Opieka nad chorym dzieckiem a wyjście z domu po godzinach pracy

Wykorzystanie zwolnienia chorobowego

Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa „ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia”. Ta regulacja dotyczy także zasiłku z tytułu opieki nad chorym dzieckiem. Wynika to z art. 35 ustawy.

Poza wskazanymi powyżej przesłankami utraty prawa do zasiłku jego utrata może również nastąpić, jeśli okaże się, że poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, mogący zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny. Ta zasada nie dotyczy opieki sprawowanej nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat (art. 34 ustawy). Oznacza to, że zasiłek opiekuńczy przysługuje pomimo tego, że są inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę dziecku, przy czym opieka jest sprawowana nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. W takim wypadku nie powinno się przeprowadzać kontroli wykorzystywania zwolnienia od pracy pod kątem sprawdzenia, czy są inne osoby, które mogłyby tę opiekę sprawować. Nie ma natomiast przeszkód, aby sprawdzić, czy ubezpieczony w tym czasie nie pracuje i nie wykorzystuje zwolnienia niezgodnie z jego celem. Gdy jest inaczej, następuje utrata prawa do zasiłku.

Kontrola dotycząca tego, czy są inne osoby, które mogą sprawować opiekę nad dzieckiem, zależy, co do zasady, od tego, w jakim wieku jest dziecko. Natomiast kontrola wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z jego celem już nie zależy od wieku dziecka.

Obowiązek opieki nad chorym dzieckiem

Jeżeli zatem w czasie sprawowania opieki zwolnienie od pracy będzie wykorzystywane dla innych celów niż opieka, może nastąpić utrata prawa do zasiłku. Tak więc zachowanie osoby sprawującej opiekę ma decydujące znaczenie. Jeżeli ma ono związek przyczynowo-skutkowy z opieką, np. wyjście po zakupy, po lekarstwa, nie powinno być uznane za wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z celem. Nie można za to uznać, że wyjście do teatru, kina ma związek z opieką nad dzieckiem. Każde zachowanie musi być ocenianie pod kątem tego, czy ma związek z opieką. Celem zwolnienia od pracy jest zaś odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, stąd w jego osiągnięciu przeszkodą mogą być wszelkie zachowania ubezpieczonego utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (wyrok SN z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt III UK 120/05). 

Korzystanie ze zwolnienia w celu opieki nad chorym dzieckiem wymaga od opiekunów nie tylko poświęcenia i odpowiedzialności, ale również świadomości prawnej. Choć prawo przewiduje pewne elastyczności, jak wyjście po lekarstwa czy krótkie załatwienie spraw niezbędnych dla dobra dziecka, kluczowe jest zachowanie związku tych działań z opieką. Nieprzestrzeganie tych zasad może prowadzić do negatywnych konsekwencji, w tym utraty prawa do zasiłku. Ważne jest więc, aby każde wyjście z domu w tym czasie było dobrze przemyślane i uzasadnione potrzebą opieki nad dzieckiem.

Zatem Pana czysto prywatne sprawy – nie. Ale związane z dzieckiem – już tak. Niezależnie od tego, że dziecko jest pod opieką drugiego rodzica.