Renta po żonie a dodatek dla sierot zupełnych

Kto może otrzymać rentę rodzinną?

Renta rodzinna jest świadczeniem uregulowanym w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby zmarłej, jeżeli zmarły miał ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy albo spełniał warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Ustawa przewiduje też inne sytuacje, w których zmarły pobierał określone świadczenia przedemerytalne lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne.

Zgodnie z art. 67 ustawy emerytalnej do renty rodzinnej mogą być uprawnione między innymi dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione, określone dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie, małżonek, a także rodzice. Każda z tych grup musi jednak spełnić odrębne warunki ustawowe.

W przypadku dzieci istotne znaczenie mają przede wszystkim wiek, nauka oraz ewentualna niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie. W przypadku wdowy lub wdowca znaczenie mają natomiast warunki określone dla małżonka zmarłego, w szczególności wiek, niezdolność do pracy albo wychowywanie uprawnionych dzieci.

Renta rodzinna po żonie jako wdowiec

Jeżeli pobiera Pan rentę rodzinną po żonie, to najprawdopodobniej prawo do świadczenia zostało ustalone na podstawie przepisów dotyczących wdowy i wdowca. Ustawa stosuje warunki przewidziane dla wdowy odpowiednio także do wdowca.

Wdowiec może uzyskać rentę rodzinną po zmarłej żonie między innymi wtedy, gdy w chwili jej śmierci osiągnął wymagany wiek, był niezdolny do pracy albo wychowuje dziecko, wnuka lub rodzeństwo uprawnione do renty rodzinnej po zmarłej. Ustawa przewiduje również możliwość nabycia prawa w określonym czasie po śmierci małżonka, jeżeli później zostaną spełnione przesłanki wieku albo niezdolności do pracy.

To oznacza, że podstawa pobierania świadczenia ma kluczowe znaczenie. Renta rodzinna po żonie jest świadczeniem dla małżonka zmarłej osoby. Nie zmienia ona automatycznie statusu wdowca w osobę uprawnioną do dodatku dla sierot zupełnych.

Dodatek dla sierot zupełnych

Dodatek dla sierot zupełnych reguluje art. 76 ustawy emerytalnej. Zgodnie z tą regulacją, jeżeli do renty rodzinnej uprawniona jest sierota zupełna, przysługuje jej dodatek dla sierot zupełnych. Dodatek przysługuje również w szczególnej sytuacji osobie uprawnionej do renty rodzinnej po zmarłej matce, jeżeli ojciec jest nieznany.

W praktyce oznacza to, że dodatek jest związany z rentą rodzinną pobieraną przez dziecko po rodzicu lub rodzicach, a nie z rentą rodzinną pobieraną przez małżonka po zmarłej żonie albo zmarłym mężu. Sama okoliczność, że rodzice wdowca nie żyją, nie wystarcza do przyznania dodatku.

Kwota dodatku podlega zasadom waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych. Jeżeli kwestia wysokości dodatku ma znaczenie w konkretnej sprawie, warto sprawdzić aktualną decyzję ZUS albo obowiązujące komunikaty dotyczące waloryzacji, ponieważ wysokość świadczeń może się zmieniać.

Czy dorosły wdowiec może być uznany za sierotę zupełną?

W języku potocznym osoba, której oboje rodzice nie żyją, może mówić o sobie jako o sierocie. W prawie ubezpieczeń społecznych samo potoczne znaczenie nie wystarcza jednak do uzyskania dodatku. Decydujące jest to, czy osoba jest uprawniona do renty rodzinnej jako dziecko w rozumieniu ustawy.

Orzecznictwo przyjmuje, że dodatek dla sieroty zupełnej nie jest świadczeniem dla każdego członka rodziny, który utracił rodziców. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 6 października 2010 r., sygn. III AUa 779/10, wskazał, że pod pojęciem sieroty zupełnej jako osoby uprawnionej do dodatku należy rozumieć dziecko, a nie małżonka lub rodziców uprawnionych do renty rodzinnej.

