Najważniejsze:
  • Samo powołanie prezesa do zarządu nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych, ale przy odpłatnym powołaniu co do zasady trzeba opłacać 9% składkę zdrowotną od wynagrodzenia.
  • Etat, zlecenie i kontrakt menedżerski mogą tworzyć odrębne tytuły do ubezpieczeń; kontrakt menedżerski jest dla celów ubezpieczeń społecznych traktowany jak umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu.
  • Prowadzenie JDG nie oznacza automatycznie, że wynagrodzenie za zarządzanie spółką można rozliczyć wyłącznie jako składki przedsiębiorcy. Przy kontrakcie menedżerskim trzeba osobno zbadać zbieg tytułów.
  • W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł, minimalna zwykła podstawa składek społecznych przedsiębiorcy 5652 zł, a preferencyjna podstawa 1441,80 zł; kwoty te mają znaczenie przy części zbiegów tytułów.
  • Od decyzji ZUS w sprawie podlegania ubezpieczeniom lub składek co do zasady przysługuje odwołanie do sądu za pośrednictwem ZUS w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

W przypadku prezesa spółki pierwszym krokiem nie powinno być pytanie „ile wynosi ZUS?”, lecz ustalenie, z jakiego tytułu w ogóle powstaje obowiązek ubezpieczeń. Funkcja w zarządzie może być wykonywana wyłącznie na podstawie uchwały o powołaniu albo równolegle z umową o pracę, umową o świadczenie usług, kontraktem menedżerskim czy inną umową. Prezes może też prowadzić własną działalność gospodarczą lub być wspólnikiem spółki.

Trzeba przy tym rozdzielić trzy kwestie: ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz status płatnika składek. Błąd w jednym z tych obszarów może powodować zaległość za kilka miesięcy mimo tego, że składki były w tym czasie opłacane z innego tytułu. Jeżeli problem powstał wskutek błędnego rozliczenia przez biuro rachunkowe, odrębnym zagadnieniem jest Czy księgowa odpowiada za zaległe składki ZUS?.

Poniższe zasady uwzględniają stan prawny na 12 sierpnia 2026 r. Artykuł koncentruje się na obowiązku ubezpieczeń i zbiegach tytułów, a nie na szczegółowych zasadach ustalania prawa do zasiłków lub innych świadczeń.

Kiedy powstaje obowiązek ubezpieczeń

Akt powołania do zarządu tworzy przede wszystkim stosunek organizacyjny między członkiem zarządu a spółką. Nie należy utożsamiać powołania do zarządu z umową o pracę ani ze zleceniem. To, że uchwała nazywa daną osobę prezesem i określa jej obowiązki, nie oznacza jeszcze, że prezes stał się pracownikiem albo zleceniobiorcą.

W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych samo pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie aktu powołania nie zostało wskazane jako samodzielny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Dlatego prezes wykonujący funkcję wyłącznie z powołania nie płaci z tego tytułu składek społecznych. Od 2022 r. odmiennie wygląda jednak ubezpieczenie zdrowotne: osoba powołana do pełnienia funkcji, która pobiera z tego tytułu wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu PIT, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W typowym przypadku odpłatnego powołania członka zarządu podstawa składki zdrowotnej odpowiada wynagrodzeniu pobieranemu z tego tytułu, a sama składka wynosi 9% podstawy. Podmiot wypłacający wynagrodzenie zgłasza taką osobę do ubezpieczenia zdrowotnego, oblicza składkę, pobiera ją z wynagrodzenia i odprowadza do ZUS. Dla osób powołanych do pełnienia funkcji stosowany jest kod tytułu ubezpieczenia 22 50.

Jeżeli natomiast powołanie jest nieodpłatne i prezes nie otrzymuje wynagrodzenia z tego tytułu, samo powołanie nie tworzy ani tytułu do ubezpieczeń społecznych, ani – co do zasady – tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Nie oznacza to jednak, że dana osoba nie ma innych obowiązków składkowych. Może je mieć jako pracownik, zleceniobiorca, przedsiębiorca albo jedyny wspólnik spółki z o.o.

