Renta rodzinna i emerytura a limity dorabiania

Renta rodzinna i własna emerytura - czy można pobierać oba świadczenia?

Podstawowa zasada wynikająca z ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest taka, że w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń wypłaca się jedno z nich: wyższe albo wybrane przez zainteresowanego. W praktyce oznacza to, że osoba uprawniona do renty rodzinnej po małżonku i do własnej emerytury powinna ustalić, które rozwiązanie jest korzystniejsze.

Nie należy jednak poprzestawać na prostym porównaniu kwot. W aktualnym stanie prawnym funkcjonują również przepisy o świadczeniu łączonym, potocznie określanym jako renta wdowia. Jeżeli wdowa albo wdowiec spełnia warunki ustawowe, możliwe jest łączenie wypłaty własnego świadczenia z częścią renty rodzinnej albo odwrotnie. Taka możliwość wymaga jednak odrębnej oceny przez ZUS i nie zastępuje automatycznie zwykłego wyboru jednego świadczenia.

W opisanej sytuacji prawidłowym krokiem było złożenie wniosku o ustalenie własnej emerytury. Pozwala to porównać emeryturę z rentą rodzinną, a także ocenić, czy w danym przypadku można skorzystać z korzystniejszych zasad zbiegu świadczeń.

Limity dorabiania do renty rodzinnej po osiągnięciu wieku emerytalnego

Limity przychodu dotyczą przede wszystkim osób, które pobierają wcześniejsze emerytury albo renty przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Przekroczenie progów przychodu może wtedy spowodować zmniejszenie albo zawieszenie świadczenia.

Inaczej wygląda sytuacja osoby, która osiągnęła powszechny wiek emerytalny. Dla kobiet jest to 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat. Emeryt po osiągnięciu tego wieku może co do zasady pracować bez limitów przychodu i bez obowiązku rozliczania zarobków z ZUS.

Przy rencie rodzinnej istotne jest jednak, aby nie mylić dwóch kwestii: wieku osoby uprawnionej oraz ustalenia prawa do własnej emerytury. Jeżeli osoba pobierająca rentę rodzinną osiągnęła wiek emerytalny i ma ustalone prawo do własnej emerytury, a renta rodzinna jest dla niej świadczeniem korzystniejszym, przychód z pracy zasadniczo nie powinien powodować zmniejszenia ani zawieszenia renty rodzinnej. W razie wątpliwości warto uzyskać z ZUS pisemną decyzję albo informację dotyczącą konkretnego świadczenia.

Wniosek o wyliczenie emerytury a wniosek o wypłatę emerytury

Samo złożenie wniosku o ustalenie albo obliczenie wysokości emerytury nie musi oznaczać, że dana osoba rezygnuje z renty rodzinnej. ZUS może ustalić prawo do emerytury i jej wysokość, a następnie porównać ją z rentą rodzinną. Jeżeli renta rodzinna jest wyższa, osoba uprawniona może pozostać przy jej wypłacie, o ile nie wybierze innego korzystniejszego wariantu przewidzianego przepisami.

Warto odróżnić:

• ustalenie prawa do emerytury - ZUS wydaje decyzję i oblicza wysokość świadczenia,
• podjęcie wypłaty emerytury - ZUS faktycznie zaczyna wypłacać emeryturę, jeżeli nie ma przeszkód do wypłaty,
• wybór świadczenia - ubezpieczony decyduje, czy korzystniejsza jest emerytura, renta rodzinna czy - po spełnieniu warunków - świadczenie łączone.

Czy trzeba zwolnić się z pracy i zatrudnić ponownie?

Obowiązek rozwiązania stosunku pracy wynika z art. 103a ustawy emerytalnej. Przepis ten powoduje, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, bez wcześniejszego rozwiązania tego stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że jeżeli chce Pani, aby ZUS rozpoczął wypłatę własnej emerytury, a nadal trwa ta sama umowa o pracę z dotychczasowym pracodawcą, konieczne może być rozwiązanie stosunku pracy. Po rozwiązaniu umowy można przedłożyć w ZUS dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia i złożyć wniosek o podjęcie wypłaty emerytury. Przepisy nie zakazują ponownego zatrudnienia po rozwiązaniu umowy, nawet u tego samego pracodawcy, jeżeli strony chcą zawrzeć nową umowę.

