia zakładu pracy w trybie art. 23¹ Kodeksu pracy podstawę ustala się zasadniczo z wynagrodzenia u aktualnego płatnika składek.

Dlatego przy zmianie pracodawcy w czasie jednego L4 nie należy automatycznie ani przejmować starej podstawy, ani zakładać, że sama kwota wpisana w nowej umowie przesądza o wysokości wypłaty. Najpierw musi istnieć prawo do świadczenia z nowego tytułu.

e-ZLA u nowego pracodawcy – co zrobić, gdy zwolnienia nie widać?

e-ZLA jest przekazywane do ZUS, a następnie udostępniane właściwemu płatnikowi na eZUS. Jeżeli ubezpieczony ma kilku płatników składek, lekarz wystawia odrębne e-ZLA dla każdego z nich. Przy zmianie pracodawcy w trakcie już wystawionego zwolnienia może więc pojawić się problem dokumentacyjny, zwłaszcza gdy w dniu wystawienia e-ZLA nowy płatnik nie był jeszcze widoczny w danych ubezpieczonego.

Jeżeli nowy pracodawca nie widzi zwolnienia, pracownik powinien poinformować go o trwającej niezdolności do pracy i sprawdzić dane e-ZLA. W zależności od przyczyny może być potrzebny kontakt z lekarzem wystawiającym zaświadczenie albo z ZUS. Jeżeli w e-ZLA popełniono błąd, lekarz może je unieważnić i wystawić nowe zaświadczenie po sprostowaniu danych.

Nie należy jednak wyciągać wniosku o prawie lub braku prawa do świadczenia wyłącznie z tego, czy zwolnienie pojawiło się na profilu nowego pracodawcy. e-ZLA potwierdza okres niezdolności do pracy, natomiast uprawnienie do wypłaty wynika z przepisów ubezpieczeniowych.

FAQ

Czy nowy pracodawca musi zgłosić mnie do ZUS, jeśli pierwszego dnia pracy jestem na L4?

Tak, jeżeli stosunek pracy rzeczywiście powstał od daty wskazanej w umowie. Choroba nie znosi obowiązku zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń, choć samo zgłoszenie nie przesądza jeszcze o prawie do świadczenia chorobowego.

Czy L4 rozpoczęte przed nową umową automatycznie wyklucza chorobowe z nowego zatrudnienia?

Nie. Jeżeli niezdolność do pracy powstała podczas wcześniejszego ubezpieczenia chorobowego i trwa bez przerwy, ZUS przyjmuje, że warunek powstania niezdolności w czasie ubezpieczenia może być spełniony także przy zmianie tytułu. Trzeba jednak zbadać pozostałe warunki, w tym okres wyczekiwania i rzeczywiste powstanie nowego tytułu.

Czy po rozpoczęciu nowej pracy ZUS może dalej płacić zasiłek po poprzednim zatrudnieniu?

Co do zasady art. 13 ust. 1 pkt 2 wyłącza zasiłek po ustaniu poprzedniego tytułu za okres, w którym ubezpieczony podejmuje działalność zarobkową stanowiącą nowy tytuł do ubezpieczenia chorobowego. Od tej daty trzeba ocenić ewentualne prawo z nowego tytułu.

Czy po zmianie pracodawcy trzeba od nowa odczekać 30 dni?

Nie zawsze. Poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego wlicza się do okresu wyczekiwania, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo zachodzi ustawowy wyjątek. Jest to jednak tylko jeden z warunków prawa do świadczenia.

Czy nowy pracodawca liczy od początku 33 albo 14 dni wynagrodzenia chorobowego?

Nie. Limit dotyczy łącznej liczby dni w roku kalendarzowym, więc przy zmianie pracodawcy uwzględnia się również dni wynagrodzenia chorobowego wykorzystane wcześniej w tym samym roku.

Czy samo e-ZLA przesądza, że dostanę zasiłek?

Nie. e-ZLA dokumentuje niezdolność do pracy. Prawo do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku ustala się na podstawie przepisów, danych o ubezpieczeniu, okresie wyczekiwania i innych okolicznościach sprawy.