- Urlop macierzyński z umowy o pracę nie wyklucza wykonywania dodatkowej umowy-zlecenia.
- Wynagrodzenie ze zlecenia co do zasady nie obniża zasiłku macierzyńskiego wypłacanego z etatu.
- Z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego powstaje obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.
- Od umowy-zlecenia wykonywanej w czasie pobierania zasiłku zwykle trzeba rozliczyć składkę zdrowotną, a składki emerytalne i rentowe ze zlecenia mogą być dobrowolne.
- Przy zleceniu dla własnego pracodawcy warto szczególnie zadbać o prawidłową treść umowy i rzeczywisty cywilnoprawny charakter współpracy.
Czy na urlopie macierzyńskim można pracować na zlecenie?
Tak. Przepisy prawa pracy nie zawierają ogólnego zakazu wykonywania umowy-zlecenia przez pracownicę, która korzysta z urlopu macierzyńskiego u pracodawcy etatowego. Urlop macierzyński dotyczy konkretnego stosunku pracy, z którego pracownica korzysta z uprawnienia rodzicielskiego, natomiast umowa-zlecenie jest odrębną umową cywilnoprawną.
Oznacza to, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego można wykonywać dodatkową pracę zarobkową na podstawie umowy-zlecenia, umowy o świadczenie usług, umowy agencyjnej albo umowy o dzieło, jeżeli rzeczywiście odpowiada ona charakterowi takiej umowy. Dodatkowe wynagrodzenie nie powoduje samo przez się utraty prawa do zasiłku macierzyńskiego.
Inaczej należy oceniać sytuację, w której pod pozorem zlecenia wykonywana jest faktycznie ta sama praca pracownicza, w podporządkowaniu, w stałych godzinach i na warunkach typowych dla etatu. W takim przypadku mogą pojawić się ryzyka związane z kwalifikacją umowy, składkami oraz obowiązkami pracodawcy.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Zlecenie u innego podmiotu albo u własnego pracodawcy
Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy zlecenie jest zawarte z inną firmą niż pracodawca, u którego pracownica korzysta z urlopu macierzyńskiego. Wtedy są to dwa odrębne stosunki prawne: etat, z którego wypłacany jest zasiłek macierzyński, oraz dodatkowa umowa cywilnoprawna.
Możliwe jest również zawarcie zlecenia z własnym pracodawcą, ale taka współpraca wymaga większej ostrożności. Umowa powinna dotyczyć konkretnych czynności cywilnoprawnych, a nie zastępować wykonywania obowiązków z etatu w warunkach podporządkowania pracowniczego. Warto także sprawdzić, czy w umowie o pracę, regulaminie albo odrębnej umowie nie ma zakazu konkurencji, ograniczeń dotyczących dodatkowego zatrudnienia lub obowiązków poufności.
Zobacz również:
Składki ZUS przy zleceniu w czasie macierzyńskiego
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego zasiłku. Jeżeli jednocześnie wykonuje umowę-zlecenie, zastosowanie ma zasada wynikająca z art. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W praktyce oznacza to, że zasiłek macierzyński pozostaje podstawowym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, a ze zlecenia można zgłosić się do tych ubezpieczeń dobrowolnie, na wniosek. Od zlecenia co do zasady rozlicza się natomiast obowiązkową składkę na ubezpieczenie zdrowotne, jeżeli umowa stanowi tytuł do tego ubezpieczenia.
Jeżeli zleceniobiorczyni złoży wniosek o dobrowolne objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi ze zlecenia, płatnik powinien prawidłowo ustalić także pozostałe konsekwencje składkowe, w tym ubezpieczenie wypadkowe. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przy takim zbiegu tytułów może nie być dostępne na takich zasadach jak przy standardowym obowiązkowym oskładkowaniu zlecenia, dlatego warto potwierdzić rozliczenie z płatnikiem składek.
Najważniejsze jest prawidłowe przekazanie zleceniodawcy informacji o pobieraniu zasiłku macierzyńskiego. Zleceniodawca jako płatnik składek musi wiedzieć, jakie zgłoszenia i składki zastosować. Błędne oświadczenie może prowadzić do korekt dokumentów ZUS i dopłat.
Czy dochód ze zlecenia obniża zasiłek macierzyński?
Co do zasady nie. Wynagrodzenie z umowy-zlecenia wykonywanej w czasie urlopu macierzyńskiego nie obniża zasiłku macierzyńskiego wypłacanego z tytułu zatrudnienia na etacie. Przepisy dotyczące zasiłku macierzyńskiego nie przewidują limitu dorabiania analogicznego do niektórych innych świadczeń.
Nie ma też ogólnego limitu godzin ani maksymalnej kwoty wynagrodzenia ze zlecenia, które można uzyskać w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Należy jednak pamiętać, że wynagrodzenie ze zlecenia podlega rozliczeniom podatkowym i składkowym zgodnie z właściwymi przepisami.
