Emerytura a 50% udziałów w spółce z o.o.

Czy 50% udziałów w spółce z o.o. przeszkadza w przejściu na emeryturę?

Nie, samo posiadanie 50% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie powinno stać na przeszkodzie złożeniu wniosku o emeryturę ani pobieraniu świadczenia, jeżeli osoba spełnia warunki do jego przyznania. W przypadku kobiety podstawowym warunkiem jest osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego 60 lat oraz posiadanie odpowiedniego okresu ubezpieczenia, od którego zależy wysokość świadczenia.

Wspólnik spółki z o.o. nie prowadzi działalności gospodarczej tylko dlatego, że ma udziały w spółce kapitałowej. Działalność gospodarczą prowadzi spółka jako odrębny podmiot, a nie każdy jej wspólnik. Inaczej należy oceniać sytuację wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. albo sytuację, w której osoba poza posiadaniem udziałów wykonuje dla spółki pracę lub usługi na podstawie odrębnej umowy.

W opisanym przypadku udział na poziomie 50% oznacza, że spółka nie jest jednoosobową spółką z o.o. Jeżeli mama nie będzie zatrudniona w tej spółce, nie będzie wykonywać na jej rzecz umowy zlecenia ani nie będzie mieć innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, sam udział kapitałowy nie powinien powodować obowiązku opłacania składek społecznych ani ograniczać emerytury.

Dorabianie do emerytury a udziały w spółce

Przepisy o zawieszeniu lub zmniejszeniu świadczeń dotyczą sytuacji, w której emeryt albo rencista osiąga przychód z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Typowe przykłady to umowa o pracę, umowa zlecenia, pozarolnicza działalność gospodarcza albo inny tytuł wymieniony w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jeżeli osoba pobiera wcześniejszą emeryturę lub rentę i nie osiągnęła jeszcze powszechnego wieku emerytalnego, przychód z takich tytułów może powodować zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia. Granice te są ustalane w relacji do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia i zmieniają się okresowo, dlatego przy faktycznym dorabianiu należy sprawdzić aktualne limity w ZUS.

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego emeryt może co do zasady dorabiać bez limitu. Trzeba jednak pamiętać o odrębnej zasadzie: jeżeli emerytura ma być pobierana przy kontynuowaniu zatrudnienia u tego samego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy, może powstać problem zawieszenia wypłaty do czasu rozwiązania tej umowy. Ta zasada dotyczy stosunku pracy, a nie samego posiadania udziałów w spółce.

Kiedy wspólnik spółki z o.o. podlega ZUS?

Kluczowa różnica dotyczy spółki jednoosobowej i wieloosobowej. Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. jest traktowany w przepisach ubezpieczeniowych jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność, co może rodzić obowiązek składek. Natomiast wspólnik wieloosobowej spółki z o.o. nie podlega ubezpieczeniom społecznym wyłącznie z powodu posiadania udziałów.

Udział 50% w spółce z o.o. wskazuje na spółkę co najmniej dwuosobową. W praktyce warto jednak uważać na konstrukcje pozorne, np. gdy drugi wspólnik ma symboliczny udział i nie ma realnego znaczenia w spółce. W niektórych sporach ZUS bada rzeczywistą strukturę właścicielską i sposób funkcjonowania spółki.

Znaczenie ma także to, czy wspólnik otrzymuje od spółki wynagrodzenie z innego tytułu. Jeżeli jest zatrudniony na umowę o pracę, wykonuje zlecenie albo prowadzi działalność gospodarczą na rzecz spółki, należy ocenić ten konkretny tytuł, a nie sam fakt posiadania udziałów.

Dywidenda, wynagrodzenie z zarządu i praca w spółce

Dywidenda wypłacana wspólnikowi z zysku spółki jest przychodem z udziału w zyskach osoby prawnej. Nie jest wynagrodzeniem za pracę i nie stanowi sama w sobie tytułu do ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu sama dywidenda nie powinna być traktowana jak przychód powodujący zmniejszenie albo zawieszenie emerytury.

Inaczej może być przy wynagrodzeniu za faktyczne wykonywanie pracy lub usług. Umowa o pracę, zlecenie czy działalność gospodarcza mogą tworzyć tytuł do ubezpieczeń społecznych i wtedy trzeba sprawdzić, czy dana osoba jest już po powszechnym wieku emerytalnym oraz czy nie pobiera świadczenia, do którego stosuje się limity dorabiania.

Wynagrodzenie członka zarządu powołanego uchwałą wymaga osobnej analizy, zwłaszcza pod kątem składki zdrowotnej i podatków. Nie należy automatycznie utożsamiać go z dywidendą ani z umową o pracę.

