Zwolnienie chorobowe po końcu umowy a emerytura

W opisanej sytuacji odpowiedź wymaga rozdzielenia trzech kwestii: prawa do zasiłku chorobowego po zakończeniu umowy, wpływu pobierania emerytury oraz skutków ewentualnego zawieszenia emerytury. Sam fakt, że umowa o pracę była zawarta na czas określony, nie przekreśla prawa do świadczenia chorobowego po jej wygaśnięciu.

Jeżeli zwolnienie lekarskie rozpocznie się jeszcze w czasie trwania umowy o pracę i niezdolność do pracy będzie trwać nieprzerwanie po ustaniu zatrudnienia, ZUS może przejąć wypłatę zasiłku chorobowego za okres po zakończeniu umowy. Problem pojawia się wtedy, gdy pracownik ma jednocześnie ustalone prawo do emerytury.

Zasiłek chorobowy po ustaniu umowy o pracę

Zasady wypłaty zasiłku chorobowego określa ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

W praktyce oznacza to, że pracownik, który zachorował jeszcze w czasie trwania umowy o pracę, nie traci automatycznie prawa do zasiłku tylko dlatego, że umowa później się zakończyła. Po ustaniu zatrudnienia płatnikiem świadczenia jest zwykle ZUS, o ile spełnione są warunki ustawowe i nie zachodzi żadna przesłanka wyłączająca prawo do świadczenia.

Jeżeli niezdolność do pracy powstała dopiero po ustaniu zatrudnienia, ustawa przewiduje dodatkowe warunki. Niezdolność musi trwać bez przerwy co najmniej 30 dni i powstać zasadniczo nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego. Dłuższy, 3-miesięczny termin dotyczy szczególnych przypadków, m.in. chorób zakaźnych o dłuższym okresie wylęgania lub innych chorób, których objawy ujawniają się później.

Trzeba też pamiętać o limicie czasowym. Zasiłek chorobowy za okres przypadający po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego przysługuje zasadniczo nie dłużej niż przez 91 dni. Wyjątki dotyczą m.in. niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży, spowodowanej gruźlicą albo związanej z badaniami lub zabiegiem pobrania komórek, tkanek i narządów.

Wysokość zasiłku chorobowego wynosi co do zasady 80% podstawy wymiaru. W określonych sytuacjach ustawa przewiduje 100%, np. przy niezdolności do pracy w okresie ciąży. W przypadku osoby po 50. roku życia wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy przysługuje co do zasady przez 14 dni w roku kalendarzowym, a następnie wypłacany jest zasiłek chorobowy.

Przy tej sprawie warto porównać także zasady dotyczące zasiłku chorobowego po ustaniu pracy a emerytury oraz omówienie tematu zasiłku chorobowego po ustaniu pracy a zlecenia.

Emerytura a zasiłek chorobowy po zakończeniu umowy

Najważniejsze ograniczenie wynika z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. Przepis ten stanowi, że zasiłek chorobowy za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy.

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy emeryt pobierający świadczenie może otrzymać zasiłek chorobowy po zakończeniu umowy, brzmi co do zasady: nie. ZUS może odmówić wypłaty zasiłku za okres po ustaniu zatrudnienia, jeżeli w tym samym czasie osoba ma ustalone i realizowane prawo do emerytury.

Nie oznacza to jednak, że zwolnienie lekarskie w czasie trwania umowy jest bez znaczenia. Za okres zatrudnienia, przy spełnieniu warunków ustawowych, pracownik może mieć prawo do wynagrodzenia chorobowego albo zasiłku chorobowego. Spór dotyczy przede wszystkim okresu po zakończeniu umowy.

Czy zawieszenie emerytury może pomóc?

W orzecznictwie sądowym pojawia się pogląd, że zawieszenie wypłaty świadczenia emerytalnego albo rentowego może wyłączać zastosowanie przesłanki odmowy zasiłku po ustaniu zatrudnienia. Chodzi o sytuację, w której osoba nie pobiera w danym okresie emerytury, a więc nie korzysta równolegle z dwóch świadczeń mających zastępować dochód z pracy.

Takie stanowisko wynika m.in. z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I BU 14/06, w którym wskazano, że zawieszenie prawa do świadczenia powinno być traktowane jako sytuacja, w której ubezpieczony nie jest uprawniony do jego pobierania. Podobny kierunek wykładni pojawia się w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt UK 372/13.

Nie można jednak traktować zawieszenia emerytury jako automatycznej gwarancji wypłaty zasiłku. Art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej bywa przez ZUS interpretowany rygorystycznie, a decyzje odmowne nadal pojawiają się w praktyce. W razie odmowy konieczne może być odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Jak postąpić przed planowanym zabiegiem i końcem umowy?

Jeżeli zabieg jest planowany, warto uporządkować działania z wyprzedzeniem. Przede wszystkim należy ustalić, od kiedy rozpocznie się e-ZLA, kiedy dokładnie kończy się umowa oraz czy w danym roku wykorzystano już okres wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę.

