Zasiłek macierzyński po porodzie za granicą

Prawo do urlopu i zasiłku po porodzie za granicą

Jeżeli jest Pani zatrudniona na podstawie umowy o pracę i w okresie zatrudnienia podlega polskiemu ubezpieczeniu chorobowemu, urodzenie dziecka za granicą nie pozbawia Pani prawa do urlopu macierzyńskiego ani zasiłku macierzyńskiego w Polsce. Znaczenie ma przede wszystkim to, czy w czasie delegowania nadal właściwe było polskie ustawodawstwo w zakresie ubezpieczeń społecznych. W praktyce potwierdza to zwykle dokument A1 albo ustalenia pracodawcy dotyczące delegowania.

Przy urodzeniu jednego dziecka pracownicy przysługuje zasadniczo 20 tygodni urlopu macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu przysługuje ubezpieczonej, która urodziła dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego. Podstawą jest ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Jeżeli planuje Pani wykorzystać tylko urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni, kluczowe będzie złożenie pracodawcy dokumentu potwierdzającego urodzenie dziecka oraz wniosku lub informacji niezbędnych do wypłaty świadczenia. Jeżeli chce Pani od razu wnioskować również o urlop rodzicielski, trzeba dodatkowo pilnować terminu 21 dni od porodu.

Kto wypłaca zasiłek macierzyński: pracodawca czy ZUS?

Nie zawsze zasiłek macierzyński wypłaca bezpośrednio ZUS. Zgodnie z art. 61 ustawy zasiłkowej prawo do zasiłków i ich wysokość ustalają oraz zasiłki wypłacają płatnicy składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych. Liczbę ubezpieczonych ustala się według stanu na 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego, a gdy płatnik nie zgłaszał wtedy nikogo do ubezpieczenia chorobowego - według stanu na pierwszy miesiąc, w którym dokonał zgłoszenia.

Jeżeli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych, zasiłek wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W takiej sytuacji pracownica zwykle składa dokumenty u pracodawcy, a pracodawca przekazuje do ZUS zaświadczenie płatnika składek Z-3 oraz dokumenty potrzebne do ustalenia prawa do zasiłku.

Jeżeli natomiast pracodawca jest płatnikiem zasiłków, ustala prawo do świadczenia i wypłaca zasiłek samodzielnie. Wtedy dokumenty pozostają zasadniczo u pracodawcy jako płatnika zasiłku, a rozliczenie następuje w dokumentacji ubezpieczeniowej.

Jakie dokumenty składa pracownica?

Po urodzeniu dziecka za granicą pracownica powinna przekazać pracodawcy przede wszystkim:

• wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego albo informację obejmującą okres korzystania z urlopu, jeżeli pracodawca wymaga jej dla prawidłowej obsługi kadrowo-płacowej,
• wniosek o wypłatę zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek ma wypłacać ZUS albo gdy dokument jest wymagany przez pracodawcę jako płatnika zasiłku,
• zagraniczny akt urodzenia dziecka albo jego kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez płatnika składek lub ZUS,
• zaświadczenie zagranicznego lekarza lub zagranicznego zakładu leczniczego określające przewidywaną datę porodu - jeżeli zasiłek ma obejmować także okres przed porodem,
• wniosek o urlop rodzicielski i zasiłek za okres rodzicielski, jeżeli pracownica chce korzystać z tego uprawnienia od razu po urlopie macierzyńskim.

W przypadku samego urlopu macierzyńskiego po porodzie najważniejszym dokumentem jest akt urodzenia dziecka. Zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu ma znaczenie głównie wtedy, gdy część urlopu i zasiłku była wykorzystywana przed porodem.

Termin 21 dni od porodu i wysokość zasiłku

Termin 21 dni od porodu jest szczególnie istotny wtedy, gdy matka dziecka chce złożyć jeden wniosek o wypłatę zasiłku za okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu oraz urlopowi rodzicielskiemu. Zgodnie z art. 30a ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczona matka dziecka może złożyć taki wniosek nie później niż 21 dni po porodzie.

Jeżeli wniosek obejmuje łącznie urlop macierzyński i rodzicielski, termin wpływa przede wszystkim na sposób ustalenia wysokości zasiłku. Przy wniosku złożonym w tym trybie zasiłek za łączny okres jest co do zasady wypłacany według jednolitej stawki 81,5% podstawy wymiaru, z zastrzeżeniem szczególnych zasad dotyczących części urlopu rodzicielskiego przysługującej drugiemu rodzicowi. Jeżeli pracownica korzysta wyłącznie z 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, zasiłek za ten okres wynosi zasadniczo 100% podstawy wymiaru.