Podobnie w orzecznictwie sądów powszechnych podkreśla się, że celem dodatku jest złagodzenie szczególnie trudnej sytuacji dziecka pozbawionego obojga rodziców. Nie jest to więc powszechny dodatek dla każdej osoby dorosłej, której rodzice zmarli.

Kiedy renta po rodzicu może mieć znaczenie?

Inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby dana osoba nie pobierała renty rodzinnej po małżonku, lecz spełniała warunki do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu jako dziecko. Dotyczy to przede wszystkim osób małoletnich, uczących się w granicach przewidzianych ustawą albo osób, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w okresach wskazanych w przepisach.

Jeżeli dorosła osoba od dawna nie uczy się i nie spełnia szczególnych przesłanek związanych z niezdolnością do pracy powstałą w ustawowym czasie, samo to, że zmarli jej rodzice pobierali emerytury, zwykle nie wystarczy do uzyskania renty rodzinnej po nich ani dodatku dla sieroty zupełnej.

Co zrobić, jeżeli ZUS odmówi dodatku?

Jeżeli ZUS wyda decyzję odmowną, w pierwszej kolejności należy sprawdzić, z jakiego powodu odmówił dodatku. Najczęściej problem dotyczy tego, że świadczenie podstawowe jest rentą rodzinną po małżonku, a nie rentą rodzinną po rodzicu pobieraną przez dziecko.

Od decyzji ZUS można wnieść odwołanie do sądu za pośrednictwem organu rentowego w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji. W odwołaniu trzeba wykazać, że spełnione są przesłanki ustawowe, czyli w szczególności status osoby uprawnionej do renty rodzinnej jako sieroty zupełnej. Jeżeli tych przesłanek nie ma, samo przekonanie o niesprawiedliwości decyzji może nie wystarczyć.

FAQ

Czy wdowiec pobierający rentę po żonie dostanie dodatek dla sierot zupełnych?

Co do zasady nie. Renta po żonie jest rentą rodzinną dla małżonka, a dodatek dla sierot zupełnych jest przeznaczony dla dziecka uprawnionego do renty rodzinnej jako sierota zupełna.

Czy śmierć obojga rodziców wystarczy do uzyskania dodatku?

Nie zawsze. Konieczne jest jeszcze to, aby osoba była uprawniona do renty rodzinnej jako dziecko po zmarłym rodzicu lub rodzicach. Sam fakt śmierci rodziców osoby dorosłej nie przesądza o prawie do dodatku.

Czy można pobierać rentę po żonie i jednocześnie dodatek po rodzicach?

W typowej sytuacji nie, ponieważ dodatek jest związany z rentą rodzinną przysługującą sierocie zupełnej jako dziecku. Jeżeli jednak stan faktyczny jest nietypowy, trzeba sprawdzić decyzje ZUS i podstawy prawne przyznanych świadczeń.

Czy od odmowy ZUS można się odwołać?

Tak. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu, składane za pośrednictwem ZUS, w terminie wskazanym w pouczeniu. Odwołanie ma sens zwłaszcza wtedy, gdy można wykazać, że dana osoba spełnia ustawowe warunki jako sierota zupełna.

Przy środkach po zmarłym trzeba odróżnić rentę rodzinną od wypłaty z subkonta lub OFE, dlatego pomocne będzie omówienie wypłatę środków z OFE i subkonta ZUS po śmierci.

Podsumowanie

Osoba pobierająca rentę rodzinną po żonie jako wdowiec nie uzyskuje prawa do dodatku dla sierot zupełnych tylko dlatego, że jej rodzice nie żyją. Dodatek ten przysługuje osobie uprawnionej do renty rodzinnej jako sierota zupełna, czyli zasadniczo dziecku, które utraciło oboje rodziców i spełnia ustawowe warunki do renty rodzinnej.

Jeżeli więc świadczenie jest wypłacane po małżonce, ZUS może odmówić dodatku. Inaczej należałoby oceniać sprawę tylko wtedy, gdy osoba spełniałaby warunki do renty rodzinnej po zmarłym rodzicu jako dziecko w rozumieniu ustawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118 z późn. zm.
2. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 października 2010 r., sygn. III AUa 779/10
3. Wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. VII U 834/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.