Podstawa działania prezesa Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenie zdrowotne Co trzeba sprawdzić
Powołanie bez wynagrodzenia Brak składek społecznych z samego powołania Brak składki z samego powołania Czy istnieje inny tytuł, np. etat, zlecenie, JDG lub status jedynego wspólnika
Powołanie za wynagrodzeniem Brak składek społecznych z samego powołania Co do zasady obowiązkowa składka 9% od wynagrodzenia Uchwałę o powołaniu, uchwałę o wynagrodzeniu i daty pełnienia funkcji
Umowa o pracę Obowiązkowe jak u pracownika Obowiązkowa jak u pracownika Czy rzeczywiście istnieje stosunek pracy i czy nie ma innych tytułów
Kontrakt menedżerski lub zlecenie Według zasad dla zleceniobiorców, z uwzględnieniem zbiegów Co do zasady obowiązkowa Treść umowy, podstawę składek i inne tytuły
JDG Według zasad przedsiębiorcy, chyba że działa reguła zbiegu lub ulga Co do zasady odrębnie z działalności Datę rozpoczęcia, ulgę, formę opodatkowania i równoległe umowy

Najważniejsza praktyczna zasada jest więc prosta: najpierw ustala się wszystkie rzeczywiste podstawy wykonywania pracy i funkcji, a dopiero potem stosuje przepisy o zbiegu tytułów. Sama nazwa dokumentu ani sposób księgowania wypłaty nie przesądza o tym, jak ZUS zakwalifikuje sytuację.

Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Etat, zlecenie, dzieło, spółka i JDG

Prezes zatrudniony na umowę o pracę

Jeżeli obok powołania została skutecznie zawarta umowa o pracę i w praktyce istnieją cechy stosunku pracy, prezes podlega ubezpieczeniom jak pracownik. Obowiązkowe są wówczas ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne. Spółka jest płatnikiem składek.

Przy członkach zarządu szczególnie ważne jest, aby nie ograniczać się do podpisanej umowy. ZUS może badać, czy praca była rzeczywiście wykonywana w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Znaczenie mają m.in. organizacja pracy, podporządkowanie, sposób wykonywania obowiązków, odpłatność i rzeczywista realizacja umowy. Ocena jest zależna od konkretnego stanu faktycznego.

Kontrakt menedżerski i umowa zlecenia

Kontrakt menedżerski jest umową o świadczenie usług, do której dla celów ubezpieczeń społecznych stosuje się zasady właściwe dla zlecenia. Zleceniobiorca co do zasady podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu; ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, jeżeli z tego tytułu ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe.

W praktyce szczególnie istotny jest przypadek, gdy prezes ma zarejestrowaną JDG i zawiera ze spółką kontrakt menedżerski, a następnie wystawia fakturę. Samo wystawienie faktury nie powoduje, że tytułem do ubezpieczeń staje się wyłącznie działalność gospodarcza. Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z 17 czerwca 2015 r., III UZP 2/15, mającej moc zasady prawnej, przyjął, że w przypadku członka zarządu wykonującego umowę o świadczenie usług zarządzania w ramach działalności tytułem do ubezpieczeń jest umowa o świadczenie usług. Jeżeli oprócz kontraktu menedżerskiego prezes faktycznie prowadzi również inną działalność gospodarczą stanowiącą odrębny tytuł do ubezpieczeń, trzeba następnie zbadać zbieg tej umowy z działalnością.

Czy można zawrzeć z prezesem umowę o dzieło?

Umowa o dzieło nie jest co do zasady tytułem do ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego, ale musi być rzeczywistą umową o osiągnięcie oznaczonego, indywidualnego rezultatu. Stałe zarządzanie spółką, prowadzenie jej spraw czy bieżące wykonywanie funkcji prezesa ma charakter starannego działania, a nie typowego dzieła. Posługiwanie się umową o dzieło tylko po to, aby uniknąć składek, jest więc rozwiązaniem wysokiego ryzyka.

Jeżeli prawdziwa umowa o dzieło jest zawarta z własnym pracodawcą albo praca na jej podstawie jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, dla celów ubezpieczeń społecznych wykonawca jest traktowany jak pracownik. Dodatkowo umowy o dzieło objęte obowiązkiem informacyjnym zgłasza się do ZUS na formularzu RUD w terminie 7 dni od zawarcia, z ustawowymi wyjątkami, m.in. dotyczącymi umów z własnym pracownikiem.

