Polska emerytura dla osoby mieszkającej w UK

Czy mieszkając w UK można otrzymać polską emeryturę?

Tak. Zamieszkanie w Wielkiej Brytanii nie odbiera prawa do ubiegania się o emeryturę z ZUS. Dla polskiej emerytury kluczowe jest osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego oraz posiadanie na koncie w ZUS okresu ubezpieczenia emerytalnego, czyli w praktyce np. okresu pracy, prowadzenia działalności, opłacania składek albo innego okresu uwzględnianego przy ustalaniu uprawnień.

W Polsce powszechny wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Jeżeli więc kobieta kończy 60 lat, może złożyć wniosek o emeryturę z ZUS, nawet jeśli nadal mieszka i pracuje w UK oraz nie osiągnęła jeszcze brytyjskiego wieku emerytalnego.

Trzeba jednak odróżnić dwie sprawy: prawo do emerytury oraz wysokość emerytury. W nowym systemie emerytalnym samo prawo do świadczenia nie zależy od 20-letniego stażu. Staż 20 lat u kobiety i 25 lat u mężczyzny ma natomiast znaczenie wtedy, gdy wyliczona emerytura jest niższa od najniższej emerytury i trzeba ocenić, czy ZUS może podwyższyć ją do kwoty minimalnej.

Jak ZUS obliczy emeryturę po pracy w Polsce i w UK?

Polska emerytura jest obliczana według polskich przepisów. W przypadku osób objętych nowym systemem ZUS bierze pod uwagę przede wszystkim zwaloryzowane składki emerytalne, zwaloryzowany kapitał początkowy, środki zapisane na subkoncie oraz średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku przejścia na emeryturę.

Okresy pracy w UK nie oznaczają, że brytyjskie składki zostaną dopisane do polskiego konta emerytalnego. Co do zasady Polska wypłaca świadczenie za polskie okresy ubezpieczenia, a Wielka Brytania ustala własną emeryturę według swoich zasad, gdy dana osoba spełni warunki do brytyjskiego świadczenia.

Okresy zagraniczne mogą być jednak ważne przy stosowaniu zasad koordynacji zabezpieczenia społecznego. Chodzi zwłaszcza o sytuacje, w których do nabycia prawa do świadczenia albo do ustalenia określonego poziomu ochrony potrzebne jest uwzględnienie okresów przebytych w innym państwie. Po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej znaczenie mogą mieć przepisy przejściowe, umowa o wystąpieniu oraz późniejsze regulacje dotyczące koordynacji zabezpieczenia społecznego. Dlatego w sprawach polsko-brytyjskich warto precyzyjnie wskazać daty pracy, zamieszkania i ubezpieczenia.

W praktyce ZUS może ustalać świadczenie jako świadczenie niezależne, jeżeli polskie przepisy pozwalają przyznać emeryturę bez doliczania okresów zagranicznych. Jeżeli natomiast konieczne jest zastosowanie zasad koordynacji, instytucje ubezpieczeniowe wymieniają między sobą informacje o przebytych okresach ubezpieczenia.

Czy studia i praca nauczycielska w Polsce mają znaczenie?

Tak, ale ich znaczenie zależy od celu, dla którego ZUS bada okresy. Praca nauczycielska w Polsce, jeżeli była objęta ubezpieczeniem społecznym, jest okresem składkowym. Studia wyższe mogą być okresem nieskładkowym, ale tylko na zasadach przewidzianych w ustawie i w granicach, w jakich takie okresy są uwzględniane.

W opisanej sytuacji 16 lat pracy w Polsce jako nauczycielka oraz 5-letnie studia mogą mieć znaczenie zwłaszcza przy ustalaniu kapitału początkowego i ocenie, czy spełniony jest staż wymagany do podwyższenia emerytury do kwoty najniższego świadczenia. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każdy rok studiów zostanie uwzględniony dokładnie tak samo jak rok pracy składkowej.

Najważniejsze jest zebranie dokumentów potwierdzających zatrudnienie, wynagrodzenie i okresy nauki. Jeżeli dokumentacja z dawnych zakładów pracy jest niepełna, można korzystać z archiwów, akt osobowych, zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu oraz innych dowodów akceptowanych przez ZUS.

Czy można pobierać polską emeryturę i dalej pracować w UK?

Co do zasady tak. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego dalsze zarobkowanie nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia polskiej emerytury z powodu przekroczenia limitów przychodu. Limity te dotyczą przede wszystkim osób pobierających wcześniejsze świadczenia przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

Należy jednak zachować ostrożność w szczególnych sytuacjach, np. gdy dana osoba pozostaje w stosunku pracy z pracodawcą, u którego była zatrudniona bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. W polskim prawie istnieją przepisy dotyczące zawieszenia wypłaty emerytury w razie kontynuowania zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy. Przy pracy za granicą trzeba ocenić konkretny stan faktyczny i dokumenty zatrudnienia.

Pobieranie polskiej emerytury nie zamyka drogi do brytyjskiej emerytury w przyszłości. Gdy zostanie osiągnięty brytyjski wiek emerytalny i będą spełnione warunki wynikające z przepisów UK, można ubiegać się o świadczenie brytyjskie. Wtedy brytyjska instytucja oceni okresy ubezpieczenia i ewentualnie zastosuje właściwe zasady koordynacji.

Gdzie złożyć wniosek o polską emeryturę z UK?

Osoba mieszkająca w UK może złożyć wniosek o polską emeryturę bezpośrednio do ZUS, w szczególności elektronicznie przez platformę usług elektronicznych, pocztą albo w jednostce ZUS podczas pobytu w Polsce. Może też skorzystać z drogi przez właściwą instytucję emerytalną państwa zamieszkania, która przekaże sprawę do polskiej instytucji, jeżeli wniosek dotyczy okresów ubezpieczenia w kilku państwach.

W sprawach z elementem zagranicznym warto we wniosku wyraźnie wskazać, że były okresy pracy lub ubezpieczenia w UK. Pozwala to ZUS ustalić, czy konieczna jest wymiana informacji z instytucją brytyjską i czy zagraniczne okresy mają znaczenie dla rozpoznania sprawy.

Jakie dokumenty przygotować?

Do wniosku warto przygotować przede wszystkim:

• dokument tożsamości oraz dane identyfikacyjne, w tym numer PESEL, jeżeli został nadany;
• świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, legitymację ubezpieczeniową albo inne dokumenty potwierdzające polskie okresy pracy;
• dokumenty potrzebne do ustalenia kapitału początkowego, zwłaszcza za okresy zatrudnienia przed 1999 r.;
• dyplom ukończenia studiów lub inne dokumenty potwierdzające okres nauki, jeżeli mają być wykazywane jako okres nieskładkowy;
• informacje o pracy i ubezpieczeniu w UK, w tym daty zatrudnienia, dane pracodawców oraz brytyjski numer ubezpieczenia, jeżeli jest wymagany w korespondencji z instytucją brytyjską;
• numer rachunku bankowego, na który ma być wypłacane świadczenie, oraz dane adresowe do korespondencji.

Jeżeli dokumenty są niepełne, nie oznacza to automatycznie odmowy świadczenia. ZUS może wezwać do uzupełnienia braków, a w niektórych sprawach możliwe jest wykazywanie okresów ubezpieczenia innymi dowodami. Im lepiej przygotowany wniosek, tym mniejsze ryzyko przedłużenia postępowania.

Wypłata polskiej emerytury za granicę

Polska emerytura może być wypłacana osobie mieszkającej za granicą. W praktyce można wskazać rachunek bankowy w Polsce albo rachunek zagraniczny, jeżeli spełnia wymagania do przelewu świadczenia. Trzeba również pamiętać o aktualizacji adresu, danych rachunku oraz informacji wymaganych przez ZUS przy wypłacie świadczeń za granicę.

Kwestie podatkowe i ubezpieczenia zdrowotnego mogą zależeć od rezydencji podatkowej, miejsca zamieszkania, rodzaju świadczenia i aktualnych zasad wynikających z umów międzynarodowych. W razie wątpliwości warto osobno sprawdzić skutki podatkowe pobierania polskiej emerytury przy stałym pobycie w UK.

FAQ

Czy muszę czekać na brytyjski wiek emerytalny, żeby dostać emeryturę z ZUS?

Nie. Polska emerytura zależy od polskiego wieku emerytalnego i polskich warunków ustawowych. Jeżeli kobieta ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat i istnieje okres ubezpieczenia w ZUS, można złożyć wniosek o polskie świadczenie niezależnie od tego, że brytyjski wiek emerytalny przypada później.

Czy 20 lat stażu jest konieczne, żeby ZUS przyznał emeryturę kobiecie?

Nie w przypadku emerytury z nowego systemu. Do nabycia prawa wystarczy osiągnięcie wieku emerytalnego i posiadanie okresu ubezpieczenia. Staż 20 lat u kobiety ma znaczenie przede wszystkim dla ewentualnego podwyższenia niskiego świadczenia do kwoty najniższej emerytury.

Czy ZUS doliczy składki zapłacone w UK do polskiej emerytury?

Co do zasady nie. Składki zapłacone w UK są rozliczane według brytyjskich zasad. Polska emerytura jest obliczana według polskich przepisów, głównie na podstawie polskich składek, kapitału początkowego i środków zapisanych w ZUS. Okresy UK mogą mieć znaczenie przy koordynacji, ale nie są prostym dopisaniem pieniędzy do konta w ZUS.

Czy mogę pobierać dwie emerytury: polską i brytyjską?

Tak, jeżeli spełnisz warunki w obu państwach. Polska może wypłacać emeryturę po spełnieniu polskich warunków, a UK może przyznać własne świadczenie po osiągnięciu brytyjskiego wieku emerytalnego i spełnieniu warunków wynikających z tamtejszych przepisów.

Co zrobić, jeśli ZUS wyda decyzję zaniżającą emeryturę?

Należy dokładnie przeczytać decyzję i pouczenie. Jeżeli ZUS pominął okresy pracy, zarobki albo dokumenty, można składać wyjaśnienia, uzupełnić dokumenty lub wnieść odwołanie w terminie wynikającym z pouczenia. Warto wtedy porównać decyzję z dokumentacją zatrudnienia i kapitału początkowego.

Podsumowanie

Osoba mieszkająca w UK może ubiegać się o polską emeryturę po osiągnięciu polskiego wieku emerytalnego. Dalsza praca w Wielkiej Brytanii zwykle nie blokuje wypłaty emerytury z ZUS, ale każdy przypadek trzeba ocenić na podstawie dokumentów, zwłaszcza gdy chodzi o staż, kapitał początkowy, okresy nieskładkowe i koordynację zabezpieczenia społecznego.

W opisanej sytuacji warto przygotować dokumenty z polskiej pracy nauczycielskiej, dokumenty dotyczące studiów, informacje o pracy w UK oraz złożyć wniosek do ZUS albo przez instytucję właściwą w państwie zamieszkania. Po otrzymaniu decyzji należy sprawdzić, czy ZUS prawidłowo uwzględnił wszystkie okresy i dane wpływające na wysokość świadczenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887

3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 dotyczące wykonywania rozporządzenia nr 883/2004

5. Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej oraz regulacje dotyczące koordynacji zabezpieczenia społecznego między UE i UK

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.