Przejście ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę

Świadczenie przedemerytalne a osiągnięcie wieku emerytalnego

Podstawowe zasady wynikają z ustawy o świadczeniach przedemerytalnych oraz z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 4 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych prawo do tego świadczenia ustaje m.in. na wniosek osoby uprawnionej, w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury ustalonej decyzją organu rentowego, z dniem osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę, a także w innych przypadkach wskazanych w ustawie.

Szersze porównanie własnej emerytury i świadczenia po zmarłym małżonku przedstawia poradnik Emerytura a renta rodzinna kiedy wybrać własne świadczenie, a kiedy rentę po małżonku.

Szersze omówienie wymaganego stażu, brakujących lat i dopłat do najniższego świadczenia znajdziesz w poradniku Minimalna emerytura z ZUS staż, brakujące lata i dopłata do świadczenia.

W praktyce oznacza to, że jeżeli mężczyzna pobierający świadczenie przedemerytalne kończy 65 lat w czerwcu, to świadczenie przedemerytalne nie powinno być wypłacane za okres po dniu, w którym prawo do niego ustało. Dokładne rozliczenie zależy od konkretnej daty urodzin, daty nabycia prawa do emerytury oraz decyzji ZUS.

Jeżeli ZUS wyda decyzję emerytalną i ustali prawo do emerytury od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, świadczenie przedemerytalne powinno zostać zakończone tak, aby nie doszło do podwójnej wypłaty za ten sam okres. Jeżeli powstanie nadpłata, ZUS może ją rozliczyć według zasad właściwych dla świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Czy ZUS powinien sam wszcząć postępowanie o emeryturę?

Tak, w przypadku osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego istotny jest art. 116 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten przewiduje wszczęcie postępowania o emeryturę z urzędu, jeżeli wiek emerytalny dla osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego albo zasiłku przedemerytalnego wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn.

Nie oznacza to jednak, że osoba uprawniona nie powinna reagować na korespondencję z ZUS. W praktyce ZUS może zwrócić się o potwierdzenie danych, uzupełnienie dokumentów, wskazanie rachunku bankowego albo złożenie formularza potrzebnego do wydania decyzji. Brak odpowiedzi może opóźnić rozliczenie sprawy, nawet jeżeli samo postępowanie powinno zostać podjęte z urzędu.

Warto więc przed miesiącem osiągnięcia wieku emerytalnego sprawdzić, czy ZUS posiada aktualne dane adresowe i rachunek bankowy oraz czy w aktach znajdują się dokumenty dotyczące okresów składkowych i nieskładkowych. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy przebieg zatrudnienia był skomplikowany albo część okresów nie została wcześniej udokumentowana.

Od kiedy zostanie wypłacona emerytura?

Zasadą z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest wypłata świadczenia od dnia powstania prawa do niego, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek albo wydano decyzję z urzędu. W typowej sprawie wniosek złożony dopiero w lipcu może więc powodować, że emerytura nie zostanie wypłacona za wcześniejszy miesiąc.

Przy świadczeniu przedemerytalnym sytuacja jest szczególna, ponieważ ustawa przewiduje wszczęcie postępowania o emeryturę z urzędu. Jeżeli ZUS prawidłowo prowadzi takie postępowanie, data samodzielnego złożenia wniosku przez świadczeniobiorcę nie powinna automatycznie przesuwać początku prawa do emerytury tylko dlatego, że formularz trafił do ZUS później. Jeżeli jednak ZUS nie wszczął postępowania albo decyzja budzi wątpliwości, trzeba przeanalizować jej uzasadnienie i pouczenie o odwołaniu.

W orzecznictwie podkreślano, że organ rentowy nie może przerzucać na ubezpieczonego skutków niewykonania obowiązku wszczęcia postępowania z urzędu. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa 214/16, wskazano, że za zaniechanie terminowego wszczęcia i zakończenia takiego postępowania odpowiada organ rentowy.

Jakie dokumenty mogą być potrzebne?

ZUS zwykle dysponuje dużą częścią dokumentacji, ponieważ wcześniej ustalał prawo do świadczenia przedemerytalnego. Mimo to może być potrzebne uzupełnienie informacji o okresach składkowych i nieskładkowych, dokumentów płacowych, świadectw pracy albo danych dotyczących kapitału początkowego.

Jeżeli ZUS przesyła formularz emerytalny, należy go wypełnić i odesłać w wyznaczonym terminie. Warto zachować potwierdzenie nadania lub potwierdzenie złożenia dokumentów w placówce albo przez platformę elektroniczną, jeżeli sprawa jest załatwiana online.

Czy osobie na świadczeniu przedemerytalnym przysługuje trzynasta emerytura?

Tak, świadczenie przedemerytalne znajduje się w grupie świadczeń, które mogą dawać prawo do dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego, potocznie nazywanego trzynastą emeryturą. Zasadnicze znaczenie ma to, czy dana osoba ma prawo do świadczenia na dzień wskazany w ustawie, co do zasady na 31 marca danego roku.

