Przekazanie firmy mężowi a emerytura

Czy można przepisać działalność gospodarczą na męża?

Nie wprost. Jednoosobowa działalność gospodarcza jest związana z osobą przedsiębiorcy. To Pani figuruje we wpisie w CEIDG, Pani posługuje się swoim NIP-em, Pani rozlicza podatki i składki oraz Pani odpowiada za zobowiązania powstałe w ramach tej działalności.

Dlatego mąż nie może po prostu wejść w Pani wpis do CEIDG i kontynuować działalności na tym samym NIP-ie. Jeżeli to on ma być przedsiębiorcą, powinien uzyskać własny wpis w CEIDG i prowadzić działalność na własny rachunek.

Inaczej wygląda kwestia samego przedsiębiorstwa, czyli zorganizowanego majątku służącego do prowadzenia działalności. Zgodnie z art. 55¹ Kodeksu cywilnego przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono w szczególności m.in. nazwę, rzeczy, prawa z umów, wierzytelności, koncesje, licencje, tajemnice przedsiębiorstwa oraz dokumenty związane z działalnością.

Jak mąż może przejąć prowadzenie firmy?

Najbezpieczniej rozdzielić dwie sprawy: zakończenie lub ograniczenie Pani aktywności jako przedsiębiorcy oraz rozpoczęcie działalności przez męża.

W praktyce zwykle wygląda to tak:

• mąż rejestruje własną jednoosobową działalność gospodarczą w CEIDG,
• ustalają Państwo, które składniki przedsiębiorstwa mają być używane w jego działalności,
• sporządzają Państwo protokół przekazania lub inny dokument porządkujący majątek i dokumentację,
• Pani zamyka, zawiesza albo ogranicza swoją działalność, zależnie od tego, czy nadal chce Pani być przedsiębiorcą,
• trzeba zaktualizować umowy z kontrahentami, bankiem, wynajmującym, księgowością, dostawcami mediów, operatorami płatności i ewentualnymi pracownikami.

Jeżeli mąż miałby jedynie pomagać w Pani firmie, możliwe jest ustanowienie go pełnomocnikiem. Wtedy jednak przedsiębiorcą nadal pozostaje Pani, a wraz z tym pozostają po Pani stronie podstawowe obowiązki podatkowe, ewidencyjne i odpowiedzialność za działalność. To inne rozwiązanie niż przejęcie firmy przez męża jako jego własnej działalności.

Majątek firmy przy wspólności majątkowej małżeńskiej

Jeżeli pozostają Państwo w ustawowej wspólności majątkowej, wiele składników kupionych w trakcie małżeństwa za środki wspólne należy do majątku wspólnego, nawet jeśli były wykorzystywane w działalności tylko jednego małżonka. Dotyczy to często wyposażenia, urządzeń, narzędzi, towarów handlowych czy materiałów.

W takiej sytuacji przekazanie ich do działalności męża nie zawsze oznacza klasyczną sprzedaż lub darowiznę. Często jest to raczej uporządkowanie sposobu korzystania ze składników majątku wspólnego. Mimo to warto sporządzić protokół, w którym zostaną opisane przekazywane składniki, ich ilość, wartość, stan oraz data przekazania.

Jeżeli mają Państwo rozdzielność majątkową albo część składników należy do Pani majątku osobistego, konieczna może być odrębna czynność prawna, np. sprzedaż, darowizna albo wniesienie składników do działalności męża na innej podstawie. Wtedy skutki podatkowe i cywilnoprawne trzeba ocenić osobno.

Umowy, nazwa, koncesje i zezwolenia

Przekazanie wyposażenia i towarów nie oznacza automatycznego przejęcia wszystkich umów. Umowy najmu lokalu, leasingu, kredytu, abonamentów, współpracy z dostawcami czy obsługi płatności zwykle wymagają zgody drugiej strony, aneksu albo zawarcia nowej umowy przez męża.

Szczególnej uwagi wymagają koncesje, licencje i zezwolenia. W wielu branżach są one wydawane na konkretnego przedsiębiorcę i nie przechodzą swobodnie na inną osobę. Przed faktycznym przejęciem działalności trzeba sprawdzić warunki decyzji administracyjnych oraz przepisy właściwe dla danej branży.

Nazwa przedsiębiorstwa również wymaga uporządkowania. Firma osoby fizycznej powinna zawierać jej imię i nazwisko. Mąż może posługiwać się własną firmą, a elementy fantazyjne lub handlowe dotychczasowej nazwy mogą być używane dalej, jeżeli nie narusza to przepisów, praw osób trzecich ani zasad oznaczania przedsiębiorcy.