Następnie można rozważyć złożenie do ZUS wniosku dotyczącego zawieszenia albo wstrzymania wypłaty emerytury. Warto zadbać o potwierdzenie złożenia wniosku i zachować decyzję lub informację z ZUS. Jeżeli świadczenie emerytalne nadal będzie wypłacane za okres po ustaniu zatrudnienia, ryzyko odmowy zasiłku chorobowego będzie znacznie większe.

Po zakończeniu umowy dokumenty dotyczące zasiłku chorobowego trafiają do ZUS. Jeżeli ZUS odmówi wypłaty, powinien wydać decyzję. Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W odwołaniu trzeba wskazać, dlaczego przesłanka wyłączająca prawo do zasiłku nie powinna mieć zastosowania w konkretnym stanie faktycznym.

Co może być argumentem w sporze z ZUS?

W sporze z ZUS znaczenie mogą mieć przede wszystkim: data powstania niezdolności do pracy, ciągłość zwolnienia lekarskiego, data ustania umowy, okres, za który ZUS odmawia zasiłku, oraz to, czy emerytura była faktycznie wypłacana w tym samym czasie. Istotne będą również dokumenty potwierdzające zawieszenie lub wstrzymanie wypłaty emerytury.

W orzecznictwie przyjmuje się, że celem art. 13 ustawy zasiłkowej jest zapobieganie wypłacie zasiłku chorobowego osobie, która po ustaniu zatrudnienia ma inne świadczenie zastępujące utracony zarobek. Jeżeli więc emerytura nie była pobierana, można argumentować, że ten cel nie występuje. Trzeba jednak liczyć się z tym, że ZUS może nie podzielić takiej interpretacji na etapie decyzji administracyjnej.

FAQ

Czy po wygaśnięciu umowy terminowej można dalej pobierać zasiłek chorobowy?

Tak, jeżeli niezdolność do pracy powstała w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego i trwa nadal po zakończeniu umowy, a jednocześnie nie występuje ustawowa przesłanka wyłączająca prawo do zasiłku.

Czy emeryt dostanie zasiłek chorobowy po zakończeniu umowy?

Co do zasady nie, jeżeli ma ustalone prawo do emerytury i świadczenie jest pobierane. ZUS może wtedy odmówić wypłaty zasiłku za okres po ustaniu zatrudnienia na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej.

Czy zawieszenie emerytury zawsze wystarczy?

Nie zawsze. Zawieszenie lub wstrzymanie wypłaty emerytury jest ważnym argumentem, ale nie daje pełnej gwarancji. Jeżeli ZUS odmówi zasiłku, konieczne może być złożenie odwołania do sądu.

Ile może trwać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia?

Po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek przysługuje zasadniczo maksymalnie przez 91 dni. Ustawa przewiduje wyjątki, m.in. dla niezdolności do pracy w okresie ciąży, gruźlicy oraz określonych procedur związanych z dawstwem komórek, tkanek i narządów.

Co zrobić, gdy ZUS wyda decyzję odmowną?

Należy przeanalizować uzasadnienie decyzji i wnieść odwołanie za pośrednictwem ZUS do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Termin wynosi zasadniczo miesiąc od doręczenia decyzji.

Przy sprawach emerytalnych warto sprawdzić również przejście na emeryturę a wypowiedzenie umowy, bo podobne rozstrzygnięcia często zależą od stażu, składek, dokumentów i dat wskazanych w decyzjach ZUS.

Czy wniosek o kapitał początkowy blokuje zasiłek chorobowy?

Nie. Wniosek o ustalenie albo przeliczenie kapitału początkowego nie jest wnioskiem o emeryturę i sam nie powoduje nabycia prawa do emerytury. Służy ustaleniu części podstawy przyszłego świadczenia. Przy ocenie prawa do zasiłku po ustaniu zatrudnienia znaczenie ma faktyczne ustalenie prawa do emerytury, a nie samo postępowanie dotyczące kapitału początkowego.

Podsumowanie

Zwolnienie chorobowe rozpoczęte w czasie trwania umowy o pracę może dawać prawo do zasiłku również po jej zakończeniu. U emeryta największe znaczenie ma jednak art. 13 ustawy zasiłkowej, który wyłącza prawo do świadczenia po ustaniu zatrudnienia, jeżeli osoba ma ustalone prawo do emerytury.

Zawieszenie wypłaty emerytury może poprawić sytuację i stanowić istotny argument w sporze z ZUS, ale nie daje pełnej pewności wypłaty zasiłku. W sprawach tego typu warto szczególnie pilnować dat, dokumentów z ZUS i ewentualnego terminu odwołania od decyzji.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636 z późn. zm.
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I BU 14/06
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt UK 372/13
4. Wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt IV U 290/20
5. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt VIII Ua 27/23

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.