Trzeba odróżnić zasiłek macierzyński od zasiłku chorobowego. W przypadku zwolnienia lekarskiego wykonywanie pracy zarobkowej może prowadzić do utraty prawa do zasiłku chorobowego za okres zwolnienia, natomiast przy urlopie macierzyńskim sama dodatkowa umowa-zlecenie nie działa w taki sposób.
Jakie formalności warto dopilnować?
Przed rozpoczęciem zlecenia w czasie urlopu macierzyńskiego warto zadbać o kilka praktycznych kwestii. Po pierwsze, zleceniodawca powinien otrzymać prawdziwe informacje potrzebne do ustalenia składek, w szczególności o pobieraniu zasiłku macierzyńskiego. Po drugie, umowa powinna jasno określać czynności, wynagrodzenie, zasady odpowiedzialności i sposób potwierdzania wykonania zlecenia.
Po trzecie, jeżeli zlecenie ma być wykonywane dla własnego pracodawcy, warto sprawdzić, czy zakres zlecenia nie pokrywa się z obowiązkami pracowniczymi. Po czwarte, należy ocenić, czy dodatkowa aktywność nie narusza zakazu konkurencji, tajemnicy przedsiębiorstwa lub wewnętrznych zasad obowiązujących u pracodawcy.
Nie trzeba co do zasady uzyskiwać zgody pracodawcy na każdą dodatkową umowę-zlecenie, chyba że taki obowiązek wynika z umowy, przepisów szczególnych, regulaminu albo dotyczy działalności konkurencyjnej. W razie wątpliwości lepiej wyjaśnić tę kwestię przed podpisaniem umowy.
Zobacz również:
Zasiłek macierzyński a praca zarobkowa
Pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie jest tym samym co pobieranie zasiłku chorobowego. Przy zasiłku chorobowym praca zarobkowa może prowadzić do utraty świadczenia, bo świadczenie jest związane z niezdolnością do pracy. Zasiłek macierzyński ma inny charakter: przysługuje w związku z urodzeniem dziecka i okresem odpowiadającym urlopowi macierzyńskiemu oraz urlopowi rodzicielskiemu.
Jeżeli umowa o pracę zakończyła się po porodzie, a prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało z dotychczasowego ubezpieczenia chorobowego, samo podjęcie pracy u innego podmiotu nie oznacza automatycznej utraty zasiłku. Możliwe są w szczególności: umowa-zlecenie, nowa umowa o pracę, współpraca B2B albo rozpoczęcie działalności gospodarczej. Trzeba jednak odróżnić wpływ pracy na prawo do zasiłku od obowiązków podatkowych i składkowych, które mogą powstać z nowego tytułu.
W praktyce najważniejsze jest to, że przepisy nie wprowadzają ogólnego progu zarobków. Nie ma więc zasady, zgodnie z którą przekroczenie określonej kwoty wynagrodzenia z umowy-zlecenia, etatu albo działalności gospodarczej powoduje utratę zasiłku macierzyńskiego.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Umowa-zlecenie, etat i działalność gospodarcza
Umowa-zlecenie zawarta w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia nie powoduje sama przez się utraty świadczenia. Zleceniobiorca powinien jednak ustalić z płatnikiem składek, jakie obowiązki zgłoszeniowe i składkowe powstaną z tytułu zlecenia, bo zależą one od konkretnej konfiguracji tytułów do ubezpieczeń.
Podobnie wygląda sytuacja przy nowej umowie o pracę. Sam fakt podjęcia zatrudnienia u nowego pracodawcy nie oznacza, że zasiłek macierzyński z poprzedniego tytułu automatycznie wygasa. Nowe zatrudnienie może jednak powodować nowe obowiązki ubezpieczeniowe oraz podatkowe.
Założenie działalności gospodarczej również nie jest ogólnie zakazane w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Trzeba natomiast sprawdzić kwestie składek, zgłoszeń do ZUS, podatku oraz ewentualnych ulg. To są odrębne obowiązki i nie należy ich mylić z samym prawem do zasiłku macierzyńskiego.
Spór z ZUS o prawo do zasiłku
Jeżeli ZUS odmówił wypłaty zasiłku albo zakwestionował tytuł do ubezpieczenia z powodu krótkiego okresu zatrudnienia, podstawowym sporem nie jest zwykle to, czy można pracować w czasie pobierania zasiłku. Kluczowe jest wykazanie, że wcześniejsze zatrudnienie nie było pozorne, praca była faktycznie wykonywana, a zgłoszenie do ubezpieczeń odpowiadało rzeczywistemu stosunkowi pracy.
Podjęcie nowej pracy po porodzie nie przekreśla automatycznie takiej argumentacji. Może jednak mieć znaczenie dowodowe, jeżeli ZUS będzie próbował wykazywać, że deklarowana sytuacja życiowa, zakres opieki nad dzieckiem albo charakter wcześniejszego zatrudnienia były inne niż przedstawiane w odwołaniu. Dlatego w odwołaniu i późniejszych pismach należy zachować konsekwencję oraz unikać ogólnych stwierdzeń, które mogłyby zostać łatwo podważone.