Prezes jako wspólnik spółki i jako przedsiębiorca

Pełnienie funkcji prezesa trzeba oddzielić od statusu wspólnika. Ustawa systemowa uznaje wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność dla celów ubezpieczeń społecznych. Tytuł ten istnieje niezależnie od tego, czy wspólnik pobiera wynagrodzenie za pełnienie funkcji prezesa. Dlatego możliwa jest sytuacja, w której nieodpłatne powołanie samo nie rodzi składek, ale obowiązek składkowy powstaje z tytułu bycia jedynym wspólnikiem.

Zasady dla jedynego wspólnika są szczególnym zagadnieniem. Szerzej omawia je artykuł Składki ZUS wspólnika spółki z o.o. – kiedy trzeba je płacić?. W tym miejscu najważniejsze jest, aby nie utożsamiać tytułu wspólnika z tytułem prezesa.

Jeżeli prezes prowadzi zwykłą JDG na podstawie Prawa przedsiębiorców, działalność jest odrębnym tytułem do ubezpieczeń. To, czy składki społeczne będą należne właśnie z JDG, zależy m.in. od tego, czy prezes ma równocześnie etat, zlecenie albo kontrakt menedżerski oraz jaką podstawę składek osiąga z tych tytułów.

Ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus

Ulgi dla przedsiębiorców mają znaczenie tylko wtedy, gdy prezes rzeczywiście ma tytuł ubezpieczeniowy z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Nie zmieniają kontraktu menedżerskiego w zwykłą usługę rozliczaną wyłącznie w JDG i nie likwidują składek, które są należne z innego tytułu.

Ulga na start

Osoba fizyczna rozpoczynająca działalność po raz pierwszy albo ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy może – po spełnieniu warunków – nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności. Warunkiem jest m.in. niewykonywanie w ramach działalności na rzecz byłego pracodawcy takich samych czynności, jakie przedsiębiorca wykonywał u niego w ramach stosunku pracy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Ulga na start dotyczy składek społecznych. Nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z działalności. Przedsiębiorca może też z ulgi zrezygnować i zgłosić się do ubezpieczeń społecznych.

Preferencyjne składki przez 24 miesiące

Po spełnieniu ustawowych warunków przedsiębiorca może przez pierwsze 24 miesiące kalendarzowe opłacać składki społeczne od preferencyjnej podstawy. W 2026 r. najniższa podstawa wynosi 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia 4806 zł. Preferencja nie obejmuje składki zdrowotnej.

Prawo do preferencji trzeba badać osobno. Samo to, że prezes dopiero założył JDG, nie wystarczy, jeśli wcześniej prowadził działalność w okresie wyłączającym ulgę albo wykonuje na rzecz byłego pracodawcy czynności objęte ustawowym ograniczeniem.

Mały ZUS Plus od 2026 r.

Mały ZUS Plus pozwala uprawnionemu przedsiębiorcy ustalać niższą podstawę składek społecznych zależną od dochodu. Jednym z podstawowych warunków jest limit przychodu z działalności za poprzedni rok – co do zasady 120 000 zł, odpowiednio proporcjonalny przy działalności prowadzonej tylko przez część roku.

Od 1 stycznia 2026 r. zmieniły się zasady liczenia okresu ulgi: przedsiębiorca spełniający warunki może korzystać z Małego ZUS Plus przez maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Każdy miesiąc, w którym działalność lub ulga występuje choćby przez jeden dzień, jest uwzględniany przy liczeniu odpowiedniego okresu.

Nie każda osoba uznawana w ustawie systemowej za prowadzącą pozarolniczą działalność może korzystać z ulg przeznaczonych dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na podstawie Prawa przedsiębiorców. Przykładowo sam status jedynego wspólnika spółki z o.o. nie daje prawa do ulgi na start czy preferencyjnej podstawy przewidzianej dla nowej JDG.

Przed zastosowaniem ulgi warto ustalić jednocześnie, czy istnieje kontrakt menedżerski lub zlecenie. W przeciwnym razie można poprawnie obliczyć składkę z działalności, ale błędnie pominąć drugi tytuł do ubezpieczeń.

Składka zdrowotna i zbiegi tytułów

Zbieg tytułów trzeba analizować oddzielnie dla ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. To jeden z najczęstszych powodów błędów. Reguła pozwalająca w określonej sytuacji opłacać składki społeczne tylko z jednego tytułu nie oznacza automatycznie zwolnienia ze składki zdrowotnej z pozostałych tytułów. Ustawa zdrowotna przewiduje co do zasady odrębne opłacanie składki zdrowotnej z każdego tytułu.