Jeżeli więc osoba pobiera świadczenie przedemerytalne i na wymagany dzień nadal ma do niego prawo, może otrzymać trzynaste świadczenie na zasadach przewidzianych w ustawie. Jeżeli w tym czasie prawo do świadczenia było zawieszone albo już ustało, ocena może być inna i wymaga sprawdzenia konkretnej decyzji ZUS.

Przejście ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę w trakcie roku nie wyklucza automatycznie prawa do trzynastki. Kluczowe jest spełnienie ustawowych warunków w danym roku oraz to, jakie świadczenie przysługiwało osobie w dniu przyjmowanym do oceny prawa.

Co zrobić, gdy decyzja ZUS jest niekorzystna?

Jeżeli ZUS przyzna emeryturę od zbyt późnej daty, odmówi wyrównania albo zażąda zwrotu świadczenia, należy dokładnie sprawdzić uzasadnienie decyzji. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem organu rentowego, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

W odwołaniu warto wskazać, że dana osoba pobierała świadczenie przedemerytalne, osiągnęła powszechny wiek emerytalny oraz że w jej sprawie zastosowanie może mieć obowiązek wszczęcia postępowania emerytalnego z urzędu. Znaczenie mogą mieć także daty doręczenia pism, wezwania ZUS do uzupełnienia dokumentów i odpowiedzi udzielone przez świadczeniobiorcę.

FAQ

Czy muszę składać wniosek o emeryturę, gdy pobieram świadczenie przedemerytalne?

ZUS powinien wszcząć postępowanie o emeryturę z urzędu, jeżeli osiągasz powszechny wiek emerytalny jako osoba uprawniona do świadczenia przedemerytalnego. Mimo to trzeba odpowiadać na pisma ZUS i uzupełniać wymagane dokumenty. Jeżeli przy ustalaniu emerytury znaczenie mają przerwy w zatrudnieniu, bezrobocie albo wcześniejsza działalność gospodarcza, pomocne może być także omówienie: Emerytura po latach bez składek przerwy w zatrudnieniu, bezrobocie i działalność.

Czy złożenie wniosku dopiero w lipcu pozbawi mnie emerytury za czerwiec?

Nie zawsze. Przy zwykłym wniosku działa zasada wypłaty nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku, ale przy świadczeniu przedemerytalnym przepisy przewidują postępowanie z urzędu. Jeżeli ZUS nie zastosował tej zasady, warto przeanalizować decyzję.

Do kiedy ZUS wypłaci świadczenie przedemerytalne?

Co do zasady do momentu, w którym prawo do niego ustaje, czyli najczęściej do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego albo do dnia poprzedzającego nabycie prawa do emerytury ustalonej decyzją. Szczegółowe rozliczenie zależy od dat wskazanych w decyzji.

Czy świadczenie przedemerytalne daje prawo do trzynastej emerytury?

Tak, może dawać takie prawo, jeżeli osoba spełnia warunki z ustawy o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym, w szczególności ma prawo do świadczenia w ustawowo określonym dniu i świadczenie nie jest zawieszone.

Co zrobić, gdy ZUS wyda decyzję z błędną datą?

Należy złożyć odwołanie za pośrednictwem ZUS do sądu, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające pobieranie świadczenia przedemerytalnego i datę osiągnięcia wieku emerytalnego.

Przejście ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę poprzedza zwykle ocena, czy wcześniejsza utrata pracy spełniała warunki takie jak likwidację stanowiska a świadczenie przedemerytalne.

Przy przejściu ze świadczenia przedemerytalnego na emeryturę osobno trzeba ocenić odprawa a przejście na emeryturę i rozliczenia z pracodawcą.

Po przyznaniu świadczenia osobny problem może dotyczyć terminu i zakresu pierwszej wypłaty, dlatego pomocny będzie też artykuł o tym, jak ZUS rozlicza pierwszą wypłatę emerytury za niepełny miesiąc.

Przy planowaniu terminu złożenia wniosku przydatny jest również poradnik Czy warto przejść na emeryturę w lutym, marcu czy lipcu praktyczny poradnik ZUS.

Podsumowanie

Osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne nie powinna być pozostawiona bez rozliczenia po osiągnięciu wieku emerytalnego. Ustawa przewiduje, że ZUS wszczyna postępowanie emerytalne z urzędu, a świadczenie przedemerytalne ustaje najczęściej z dniem osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę lub 65 lat przez mężczyznę.

Jeżeli emerytura została przyznana od późniejszej daty albo ZUS żąda zwrotu świadczenia, trzeba sprawdzić podstawę prawną decyzji i terminy odwoławcze. W sprawach tego typu decydujące znaczenie mają konkretne daty, dokumenty w aktach i treść decyzji organu rentowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
2. Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych
3. Ustawa z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa 214/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.