Jak wyegzekwować wypłatę z subkonta ZUS po zmarłym?

W jakim terminie ZUS powinien wypłacić środki z subkonta?

W sprawach dotyczących środków zapisanych na subkoncie osoby ubezpieczonej kluczowy jest art. 40e ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje jednorazowej wypłaty składek zewidencjonowanych na subkoncie w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia.

W praktyce termin ten należy liczyć od momentu, w którym ZUS ma dokumenty pozwalające ustalić osobę uprawnioną i wysokość wypłaty. Jeżeli wniosek był niekompletny, ZUS powinien wezwać do uzupełnienia braków. Jeżeli natomiast wniosek został złożony z kompletem dokumentów, a przez kilka miesięcy nie ma ani wypłaty, ani pisemnej odpowiedzi, można mówić o poważnym ryzyku bezczynności albo przewlekłości.

W sprawach po zmarłym małżonku znaczenie mogą mieć między innymi: akt zgonu, dokumenty potwierdzające małżeństwo, informacja o osobach wskazanych przez zmarłego, dokumenty spadkowe, a czasem także dokumenty dotyczące wspólności majątkowej. To, których dokumentów ZUS może żądać, zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Co zrobić, gdy ZUS nie odpowiada i nie wypłaca pieniędzy?

Najważniejsze jest przejście z kontaktu telefonicznego na kontakt pisemny. Rozmowy z infolinią lub pracownikiem oddziału bywają pomocne informacyjnie, ale zwykle nie tworzą dowodu na potrzeby dalszego postępowania. Dlatego warto złożyć pismo przez PUE ZUS, pocztą za potwierdzeniem nadania albo w placówce z potwierdzeniem wpływu na kopii.

W piśmie należy wskazać:

• datę złożenia wniosku o wypłatę środków z subkonta,
• jakie dokumenty zostały dołączone,
• że upłynął ustawowy termin lub sprawa jest prowadzona z nadmierną zwłoką,
• żądanie niezwłocznego załatwienia sprawy albo pisemnego wskazania braków,
• wniosek o podanie osoby lub komórki organizacyjnej prowadzącej sprawę.

Jeżeli wcześniej zostało już złożone ponaglenie, w kolejnym piśmie warto wyraźnie wskazać datę jego wniesienia i fakt, że ZUS nie udzielił odpowiedzi albo nie podjął skutecznych czynności.

Ponaglenie na bezczynność lub przewlekłość ZUS

Ponaglenie służy wtedy, gdy sprawa nie została załatwiona w terminie albo gdy organ prowadzi ją dłużej niż jest to niezbędne. W treści ponaglenia trzeba krótko, ale konkretnie opisać przebieg sprawy: datę wniosku, daty kontaktów, brak wypłaty, brak odpowiedzi oraz przekroczenie terminu wynikającego z przepisów.

Na gruncie przepisów postępowania administracyjnego ponaglenie powinno zostać rozpoznane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Jeżeli mimo ponaglenia nie ma wypłaty ani realnego wyjaśnienia przyczyn opóźnienia, sprawa nadaje się do dalszej reakcji.

Warto pamiętać, że ponaglenie nie powinno być tylko ogólną skargą na pracownika. Najlepiej zatytułować je jako ponaglenie z powodu niezałatwienia sprawy w terminie oraz przewlekłego prowadzenia postępowania i zakończyć żądaniem niezwłocznego rozpoznania wniosku o wypłatę.

Skarga na bezczynność ZUS do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Po wniesieniu ponaglenia można rozważyć skargę na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę wnosi się za pośrednictwem ZUS, czyli składa się ją do Zakładu, a ZUS powinien przekazać ją do sądu wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

Podstawowe znaczenie ma art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd, uwzględniając skargę, może między innymi zobowiązać organ do dokonania czynności w określonym terminie, stwierdzić bezczynność lub przewlekłość, a w określonych przypadkach także stwierdzić, czy doszło do rażącego naruszenia prawa.

Skarga powinna zawierać żądanie zobowiązania ZUS do załatwienia sprawy, opis stanu faktycznego, wskazanie naruszonych terminów oraz dowody. Warto załączyć kopię wniosku, potwierdzenie jego złożenia, ponaglenie i ewentualną korespondencję z ZUS. Jeżeli ZUS nie odpowiadał na pisma, należy to wyraźnie podkreślić.