Powołanie i inny tytuł

Jeżeli prezes otrzymuje wynagrodzenie wyłącznie z powołania, nie ma z tego tytułu składek społecznych, ale ma składkę zdrowotną. Jeżeli równocześnie prowadzi JDG, działalność należy zbadać jako odrębny tytuł do ubezpieczeń społecznych, a składka zdrowotna z działalności jest co do zasady należna niezależnie od zdrowotnej z odpłatnego powołania.

Podobnie przy odpłatnym powołaniu i etacie: składki społeczne z samego powołania nie powstają, ale zdrowotna od wynagrodzenia z powołania jest odrębnym obowiązkiem obok składki zdrowotnej z wynagrodzenia pracowniczego.

Etat i działalność gospodarcza albo zlecenie

Jeżeli prezes jest pracownikiem i z umowy o pracę ma zagwarantowane co najmniej minimalne wynagrodzenie, ubezpieczenia społeczne są co do zasady obowiązkowe tylko ze stosunku pracy, a z działalności lub odrębnego zlecenia mogą być dobrowolne. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł. Gdy warunek minimalnego wynagrodzenia nie jest spełniony, może powstać obowiązek ubezpieczeń społecznych także z drugiego tytułu.

Wyjątek ma szczególne znaczenie, gdy umowa zlecenia jest zawarta z własnym pracodawcą albo praca w ramach zlecenia jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy. Wówczas dla celów ubezpieczeń społecznych wykonawca jest traktowany jak pracownik, a przychody z obu umów są rozliczane w ramach tytułu pracowniczego. Szerzej praktyczne warianty opisuje artykuł Składki ZUS przy etacie i zleceniu u pracodawcy.

Kontrakt menedżerski lub zlecenie i JDG

Gdy obok kontraktu lub zlecenia rzeczywiście istnieje odrębnie prowadzona działalność gospodarcza, trzeba ustalić reguły zbiegu tych tytułów zamiast automatycznie zakładać, że wszystko rozlicza się wyłącznie jako JDG.

Przy zwykłej działalności gospodarczej, dla której stosuje się minimalną podstawę z art. 18 ust. 8 ustawy systemowej, w 2026 r. minimalna podstawa wynosi 5652 zł. Jeżeli podstawa składek z umowy zlecenia lub kontraktu menedżerskiego jest niższa od tej kwoty, ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe z działalności, a z umowy mogą być dobrowolne. Jeżeli podstawa z umowy osiąga co najmniej właściwy poziom, przepisy o zbiegu mogą pozwolić na wybór tytułu obowiązkowych ubezpieczeń – trzeba jednak sprawdzić kolejność powstania tytułów i konkretną podstawę w danym miesiącu.

Inaczej jest, gdy działalność korzysta z preferencyjnej podstawy albo Małego ZUS Plus. W takim układzie przepisy przewidują obowiązek z obu tytułów z uwzględnieniem reguły minimalnej łącznej podstawy. Jeżeli podstawa z pierwszego tytułu jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, kolejne obowiązkowe tytuły mogą być potrzebne do osiągnięcia tej kwoty. Dlatego w praktyce rozliczenie powinno być wykonywane miesiąc po miesiącu, a nie raz na cały rok.

Ważne: Jeżeli prezes łączy powołanie, umowę ze spółką i działalność gospodarczą, nie warto korygować dokumentów na podstawie samego schematu księgowego. Najpierw trzeba zestawić daty powstania każdego tytułu, wysokość podstaw w poszczególnych miesiącach oraz to, kto faktycznie był płatnikiem. Przy sporze z ZUS znaczenie ma rzeczywista treść i sposób wykonywania umów, a nie tylko ich nazwy.

Zaległości, korekty i odwołanie od decyzji

Jeżeli po czasie okaże się, że prezes był zgłoszony z niewłaściwego tytułu albo pominięto jeden z obowiązków, trzeba najpierw ustalić prawidłowy stan za każdy miesiąc. Dopiero potem powinny być składane korekty. W przeciwnym razie jedna korekta może stworzyć kolejne rozbieżności na koncie płatnika lub ubezpieczonego.

Krok 1: ustal prawidłowy tytuł i okres podlegania

Zbierz uchwały o powołaniu i odwołaniu, uchwały o wynagrodzeniu, umowy ze spółką, aneksy, dokumenty dotyczące JDG, informacje o innych etatach lub zleceniach oraz dane o statusie wspólnika. Następnie rozpisz miesiąc po miesiącu: jaki tytuł istniał, od kiedy, jaka była podstawa składek i kto był płatnikiem.