Nie należy więc mylić terminu 21 dni z terminem koniecznym do uzyskania samego urlopu macierzyńskiego. Po porodzie pracownica ma prawo do urlopu macierzyńskiego, ale opóźnienie w złożeniu kompletnego wniosku może utrudnić terminową wypłatę świadczenia albo wpłynąć na wysokość zasiłku, jeżeli wniosek obejmuje również urlop rodzicielski.

Dokumenty wystawione w państwie UE

Przy porodzie w państwie członkowskim Unii Europejskiej można posłużyć się zagranicznym aktem urodzenia dziecka. Co do zasady nie wymaga się tłumaczenia na język polski aktów urodzenia dziecka i zaświadczeń lekarskich wystawionych na terytorium państwa członkowskiego UE, państwa EFTA będącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, Konfederacji Szwajcarskiej oraz państw stron umów międzynarodowych z zakresu zabezpieczenia społecznego, jeżeli dokument został sporządzony w języku urzędowym tego państwa.

Dokument powinien jednak pozwalać na jednoznaczne ustalenie, że dotyczy urodzenia konkretnego dziecka oraz wskazuje dane potrzebne do wypłaty świadczenia. Jeżeli dokument jest nieczytelny, niepełny albo wystawiony w nietypowej formie, pracodawca lub ZUS może zwrócić się o uzupełnienie dokumentacji.

Co przekazuje pracodawca do ZUS?

Jeżeli zasiłek macierzyński wypłaca ZUS, pracodawca powinien przekazać do ZUS przede wszystkim:

• zaświadczenie płatnika składek Z-3, właściwe dla pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę,
• wniosek pracownicy o zasiłek macierzyński,
• zagraniczny akt urodzenia dziecka albo kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem,
• zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu, jeżeli zasiłek obejmuje okres przed porodem,
• dokumenty dotyczące urlopu rodzicielskiego, jeżeli wniosek obejmuje również ten urlop.

W praktyce pracownica najczęściej składa komplet dokumentów u pracodawcy, a pracodawca przekazuje je do ZUS wraz z zaświadczeniem Z-3. Jeżeli pracodawca sam wypłaca zasiłek, dokumenty są potrzebne do ustalenia prawa do świadczenia i prawidłowego naliczenia jego wysokości.

FAQ

Czy akt urodzenia z państwa UE trzeba tłumaczyć na język polski?

Co do zasady nie, jeżeli został wystawiony w państwie UE w języku urzędowym tego państwa. Tłumaczenie może być jednak praktycznie potrzebne, gdy dokument jest nieczytelny, nietypowy albo nie pozwala ustalić danych wymaganych do wypłaty świadczenia.

Czy zasiłek zawsze wypłaca ZUS?

Nie. Jeżeli pracodawca zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, co do zasady sam ustala prawo do zasiłku i go wypłaca. Przy mniejszych płatnikach zasiłek wypłaca ZUS, a pracodawca przekazuje zaświadczenie Z-3 i dokumenty pracownicy.

Czy termin 21 dni od porodu dotyczy samego urlopu macierzyńskiego?

Termin 21 dni ma szczególne znaczenie przy wniosku obejmującym łącznie urlop macierzyński i urlop rodzicielski, ponieważ wpływa na sposób ustalenia wysokości zasiłku. Samo prawo do urlopu macierzyńskiego po porodzie wynika z urodzenia dziecka w okresie zatrudnienia i ubezpieczenia.

Czy delegowanie za granicę może zmienić prawo do polskiego zasiłku?

Może, jeżeli w czasie pracy za granicą zmieniło się ustawodawstwo właściwe dla ubezpieczeń społecznych. Dlatego przy delegowaniu warto sprawdzić dokument A1, zgłoszenia do ubezpieczeń i to, czy składka chorobowa była nadal opłacana w Polsce.

Czy przy jednym dziecku urlop macierzyński zawsze trwa 20 tygodni?

Przy urodzeniu jednego dziecka podstawowy wymiar urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni. Część urlopu może być w określonych sytuacjach wykorzystana przed porodem, a po wykorzystaniu wymaganej części przez matkę możliwe są rozwiązania związane z przejęciem części uprawnień przez ojca dziecka.

Podsumowanie

Pracownica zatrudniona w Polsce i objęta polskim ubezpieczeniem chorobowym może uzyskać zasiłek macierzyński również wtedy, gdy urodziła dziecko za granicą. Przy porodzie w państwie UE podstawowym dokumentem będzie zagraniczny akt urodzenia dziecka, zwykle bez konieczności tłumaczenia na język polski. Jeżeli świadczenie ma obejmować okres przed porodem, potrzebne może być także zaświadczenie zagranicznego lekarza o przewidywanej dacie porodu.

W praktyce dokumenty składa się u pracodawcy. To, czy wypłaty dokona pracodawca, czy ZUS, zależy od liczby osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego. W przypadku delegowania trzeba dodatkowo upewnić się, że pracownica w okresie porodu nadal podlegała polskim ubezpieczeniom społecznym.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636

2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.