Ubezpieczenie zdrowotne po przejściu na emeryturę

Skoro mama obecnie korzysta z ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny męża, po przyznaniu emerytury jej sytuacja się zmieni. Emeryt jest co do zasady zgłaszany do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania emerytury, a składka zdrowotna jest potrącana ze świadczenia.

Samo objęcie udziałów w spółce z o.o. nie oznacza automatycznie utraty prawa do emerytury ani problemu z ubezpieczeniem zdrowotnym. Należy jednak zadbać o prawidłowe zgłoszenia i dokumenty, zwłaszcza jeżeli równolegle pojawi się zatrudnienie, zlecenie, funkcja w zarządzie albo działalność gospodarcza.

Co zrobić przed złożeniem wniosku o emeryturę?

Praktycznie najbezpieczniej jest oddzielić dwie kwestie: prawo do emerytury oraz status wspólnika w spółce. Do ZUS składa się wniosek o emeryturę wraz z dokumentami potwierdzającymi okresy ubezpieczenia i wysokość zarobków, jeżeli nie są już w pełni zapisane na koncie ubezpieczonego.

W dokumentach dotyczących spółki warto natomiast jasno określić, że mama jest wspólnikiem, a nie pracownikiem lub zleceniobiorcą, jeżeli rzeczywiście nie ma wykonywać pracy na podstawie takiej umowy. Jeżeli ma otrzymywać wyłącznie dywidendę, powinno to wynikać z zasad funkcjonowania spółki i uchwał o podziale zysku.

FAQ

Czy wspólnik z 50% udziałów musi płacić ZUS?

Nie z samego powodu posiadania 50% udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. Obowiązek składek może jednak powstać z innego tytułu, np. umowy o pracę, zlecenia, działalności gospodarczej albo w szczególnych sytuacjach związanych z faktycznie jednoosobowym charakterem spółki.

Czy dywidenda zmniejsza emeryturę?

Co do zasady nie. Dywidenda jest przychodem z udziału w zyskach spółki, a nie wynagrodzeniem z tytułu objętego obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Trzeba ją jednak rozliczyć podatkowo zgodnie z zasadami dotyczącymi dywidend.

Czy po 60. roku życia kobieta może dorabiać bez limitu?

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego emeryt może co do zasady osiągać przychody bez limitów zmniejszających świadczenie. Należy jednak uważać na sytuację kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy.

Czy objęcie udziałów trzeba zgłaszać do ZUS przy wniosku o emeryturę?

Sam fakt posiadania udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. nie jest typowym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli jednak równolegle występuje praca, zlecenie, działalność albo funkcja wynagradzana w spółce, warto ujawnić i prawidłowo rozliczyć ten tytuł.

Czy 50% udziałów zawsze oznacza brak ryzyka składek?

Najczęściej tak, jeżeli spółka rzeczywiście ma co najmniej dwóch realnych wspólników. Ryzyko wzrasta przy konstrukcjach pozornych, gdy drugi wspólnik ma jedynie symboliczny udział albo nie uczestniczy realnie w spółce.

Przy rodzinnej spółce lub działalności trzeba odróżnić udział w firmie od sytuacji takiej jak zatrudnienie żony w firmie a staż emerytalny.

Podsumowanie

Jeżeli mama osiągnie powszechny wiek emerytalny i spełni warunki do przyznania świadczenia, posiadanie 50% udziałów w wieloosobowej spółce z o.o. nie powinno przeszkodzić w przejściu na emeryturę. Sam udział kapitałowy nie jest tym samym co prowadzenie działalności gospodarczej przez wspólnika.

Ostrożność jest potrzebna wtedy, gdy wspólnik ma jednocześnie wykonywać pracę na rzecz spółki, pobierać wynagrodzenie z umowy, pełnić funkcję w zarządzie albo gdy struktura udziałów ma charakter pozorny. W takich przypadkach należy osobno ocenić skutki ubezpieczeniowe, podatkowe i wpływ na świadczenie.

Komentarz praktyczny

Spółka z o.o. bywa korzystnym rozwiązaniem dla emeryta, który chce inwestować lub prowadzić biznes w formie spółki kapitałowej, ale nie zawsze jest opłacalna przy niewielkiej działalności. Trzeba uwzględnić koszty księgowości, obowiązki korporacyjne, podatki oraz ewentualne skutki składkowe. Komentarz przygotował Bogdan Chudoba Adwokat.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przepisy o zawieszaniu i zmniejszaniu świadczeń
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przepisy o tytułach do ubezpieczeń wspólników spółek
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt V CSK 211/11

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.