Podatki i ewidencja przy przekazaniu przedsiębiorstwa

Podatkowo najważniejsze jest ustalenie, co dokładnie jest przekazywane: całe przedsiębiorstwo, zorganizowana część przedsiębiorstwa czy tylko pojedyncze składniki majątku. Od tego zależą skutki w PIT, VAT, ewidencji środków trwałych, remanencie oraz rozliczeniu kosztów.

Przy wspólności majątkowej przekazanie towarów lub wyposażenia między działalnościami małżonków może być neutralne w podatku dochodowym, jeżeli nie dochodzi do odpłatnego zbycia ani realnego przysporzenia po stronie drugiego małżonka. Nie zwalnia to jednak z obowiązku prawidłowego udokumentowania operacji i ujęcia jej w księgach.

W VAT sytuacja zależy od statusu podatnika i przedmiotu przekazania. Przeniesienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części może być traktowane inaczej niż przekazanie pojedynczych towarów, urządzeń lub samochodu. Przed wykonaniem czynności warto omówić plan z księgowym, zwłaszcza gdy w firmie są środki trwałe, zapasy, leasing, pojazdy albo odliczony wcześniej VAT.

Przejście na emeryturę a prowadzenie działalności

Samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie oznacza, że przedsiębiorca musi natychmiast zamknąć firmę. Możliwe są różne warianty: dalsze prowadzenie działalności, jej zawieszenie, zakończenie albo stopniowe przekazanie przedsiębiorstwa mężowi. Wybór zależy od sytuacji rodzinnej, podatkowej, umów z kontrahentami i zasad rozliczeń z ZUS.

Jeżeli celem jest to, aby to mąż faktycznie odpowiadał za firmę i występował wobec klientów jako przedsiębiorca, powinien prowadzić działalność na własny wpis. Jeżeli natomiast Pani pozostawi działalność aktywną, a mąż będzie działał tylko w Pani imieniu, to formalnie nadal będzie to Pani firma.

Przykłady

FAQ

Czy mąż może przejąć mój NIP i REGON?

Nie. NIP i REGON osoby prowadzącej jednoosobową działalność są przypisane do tej osoby. Mąż, jako nowy przedsiębiorca, będzie posługiwał się własnymi numerami.

Czy muszę zamknąć działalność, aby przejść na emeryturę?

Nie zawsze. Samo przejście na emeryturę nie musi oznaczać likwidacji działalności. Jeżeli jednak firma ma być prowadzona przez męża na jego rachunek, powinien on mieć własny wpis, a Pani powinna zdecydować, czy swoją działalność kończy, zawiesza czy pozostawia aktywną.

Czy wystarczy protokół przekazania majątku?

Protokół jest bardzo przydatny, ale nie zawsze wystarczy. Przy umowach, leasingu, najmie, koncesjach, zezwoleniach, rachunkach bankowych i relacjach z pracownikami mogą być potrzebne dodatkowe zgody, aneksy albo nowe dokumenty.

Czy przekazanie towarów mężowi powoduje podatek?

To zależy od ustroju majątkowego, sposobu przekazania i rozliczeń firmy. Przy wspólności majątkowej i braku odpłatnego zbycia operacja może być neutralna w PIT, ale trzeba ją właściwie udokumentować i sprawdzić skutki w VAT oraz księgach.

Czy mąż może najpierw pomagać, a dopiero później przejąć firmę?

Tak, może pomagać jako osoba współpracująca albo pełnomocnik, zależnie od modelu współpracy. Trzeba jednak pamiętać, że dopóki działalność jest prowadzona na Pani wpis, to Pani pozostaje przedsiębiorcą wobec urzędów, kontrahentów i klientów.

Podsumowanie

Przekazanie firmy mężowi jest możliwe, ale nie polega na przepisaniu jednoosobowej działalności gospodarczej. Mąż powinien założyć własną działalność, a następnie trzeba uporządkować przekazanie przedsiębiorstwa: majątku, dokumentów, umów, nazwy handlowej, rozliczeń podatkowych oraz ewentualnych zezwoleń.

Najprościej wygląda to wtedy, gdy małżonkowie mają wspólność majątkową i firma nie wymaga koncesji ani skomplikowanych umów. Im więcej środków trwałych, leasingów, pracowników, zezwoleń i stałych kontraktów, tym dokładniej trzeba przygotować plan przejęcia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.