Sąd administracyjny nie zastępuje ZUS w każdym elemencie sprawy i nie zawsze sam wyliczy kwotę wypłaty. Może jednak wymusić załatwienie sprawy i ocenić, czy organ pozostawał w bezczynności albo prowadził sprawę przewlekle.

Skarga do ZUS na sposób prowadzenia sprawy

Niezależnie od ponaglenia i ewentualnej skargi do sądu można złożyć skargę na działanie jednostki ZUS lub pracowników Zakładu. Taka skarga może dotyczyć w szczególności zaniedbań, przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania spraw, braku odpowiedzi na pisma albo nieudzielania rzetelnych informacji.

Skargę można skierować do właściwej jednostki organizacyjnej ZUS, a w uzasadnionych przypadkach także do Centrali ZUS. Trzeba jednak odróżnić ją od ponaglenia. Skarga organizacyjna może pomóc nadzorczo, ale nie zawsze zastępuje formalne środki potrzebne do wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego.

Jak przygotować pismo, aby zwiększyć szanse na szybką wypłatę?

Pismo do ZUS powinno być krótkie, rzeczowe i oparte na datach. Nie warto ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że sprawa trwa długo. Lepiej przedstawić chronologię i żądanie.

• Nagłówek: ponaglenie albo wezwanie do niezwłocznego załatwienia sprawy.
• Opis: kiedy złożono wniosek, jakie dokumenty przekazano i ile czasu minęło.
• Podstawa: wskazanie terminu z art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
• Żądanie: wypłata środków albo pisemne wskazanie przeszkód i braków.
• Załączniki: kopie potwierdzeń, pism, aktów stanu cywilnego i dokumentów spadkowych, jeżeli były wymagane.

Jeżeli ZUS odpowie, że sprawa wymaga dodatkowych ustaleń, trzeba sprawdzić, czy rzeczywiście wskazał konkretne braki. Ogólna informacja, że sprawa jest w toku, po kilku miesiącach zwykle nie wystarcza jako realne wyjaśnienie zwłoki.

FAQ

Czy ZUS ma zawsze 3 miesiące na wypłatę środków z subkonta?

Co do zasady tak, termin 3 miesięcy wynika z art. 40e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W praktyce problem może powstać, gdy ZUS uzna, że dokumenty są niekompletne. Wtedy powinien jednak wezwać do ich uzupełnienia, a nie milczeć przez wiele miesięcy.

Czy rozmowy telefoniczne z ZUS wystarczą jako dowód opóźnienia?

Zwykle nie. Mogą pomóc odtworzyć przebieg sprawy, ale najbezpieczniej opierać się na dokumentach: potwierdzeniu złożenia wniosku, ponagleniu, korespondencji z ZUS i potwierdzeniach nadania pism.

Czy można od razu złożyć skargę do sądu administracyjnego?

W sprawach bezczynności lub przewlekłości zasadniczo najpierw trzeba skorzystać z ponaglenia, jeżeli przepisy przewidują taki środek. Dopiero gdy ponaglenie nie przynosi skutku, można rozważyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Czy skarga do Centrali ZUS zastępuje ponaglenie?

Nie zawsze. Skarga organizacyjna może uruchomić nadzór nad pracą jednostki, ale ponaglenie ma inne znaczenie procesowe. Jeżeli planowana jest skarga na bezczynność do sądu, trzeba zadbać o właściwe wykorzystanie formalnych środków.

Co zrobić, jeśli ZUS twierdzi, że brakuje dokumentów?

Należy zażądać pisemnego wskazania, jakiego dokumentu brakuje i dlaczego jest potrzebny. Jeżeli żądanie jest uzasadnione, warto dokument uzupełnić. Jeżeli ZUS żąda dokumentów bez podstawy albo stale wskazuje nowe braki, można rozważyć ponaglenie lub skargę na przewlekłość.

Podsumowanie

Jeżeli od złożenia kompletnego wniosku o wypłatę środków z subkonta po zmarłym minęło więcej niż 3 miesiące, a ZUS nie wypłacił pieniędzy i nie wskazał konkretnych braków, należy działać pisemnie. Najpierw warto złożyć albo ponowić dobrze udokumentowane ponaglenie, żądając niezwłocznego załatwienia sprawy. Jeśli to nie przyniesie skutku, kolejnym krokiem może być skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.