Krok 2: popraw zgłoszenia i dokumenty rozliczeniowe

W zależności od błędu potrzebna może być korekta zgłoszenia do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA, wyrejestrowanie i ponowne zgłoszenie z prawidłowym kodem, a następnie korekta raportów ZUS RCA oraz deklaracji ZUS DRA. Przy odpłatnym powołaniu bez ubezpieczeń społecznych właściwe jest zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego; kod tytułu dla osób powołanych to 22 50.

Jeżeli błąd dotyczy dokumentów rozliczeniowych, ZUS wskazuje co do zasady termin 7 dni od zauważenia błędu lub otrzymania informacji o nieprawidłowości, a po kontroli – 30 dni od otrzymania protokołu kontroli. Gdy o błędzie ZUS poinformował w decyzji, termin na korekty liczony jest od jej uprawomocnienia. Dla dokumentów rozliczeniowych za okresy od stycznia 2022 r. obowiązuje także pięcioletnie ograniczenie możliwości ich korygowania, liczone od dnia upływu terminu opłacenia składek.

Krok 3: rozlicz różnicę i odsetki

Jeżeli po korekcie powstanie zaległość, trzeba zapłacić brakującą kwotę wraz z należnymi odsetkami. Jeżeli powstanie nadpłata, może ona zostać rozliczona na koncie płatnika, a w odpowiednich warunkach można wystąpić o jej zwrot. Warto pamiętać o bieżących terminach płatności: spółka kapitałowa jako płatnik posiadający osobowość prawną opłaca składki zasadniczo do 15. dnia następnego miesiąca, natomiast przedsiębiorca i pozostali płatnicy objęci ustawową grupą „pozostałych płatników” – do 20. dnia następnego miesiąca.

Krok 4: jeśli ZUS wyda decyzję, pilnuj terminu odwołania

ZUS może wydać decyzję m.in. w sprawie podlegania ubezpieczeniom, przebiegu ubezpieczenia albo wymiaru i poboru składek. Jeżeli płatnik lub ubezpieczony nie zgadza się z decyzją, co do zasady wnosi odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. Termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji.

W odwołaniu należy jednoznacznie wskazać zaskarżoną decyzję, określić, z czym strona się nie zgadza, przedstawić żądanie i uzasadnienie oraz powołać dowody. Przy sporze o tytuł do ubezpieczeń szczególnie ważne są umowy, uchwały, zakresy obowiązków, potwierdzenia wykonywania usług lub pracy, faktury i dokumenty księgowe oraz dokumentacja ZUS. Nie warto czekać z analizą do ostatnich dni terminu, ponieważ w sprawach o zbiegi tytułów często trzeba odtworzyć kilka równoległych relacji prawnych.

Checklista przed korektą albo odwołaniem:
  • sprawdź uchwałę o powołaniu prezesa, datę rozpoczęcia i zakończenia funkcji oraz uchwałę ustalającą wynagrodzenie;
  • zbierz wszystkie umowy łączące prezesa ze spółką: o pracę, zlecenia, o świadczenie usług, kontrakt menedżerski, aneksy i zakres obowiązków;
  • ustal, czy prezes prowadził JDG, od kiedy, z jakiej ulgi korzystał i jaka podstawa składek obowiązywała w każdym miesiącu;
  • sprawdź status wspólnika, w szczególności czy chodziło o jednoosobową spółkę z o.o.;
  • porównaj dokumenty ZUS ZUA lub ZZA oraz raporty RCA i deklaracje DRA z rzeczywistym stanem;
  • ustal podstawy składek z etatu, zlecenia lub kontraktu w każdym spornym miesiącu, a nie tylko średnio za rok;
  • sprawdź, czy korekta tworzy zaległość, nadpłatę lub obowiązek zapłaty odsetek;
  • jeżeli ZUS wydał decyzję, zapisz dokładną datę jej doręczenia i oblicz miesięczny termin na odwołanie.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, dlaczego ta sama funkcja prezesa może prowadzić do zupełnie różnych rozliczeń ZUS.

