Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
ZUS wydał w sprawie mojego znajomego negatywną decyzję – że nie podlega pod ubezpieczenie, bo nie wykonywał pracy. A prawda jest taka, że przez dwa dni odbywał kurs BHP, a trzeciego dnia przebywał na urlopie wypoczynkowym (okolicznościowym) i od nowego miesiąca miał rozpocząć pracę. Tak się jednak nie stało, ponieważ nagle trafił do szpitala i już do pracy się nie stawił. Czy odbycie pełnego szkolenia BHP i urlopu, który przecież przysługuje pracownikowi, nie świadczy o wykonywaniu pracy? Nie wiemy, czy kolega powinien odwołać się od tej decyzji. Czy są podstawy w jego sytuacji?
.jpg)
Podstawę prawną odpowiedzi na pytanie stanowi ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej w skrócie „usus”). Zgodnie z art. 6 ust. 1 usus:
1. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są:
1) pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; (…).
Nadto w oparciu o art. 8 ust. 1 usus: Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a.
Natomiast w oparciu o art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (K.p.): Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Charakter prawny stosunku pracy można określić jako zobowiązanie sui generis, co uwidacznia się w dobrowolności nawiązania stosunku pracy, z czym wiąże się swoboda decyzji jego nawiązania, jak i wyboru strony stosunku pracy. Ten sam artykuł uznaje prawo stron do swobodnego kształtowania treści stosunku pracy w momencie jego nawiązani. Cywilistyczne konstrukcje są widoczne zarówno na początkowym etapie powstawania stosunku pracy, jak i w momencie czynności zmierzających do jego rozwiązania, co przemawia za zobowiązaniowym charakterem stosunku pracy. Jednak już kształtowanie treści stosunku pracy na jego początku, a zwłaszcza przekształcenia w trakcie jego trwania, podlegają ograniczeniom. Z powodu limitacji zakresu swobody woli stron uznaje się, że stosunek pracy ma zobowiązaniowy charakter, lecz jest to zobowiązanie swoistego rodzaju (sui generis). Konstytutywne cechy stosunku pracy odróżniające go od innych stosunków prawnych to: dobrowolność, osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko związane z zatrudnieniem i odpłatny charakter zatrudnienia.
Przez wykonywanie pracy należy rozumieć realizację swoich obowiązków jako pracownik. Z opisu stanu faktycznego wynika, że Pana kolega faktycznie nie wykonywał pracy, zatem co do zasady ZUS może mieć racje. Ewentualnie można byłoby złożyć odwołanie na podleganie ubezpieczeniom przez te 3 dni. Natomiast sytuacja jest dość ryzykowna.
Przypadek pracownika tymczasowego
Jan został zatrudniony na umowę o pracę w firmie logistycznej. W pierwszych dniach odbył szkolenie BHP i przeszedł instruktaż stanowiskowy, jednak nie zdążył podjąć pracy, ponieważ jego dział został zamknięty z powodów restrukturyzacyjnych. ZUS zakwestionował jego podleganie ubezpieczeniu, twierdząc, że nie wykonywał faktycznych obowiązków. Jan odwołał się, wskazując, że szkolenie było niezbędnym elementem przygotowania do pracy.
Przypadek pracownika sezonowego
Anna podpisała umowę o pracę na sezon w hotelu. Przed rozpoczęciem wykonywania obowiązków odbyła szkolenie BHP i skorzystała z jednego dnia urlopu okolicznościowego z powodu ważnych spraw rodzinnych. Po tym czasie zachorowała i nie wróciła do pracy. ZUS odmówił jej ubezpieczenia, uzasadniając, że nie podjęła faktycznej pracy. Anna zdecydowała się odwołać, argumentując, że szkolenie i urlop są prawami pracownika.
Przypadek zatrudnienia na zastępstwo
Marek miał rozpocząć pracę na zastępstwo w urzędzie. Przed podjęciem obowiązków odbył wymagane szkolenie BHP, a następnie skorzystał z urlopu, aby załatwić sprawy osobiste przed rozpoczęciem pracy. Niestety, nagła hospitalizacja uniemożliwiła mu dalsze świadczenie pracy. ZUS uznał, że nie podlegał ubezpieczeniu. Marek postanowił złożyć odwołanie, powołując się na fakt, że formalnie pozostawał w stosunku pracy.
Podjęcie zatrudnienia wiąże się nie tylko z wykonywaniem obowiązków, ale również z przejściem wymaganych procedur, takich jak szkolenie BHP czy skorzystanie z przysługujących świadczeń. Decyzja ZUS o niepodleganiu ubezpieczeniu może budzić wątpliwości, zwłaszcza gdy pracownik formalnie pozostaje w stosunku pracy. Warto rozważyć odwołanie, powołując się na okoliczności świadczące o rzeczywistym zamiarze podjęcia zatrudnienia.
Oferujemy profesjonalne porady prawne online oraz przygotowanie skutecznych pism w sprawach związanych z decyzjami ZUS dotyczącymi podlegania ubezpieczeniom. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
1. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 roku, sygn. akt III CZP 9/06
4. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt I ACa 566/2013
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika