ZUS odmówił ubezpieczenia po szkoleniu BHP

Czy samo podpisanie umowy o pracę wystarczy do ubezpieczenia?

Podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy między stronami rzeczywiście powstał stosunek pracy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają między innymi pracownicy. Z kolei według art. 8 ust. 1 tej ustawy za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy.

Oznacza to, że sam dokument zatytułowany „umowa o pracę” nie zawsze rozstrzyga sprawę. ZUS może badać, czy umowa nie została zawarta tylko pozornie, na przykład wyłącznie po to, aby uzyskać świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Z drugiej strony ZUS nie może automatycznie odmówić ubezpieczenia tylko dlatego, że pracownik po kilku dniach zachorował albo trafił do szpitala.

W praktyce najważniejsze jest to, czy strony rzeczywiście zamierzały wykonywać umowę o pracę, czy pracownik był dopuszczany do czynności związanych z zatrudnieniem, czy pracodawca organizował mu pracę oraz czy istniały dowody potwierdzające realne zatrudnienie.

W powiązanych sprawach pomocne może być także omówienie tematu odwołania od decyzji ZUS oraz artykuł dotyczący kwestionowania umowy o pracę w ciąży.

Stosunek pracy a faktyczne wykonywanie obowiązków

Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

W sporach z ZUS sądy badają więc nie tylko treść umowy, ale również okoliczności jej realizacji. Znaczenie mogą mieć między innymi: data rozpoczęcia pracy wskazana w umowie, zgłoszenie do ZUS, skierowanie na badania lekarskie, szkolenie BHP, ewidencja czasu pracy, listy obecności, korespondencja służbowa, polecenia przełożonych, zakres obowiązków, wypłata wynagrodzenia i realna potrzeba zatrudnienia po stronie pracodawcy.

Jeżeli pracownik w ogóle nie przystąpił do wykonywania obowiązków, ZUS może próbować wykazać, że zatrudnienie było pozorne albo nie zostało faktycznie rozpoczęte. Nie oznacza to jednak, że każda choroba w pierwszych dniach pracy przekreśla ubezpieczenie. Decyduje całość okoliczności, w tym to, czy przed chorobą podjęto realne czynności pracownicze lub organizacyjne związane z zatrudnieniem.

Czy szkolenie BHP jest wykonywaniem pracy?

Szkolenie BHP nie jest zwykłym wykonywaniem obowiązków na stanowisku pracy, ale jest ustawowym elementem dopuszczenia pracownika do pracy. Pracodawca nie powinien dopuścić pracownika do pracy bez wymaganego przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a szkolenie co do zasady odbywa się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.

Dlatego odbycie szkolenia BHP może być ważnym argumentem przeciwko twierdzeniu, że zatrudnienie było całkowicie fikcyjne. Szczególnie istotne będzie, czy szkolenie odbyło się już po dacie rozpoczęcia stosunku pracy, czy pracownik podpisał listę obecności, czy szkolenie zostało udokumentowane kartą szkolenia wstępnego oraz czy pracodawca miał dla pracownika przygotowane stanowisko i zadania.

Trzeba jednak zachować ostrożność: samo szkolenie BHP, bez żadnych innych dowodów realnego zatrudnienia, może nie wystarczyć. Jeżeli z umowy lub dokumentów wynika, że właściwe rozpoczęcie pracy miało nastąpić dopiero później, ZUS może twierdzić, że wcześniejsze czynności miały jedynie charakter przygotowawczy.

Urlop wypoczynkowy lub okolicznościowy w pierwszych dniach zatrudnienia

Urlop wypoczynkowy i zwolnienie okolicznościowe są uprawnieniami pracowniczymi, ale ich udzielenie również nie przesądza automatycznie o podleganiu ubezpieczeniom. Jeżeli pracownik został zatrudniony i od razu otrzymał dzień wolny, trzeba ustalić, z jakiej podstawy ten dzień wynikał, czy pracownik miał prawo do urlopu oraz jak pracodawca ujął ten dzień w dokumentacji kadrowej.

W opisanej sytuacji istotne jest także, czy chodziło o urlop wypoczynkowy, urlop udzielony zaliczkowo, czy zwolnienie od pracy z przyczyn okolicznościowych. ZUS może kwestionować sytuację, w której pracownik nie wykonywał jeszcze żadnych obowiązków, a dokumenty kadrowe wskazują wyłącznie szkolenie i dzień wolny. Nie zamyka to drogi do odwołania, ale wymaga dobrze przygotowanych dowodów.

Czy warto odwołać się od decyzji ZUS?

Jeżeli decyzja ZUS jest niekorzystna, co do zasady można złożyć od niej odwołanie do sądu za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Termin wynosi zazwyczaj miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie powinno wskazywać, z czym ubezpieczony się nie zgadza, czego żąda oraz jakie dowody potwierdzają rzeczywiste zatrudnienie.

W opisanym stanie faktycznym podstawy do odwołania mogą istnieć, zwłaszcza jeśli szkolenie BHP odbyło się już w ramach rozpoczętego stosunku pracy, pracodawca zgłosił pracownika do ubezpieczeń, prowadził dokumentację kadrową, wypłacił wynagrodzenie albo miał realną potrzebę zatrudnienia tej osoby. Ryzyko sporu jest jednak istotne, ponieważ ZUS będzie podnosił, że pracownik nie wykonywał jeszcze zwykłych obowiązków pracowniczych.

Najsilniejsze argumenty w odwołaniu to nie ogólne stwierdzenie, że „umowa była podpisana”, ale konkretne dowody: karta szkolenia BHP, skierowanie i orzeczenie lekarskie, lista obecności, ewidencja czasu pracy, korespondencja z pracodawcą, regulamin lub harmonogram pracy, potwierdzenie wypłaty wynagrodzenia, zakres obowiązków oraz zeznania osób, które widziały pracownika w zakładzie pracy.

Co powinno znaleźć się w odwołaniu?

Odwołanie powinno być rzeczowe i oparte na faktach. Warto wskazać numer decyzji, datę jej doręczenia, żądanie zmiany decyzji i ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz dokładnie opisać, od kiedy trwał stosunek pracy i jakie czynności zostały wykonane przed hospitalizacją.

W uzasadnieniu należy wyjaśnić, że szkolenie BHP i ewentualny dzień wolny nie były czynnościami pozornymi, lecz wynikały z organizacji zatrudnienia. Jeżeli hospitalizacja była nagła, warto dołączyć dokumentację medyczną potwierdzającą, że brak dalszego świadczenia pracy nie był zaplanowany, lecz wynikał z niezależnych okoliczności zdrowotnych.

Jeżeli pracodawca potwierdza zamiar zatrudnienia i faktyczne rozpoczęcie procedur pracowniczych, jego dokumenty oraz zeznania mogą mieć duże znaczenie. Sąd nie jest związany oceną ZUS i bada sprawę samodzielnie na podstawie całego materiału dowodowego.

FAQ

Czy ZUS może uznać umowę o pracę za pozorną?

Tak. ZUS może zakwestionować podleganie ubezpieczeniom, jeżeli uzna, że umowa została zawarta tylko formalnie i nie była rzeczywiście wykonywana. W odwołaniu można jednak wykazywać, że zatrudnienie było realne, a brak dalszej pracy wynikał na przykład z nagłej choroby.

Czy szkolenie BHP pomaga w sporze z ZUS?

Tak, ale zwykle nie wystarcza jako jedyny dowód. Szkolenie BHP jest ważnym elementem dopuszczenia do pracy i może potwierdzać realne przygotowanie do zatrudnienia, zwłaszcza gdy jest udokumentowane i powiązane z konkretnym stanowiskiem.

Czy pracownik musi przepracować choć jeden pełny dzień?

Nie ma jednej prostej zasady, że zawsze trzeba przepracować pełny dzień. Sąd bada całość okoliczności, w tym datę rozpoczęcia stosunku pracy, gotowość do pracy, podporządkowanie pracodawcy, dokumenty kadrowe i powód nieobecności.

Ile jest czasu na odwołanie od decyzji ZUS?

Co do zasady odwołanie wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Składa się je za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję, a sprawę rozpoznaje sąd właściwy dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Jakie dowody są najważniejsze?

Najbardziej przydatne są dokumenty i świadkowie potwierdzający realne zatrudnienie: umowa, karta szkolenia BHP, badania lekarskie, ewidencja czasu pracy, lista obecności, zakres obowiązków, korespondencja z pracodawcą, potwierdzenie wypłaty wynagrodzenia oraz dokumentacja medyczna nagłej choroby.

W podobnych sprawach warto sprawdzić także brak podpisu pracownika na umowie o pracę, bo pokrewny problem może wpływać na ocenę uprawnień, dokumentów albo dalszych działań wobec ZUS.

Przy działalności, umowach i rozliczeniach z ZUS warto sprawdzić również błędne zgłoszenie zleceniobiorcy do zus, bo błędne zgłoszenie albo zaległości składkowe mogą zmienić ocenę sprawy.

Podsumowanie

W sprawie opisanej w pytaniu nie można z góry stwierdzić, że decyzja ZUS jest prawidłowa albo błędna. Jeżeli pracownik odbył szkolenie BHP, był zgłoszony do ubezpieczeń, pozostawał do dyspozycji pracodawcy i nagle trafił do szpitala, są argumenty za odwołaniem. Jeżeli jednak właściwe rozpoczęcie pracy miało nastąpić dopiero później, a poza szkoleniem i dniem wolnym nie ma żadnych dowodów realnego zatrudnienia, spór będzie trudniejszy.

Najrozsądniej przeanalizować decyzję ZUS, umowę, dokumentację kadrową i medyczną oraz ustalić, czy da się wykazać rzeczywiste powstanie stosunku pracy. Odwołanie powinno być złożone w terminie i oparte na konkretnych dowodach, a nie wyłącznie na samym fakcie podpisania umowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w aktualnym brzmieniu, pierwotna publikacja: Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w aktualnym brzmieniu, pierwotna publikacja: Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.