Jeżeli natomiast pozostaje Pani przy wypłacie renty rodzinnej i jedynie ustaliła Pani wysokość swojej emerytury, samo rozwiązanie umowy o pracę może nie być potrzebne. Decydująca jest treść decyzji ZUS oraz to, czy wnosiła Pani o wypłatę emerytury, czy tylko o jej ustalenie.

Jak bezpiecznie ustalić najkorzystniejszy wariant?

Najpierw warto uzyskać z ZUS decyzję o wysokości własnej emerytury. Następnie należy porównać ją z rentą rodzinną po mężu. Jeżeli spełnione są warunki do świadczenia łączonego, trzeba dodatkowo sprawdzić warianty wypłaty: własne świadczenie powiększone o część renty rodzinnej albo renta rodzinna powiększona o część własnego świadczenia.

Przy porównaniu świadczeń trzeba uwzględnić nie tylko kwotę brutto, ale też skutki podatkowe, składkę zdrowotną, ewentualne potrącenia, dodatki oraz limity ustawowe właściwe dla świadczenia łączonego. Dopiero wtedy można ocenić, który wariant jest realnie korzystniejszy.

FAQ

Czy po ukończeniu 60 lat mogę dorabiać do renty rodzinnej bez limitów?

Co do zasady tak, jeżeli ma Pani ustalone prawo do własnej emerytury i pobiera rentę rodzinną jako świadczenie korzystniejsze. Warto jednak upewnić się, że ZUS wydał decyzję ustalającą emeryturę, ponieważ samo ukończenie wieku emerytalnego nie zawsze rozwiązuje wszystkie kwestie zbiegu świadczeń.

Czy mogę jednocześnie pobierać rentę rodzinną i całą własną emeryturę?

Zasadą jest wypłata jednego świadczenia: wyższego albo wybranego przez uprawnionego. Wyjątkiem są przepisy o świadczeniu łączonym, potocznie nazywanym rentą wdowią. W takim przypadku nie wypłaca się po prostu dwóch pełnych świadczeń, lecz świadczenie w ustawowo określonym wariancie.

Czy samo złożenie wniosku o emeryturę oznacza utratę renty rodzinnej?

Nie. Wniosek może służyć ustaleniu prawa i obliczeniu wysokości emerytury. Dopiero wybór świadczenia albo złożenie wniosku o określony wariant wypłaty wpływa na to, co faktycznie będzie wypłacał ZUS.

Kiedy trzeba rozwiązać umowę o pracę?

Rozwiązanie stosunku pracy jest istotne wtedy, gdy ZUS ma podjąć wypłatę własnej emerytury, a emeryt nadal pracuje u tego samego pracodawcy, u którego był zatrudniony bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Nie chodzi o limit dorabiania, lecz o warunek wypłaty emerytury z art. 103a ustawy emerytalnej.

Czy po rozwiązaniu umowy mogę wrócić do tego samego pracodawcy?

Tak. Po rozwiązaniu stosunku pracy i dopełnieniu formalności w ZUS można ponownie podjąć zatrudnienie, również u tego samego pracodawcy. Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego zarobki z takiej pracy zasadniczo nie ograniczają wypłaty emerytury.

Przy łączeniu renty rodzinnej z własną aktywnością zarobkową podobnym zagadnieniem są składki ZUS przedsiębiorcy przy rencie rodzinnej, zwłaszcza gdy pojawia się działalność gospodarcza.

Podsumowanie

W opisanej sprawie kluczowe są trzy elementy: osiągnięcie wieku emerytalnego, ustalenie prawa do własnej emerytury oraz wybór świadczenia wypłacanego przez ZUS. Po ukończeniu 60 lat kobieta może co do zasady dorabiać bez limitów, ale przy rencie rodzinnej warto doprowadzić do ustalenia własnej emerytury i porównać dostępne warianty.

Nie zawsze trzeba rozwiązywać umowę o pracę. Taki obowiązek pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy ma zostać podjęta wypłata własnej emerytury, a nadal trwa zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy. Jeżeli chodzi jedynie o ustalenie wysokości emerytury i pozostanie przy rencie rodzinnej, konieczność rozwiązania umowy powinna wynikać z konkretnej decyzji ZUS i wybranego wariantu świadczenia.

Źródła:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j. Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.