PRZYKŁAD 1

Anna została powołana na prezesa spółki z o.o. i na podstawie uchwały otrzymuje 12 000 zł miesięcznie. Nie ma ze spółką umowy o pracę, zlecenia ani kontraktu menedżerskiego i nie jest jedynym wspólnikiem. Z samego odpłatnego powołania nie powstają składki społeczne, ale spółka musi rozliczyć ubezpieczenie zdrowotne. Przy podstawie 12 000 zł składka zdrowotna wynosi 1080 zł. Gdyby Anna równolegle prowadziła JDG, działalność należałoby ocenić jako odrębny tytuł; samo opłacanie zdrowotnej z powołania nie zwalniałoby automatycznie ze zdrowotnej z działalności.

PRZYKŁAD 2

Marek prowadzi JDG, w ramach której świadczy również usługi doradcze dla innych klientów, i jest prezesem spółki. Ze spółką zawarł kontrakt menedżerski na 4000 zł miesięcznie, a wynagrodzenie ujmuje na fakturze wystawianej z firmy. Nie korzysta z preferencyjnych składek. Dla celów ubezpieczeń społecznych kontrakt menedżerski trzeba traktować jako umowę o świadczenie usług, a następnie ocenić zbieg z JDG. Ponieważ w 2026 r. podstawa z kontraktu 4000 zł jest niższa od minimalnej zwykłej podstawy dla działalności 5652 zł, obowiązkowym tytułem do ubezpieczeń społecznych pozostaje działalność; ubezpieczenia społeczne z kontraktu mogą być dobrowolne. Składkę zdrowotną trzeba natomiast przeanalizować odrębnie dla obu tytułów.

PRZYKŁAD 3

Piotr jest prezesem i pracownikiem spółki z wynagrodzeniem 7000 zł. Ta sama spółka zawiera z nim dodatkowo umowę zlecenia na prowadzenie określonego projektu. Ponieważ zlecenie zostało zawarte z własnym pracodawcą, dla celów ubezpieczeń społecznych Piotr jest traktowany jak pracownik także w odniesieniu do zlecenia. Spółka nie może potraktować dodatkowej umowy jak całkowicie niezależnego tytułu tylko dlatego, że dokument nazwano zleceniem. Przy takim układzie podstawę pracowniczą ustala się z uwzględnieniem przychodu objętego regułą dotyczącą umowy z własnym pracodawcą.

Jeżeli działalność korzysta z ulg, dodatkowo trzeba sprawdzić szczególne reguły zbiegu. Warunki przechodzenia między ulgami szerzej omawia artykuł Mały ZUS Plus po uldze na start i preferencyjnym ZUS.

Najczęstsze błędy

  • Założenie, że powołanie oznacza „zero ZUS”. Brak składek społecznych z samego powołania nie oznacza braku składki zdrowotnej przy odpłatnym pełnieniu funkcji.
  • Traktowanie faktury z JDG jako rozstrzygającej. Kontrakt menedżerski wykonywany przez członka zarządu może pozostawać odrębnym tytułem do ubezpieczeń mimo prowadzenia działalności.
  • Stosowanie umowy o dzieło do stałego zarządzania. Bieżące kierowanie spółką jest typowym zobowiązaniem starannego działania, a nie rezultatem charakterystycznym dla dzieła.
  • Pominięcie statusu jedynego wspólnika spółki z o.o. Tytuł wspólnika jest niezależny od tego, czy dana osoba otrzymuje wynagrodzenie jako prezes.
  • Przenoszenie zasad z ubezpieczeń społecznych na zdrowotne. Zwolnienie z obowiązkowych składek społecznych z jednego tytułu nie musi usuwać składki zdrowotnej z tego tytułu.
  • Stosowanie ulgi przedsiębiorcy do niewłaściwego tytułu. Ulga na start, preferencyjne składki i Mały ZUS Plus nie służą do obniżania składek należnych z kontraktu menedżerskiego tylko dlatego, że prezes ma CEIDG.
  • Analiza roczna zamiast miesięcznej. Przy zmianie wynagrodzenia, rozpoczęciu lub zakończeniu umowy albo przejściu na inną ulgę wynik zbiegu może się zmieniać w trakcie roku.
  • Spóźniona reakcja na decyzję ZUS. Korekty dokumentów nie zastępują odwołania od niekorzystnej decyzji; jeżeli decyzja ma być podważona, trzeba pilnować miesięcznego terminu.

FAQ

Czy prezes spółki z powołania zawsze płaci ZUS?