Warto również odróżnić prawo do zasiłku od prawa do urlopu. Po ustaniu zatrudnienia nie ma już relacji pracownik-pracodawca i nie korzysta się z urlopu w ścisłym znaczeniu prawa pracy. ZUS wypłaca świadczenie za okres ustalony przepisami jako okres urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego, jeżeli spełnione są warunki z ustawy zasiłkowej.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, kiedy dodatkowe zlecenie w czasie urlopu macierzyńskiego jest zwykle dopuszczalne i na co trzeba zwrócić uwagę przy rozliczeniach.
Anna jest zatrudniona na etacie w agencji reklamowej i pobiera zasiłek macierzyński. W tym czasie zawiera umowę-zlecenie z inną firmą na przygotowanie kilku projektów graficznych miesięcznie. Wynagrodzenie z tej umowy nie obniża jej zasiłku macierzyńskiego. Zleceniodawca powinien jednak prawidłowo ustalić zgłoszenia do ubezpieczeń, w szczególności uwzględnić fakt pobierania zasiłku macierzyńskiego.
Karolina pracuje na etacie jako nauczycielka, a podczas urlopu macierzyńskiego prowadzi kilka lekcji online na podstawie umowy-zlecenia z prywatną szkołą językową. Nie wykonuje obowiązków na rzecz swojego pracodawcy etatowego, a zajęcia odbywają się w elastycznych terminach. Taka dodatkowa aktywność nie powoduje automatycznie utraty zasiłku macierzyńskiego.
Magdalena jest programistką zatrudnioną na etacie i w czasie urlopu macierzyńskiego chce przyjąć zlecenie od własnego pracodawcy. Umowa dotyczy krótkiej konsultacji technicznej, ale zakres zadań jest bardzo podobny do jej codziennych obowiązków z etatu. Przed podpisaniem umowy powinna sprawdzić, czy nie powstanie ryzyko uznania zlecenia za obejście zasad zatrudnienia pracowniczego albo nieprawidłowego rozliczenia składek.
FAQ
Czy muszę informować pracodawcę o zleceniu podczas urlopu macierzyńskiego?
Co do zasady nie ma ogólnego obowiązku informowania pracodawcy o każdej dodatkowej umowie-zleceniu. Taki obowiązek może jednak wynikać z umowy, regulaminu, zakazu konkurencji, zasad poufności albo szczególnych przepisów dotyczących danego stanowiska.
Czy zlecenie może być zawarte z własnym pracodawcą?
Może, ale trzeba zachować ostrożność. Jeżeli zlecenie w praktyce polega na wykonywaniu tych samych obowiązków co etat, w podporządkowaniu i na warunkach pracowniczych, może powstać spór o prawidłową kwalifikację umowy i rozliczenia składek.
Czy wynagrodzenie ze zlecenia zmniejszy zasiłek macierzyński?
Zwykle nie. Dodatkowe wynagrodzenie ze zlecenia nie obniża zasiłku macierzyńskiego z etatu tylko dlatego, że pracownica dorabia. Trzeba jednak prawidłowo rozliczyć podatek oraz składki od zlecenia.
Jakie składki płaci się od zlecenia w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego?
Zasiłek macierzyński jest obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Ze zlecenia składki emerytalna i rentowe mogą być dobrowolne, natomiast składka zdrowotna ze zlecenia co do zasady jest obowiązkowa, jeżeli umowa stanowi tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego.
Czy można podpisać kilka umów-zleceń w czasie macierzyńskiego?
Przepisy nie wprowadzają ogólnego limitu liczby umów-zleceń wykonywanych w czasie urlopu macierzyńskiego. Każdą umowę trzeba jednak ocenić osobno pod kątem składek, podatku, zakazu konkurencji oraz rzeczywistego charakteru wykonywanej pracy.
Przy umowie-zleceniu w ciąży znaczenie mają zgłoszenie do ubezpieczeń, okres wyczekiwania i prawo do zasiłku, dlatego pomocny będzie artykuł ciążę przy umowie-zleceniu, L4 i macierzyński.
Przy działalności gospodarczej podstawę i prawo do zasiłku trzeba oceniać osobno, dlatego przydatne jest omówienie zasiłek macierzyński przy działalności gospodarczej.
Podsumowanie
Urlop macierzyński z etatu nie zamyka drogi do dodatkowej pracy na podstawie umowy-zlecenia. Pracownica może otrzymywać jednocześnie zasiłek macierzyński i wynagrodzenie ze zlecenia, a samo dorabianie nie powoduje automatycznie obniżenia świadczenia.
Kluczowe są jednak prawidłowe rozliczenia ZUS, rzetelne informacje dla zleceniodawcy oraz upewnienie się, że zlecenie nie narusza obowiązków wobec pracodawcy. Szczególnej analizy wymagają umowy zawierane z własnym pracodawcą lub dotyczące czynności podobnych do obowiązków z etatu.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636.
3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
4. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.