Nie. Samo powołanie nie jest tytułem do ubezpieczeń społecznych. Jeżeli jednak prezes otrzymuje wynagrodzenie z tytułu powołania, co do zasady podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i od wynagrodzenia pobierana jest składka zdrowotna.

Czy niskie wynagrodzenie prezesa z powołania zwalnia ze składki zdrowotnej?

W typowym przypadku wynagrodzenia członka zarządu – nie. Ustawowy limit 6000 zł dotyczy szczególnych przychodów wymienionych w art. 13 pkt 5 lub 6 ustawy o PIT, natomiast przychody osób należących do zarządów osób prawnych są co do zasady wymienione w art. 13 pkt 7. Nie należy więc automatycznie stosować limitu 6000 zł do wynagrodzenia prezesa spółki.

Czy kontrakt menedżerski można rozliczyć wyłącznie w JDG?

Nie należy tego zakładać. Dla celów ubezpieczeń społecznych kontrakt menedżerski członka zarządu jest traktowany jak umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu. Jeżeli menedżer ma równocześnie JDG, trzeba zastosować reguły zbiegu tytułów.

Czy prezes może mieć umowę o dzieło bez składek?

Tylko wtedy, gdy umowa jest rzeczywistym dziełem, czyli prowadzi do oznaczonego rezultatu i spełnia cechy tej umowy. Stałe zarządzanie spółką nie jest typowym dziełem. Jeżeli „dzieło” w rzeczywistości jest usługą starannego działania, ZUS może zakwestionować kwalifikację.

Czy prezes na etacie i z JDG płaci składki społeczne dwa razy?

Nie zawsze. Jeżeli z etatu ma co najmniej minimalne wynagrodzenie, składki społeczne są co do zasady obowiązkowe tylko z etatu, a z JDG mogą być dobrowolne. Jeżeli warunek minimalnego wynagrodzenia nie jest spełniony, może powstać obowiązek także z działalności. Składkę zdrowotną ocenia się osobno i zwykle jest należna z obu tytułów.

Czy jedyny wspólnik spółki z o.o. płaci ZUS, gdy jako prezes nie pobiera wynagrodzenia?

Brak wynagrodzenia za powołanie oznacza brak składek z samego powołania, ale nie usuwa odrębnego tytułu wynikającego ze statusu jedynego wspólnika spółki z o.o. Taki wspólnik jest dla celów ustawy systemowej osobą prowadzącą pozarolniczą działalność.

Czy można skorzystać z ulgi na start, świadcząc usługi dla byłego pracodawcy?

Prawo do ulgi zależy od zakresu czynności. Jeżeli przedsiębiorca wykonuje na rzecz byłego pracodawcy czynności, które wykonywał u niego w ramach stosunku pracy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym, ustawowy warunek ulgi nie jest spełniony. Praktyczne warianty omawia artykuł Ulga na start a były pracodawca.

Ile czasu jest na odwołanie od decyzji ZUS o składkach lub podleganiu?

Co do zasady miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie kieruje się do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, ale wnosi za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję. W treści trzeba wskazać decyzję, żądanie, zarzuty lub przyczyny sporu oraz dowody.

Podsumowanie

W sprawach prezesa spółki nie ma jednej odpowiedzi na pytanie „czy trzeba płacić ZUS”. Trzeba ustalić osobno podstawę pełnienia funkcji, wynagrodzenie, umowy zawarte ze spółką, status wspólnika, ewentualną JDG i wszystkie inne tytuły. Dopiero na tej podstawie można prawidłowo zastosować reguły zbiegu.

Jeżeli problem dotyczy już rozliczonych miesięcy, przygotuj dokumenty i odtwórz stan miesiąc po miesiącu przed złożeniem korekt. Gdy ZUS wydał decyzję, równolegle sprawdź termin na odwołanie – korekta dokumentów nie przedłuża miesięcznego terminu do zaskarżenia decyzji.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła

  • Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – w szczególności art. 6, 8, 9, 11, 12, 18a, 18c, 41 i 83.
  • Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – w szczególności art. 66, 69, 75, 79, 81, 82 i 85.
  • Ustawa z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców – art. 18.
  • Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – art. 13 pkt 5–7 i 9.
  • Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., III UZP 2/15.
  • Aktualne informacje ZUS dotyczące zbiegów tytułów, składek przedsiębiorców w 2026 r., Małego ZUS Plus oraz korygowania dokumentów rozliczeniowych.