Praca w ZK a renta rodzinna po ojcu

Czy praca w zakładzie karnym może być okresem składkowym?

Tak, jest na to realna szansa, ale pod warunkiem że ojciec dziecka faktycznie wykonywał odpłatną pracę i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniom społecznym. Dla renty rodzinnej po zmarłym rodzicu ZUS bada, czy zmarły miał prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy, albo czy spełniał warunki do uzyskania takiego świadczenia. Jeżeli problemem jest brak kilku miesięcy okresów składkowych, udokumentowanie pracy w zakładzie karnym może mieć decydujące znaczenie.

Zatrudnienie skazanego może nastąpić między innymi na podstawie skierowania do pracy albo umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę. Wynika to z art. 121 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego. Osoba odpłatnie pracująca na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności albo tymczasowego aresztowania co do zasady podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Oznacza to, że ZUS nie powinien pomijać takiego okresu tylko dlatego, że praca była wykonywana w warunkach osadzenia. Istotne jest natomiast, czy była to praca odpłatna, w jakim okresie była wykonywana, na jakiej podstawie oraz czy istnieją dokumenty potwierdzające zgłoszenie do ubezpieczeń lub odprowadzanie składek.

Co nie wystarczy do zaliczenia okresu składkowego?

Nie każdy pobyt w zakładzie karnym zwiększa staż ubezpieczeniowy. Sam fakt odbywania kary nie jest okresem składkowym. Tak samo ukończenie kursu, szkolenia zawodowego albo udział w zajęciach resocjalizacyjnych nie oznacza jeszcze, że dana osoba była objęta ubezpieczeniami społecznymi.

Znaczenie ma przede wszystkim odpłatne wykonywanie pracy. Jeżeli osadzony wykonywał wyłącznie nieodpłatne czynności porządkowe albo pomocnicze, okres ten może nie zostać uznany za składkowy. Jeżeli jednak otrzymywał wynagrodzenie, był skierowany do pracy albo zatrudniony przez przywięzienny zakład pracy lub inny podmiot, należy sprawdzić dokumentację ubezpieczeniową.

Jakie dokumenty trzeba zdobyć?

W pierwszej kolejności należy ustalić, gdzie dokładnie ojciec dziecka pracował i w jakich datach. Dokumenty może posiadać zakład karny, przywięzienny zakład pracy, zewnętrzny pracodawca albo inny podmiot, który organizował zatrudnienie.

Warto wystąpić pisemnie o:

• świadectwo pracy, jeżeli zatrudnienie było wykonywane na podstawie stosunku pracy,
• zaświadczenie o okresie odpłatnego zatrudnienia w zakładzie karnym,
• informację o podstawie zatrudnienia, na przykład skierowaniu do pracy albo umowie,
• potwierdzenie wysokości wynagrodzenia i okresu jego wypłacania,
• informację, czy z tytułu pracy zmarły był zgłoszony do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Jeżeli rodzina nie ma dostępu do pełnej dokumentacji, w odwołaniu można wskazać ZUS i sądowi, gdzie takie dokumenty mogą się znajdować, oraz wnioskować o ich uzyskanie. W praktyce bardzo ważne jest podanie możliwie dokładnych dat, nazwy zakładu karnego i rodzaju wykonywanej pracy.

Jak odwołać się od decyzji ZUS?

Od decyzji odmawiającej renty rodzinnej przysługuje odwołanie do sądu okręgowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie składa się za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję. Termin wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu należy wskazać, że nie zgadzają się Państwo z odmową, ponieważ ZUS nie uwzględnił okresu odpłatnej pracy wykonywanej przez zmarłego w czasie pobytu w zakładzie karnym. Warto załączyć posiadane dokumenty, a jeżeli jeszcze ich nie ma - opisać, do jakich instytucji wystąpiono o ich wydanie, oraz złożyć wnioski dowodowe.

ZUS może zmienić decyzję we własnym zakresie, jeżeli uzna odwołanie za zasadne. Jeżeli tego nie zrobi, przekaże sprawę do sądu. W postępowaniu sądowym można wykazywać okresy zatrudnienia różnymi dowodami, jednak dokumenty z zakładu karnego albo pracodawcy są zwykle najważniejsze.

Na co zwrócić uwagę w tej sprawie?

Przy analizie sprawy trzeba odróżnić dwie kwestie. Pierwsza to samo prawo dziecka do renty rodzinnej jako uprawnionego członka rodziny. Druga to spełnienie przez zmarłego warunków ubezpieczeniowych wymaganych do świadczenia, od którego renta rodzinna jest pochodna. ZUS może więc nie kwestionować tego, że dziecko jest uprawnione jako członek rodziny, ale odmówić świadczenia z powodu braku wymaganego stażu po stronie zmarłego.

Jeżeli brakujący okres wynosi 7 miesięcy, należy dokładnie sprawdzić nie tylko pracę w zakładzie karnym, ale także inne możliwe okresy składkowe i nieskładkowe, na przykład wcześniejsze zatrudnienie, zlecenia objęte ubezpieczeniami, pobieranie zasiłków albo okresy zarejestrowania w dokumentach ZUS. Każda sprawa wymaga jednak porównania dokumentów z uzasadnieniem decyzji.

FAQ

Czy pobyt w więzieniu sam w sobie liczy się do lat składkowych?

Nie. Samo odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okresem składkowym. Znaczenie może mieć dopiero odpłatna praca, z którą wiązało się objęcie ubezpieczeniami społecznymi.

Czy kurs zawodowy w zakładzie karnym pomaga przy rencie rodzinnej?

Kurs może potwierdzać aktywność osadzonego, ale co do zasady nie zastępuje okresu ubezpieczenia. Jeżeli po kursie osadzony podjął odpłatną pracę, trzeba udokumentować właśnie okres tej pracy.

Czy zakład karny musi wydać dokumenty rodzinie?

Zakład karny albo podmiot zatrudniający powinien potwierdzić informacje wynikające z posiadanej dokumentacji, ale zakres udostępnienia może zależeć od relacji rodzinnej, interesu prawnego i rodzaju żądanego dokumentu. Najlepiej złożyć pisemny wniosek i wskazać, że dokumenty są potrzebne do sprawy o rentę rodzinną dla dziecka.

Co zrobić, jeśli termin odwołania od decyzji ZUS jeszcze nie minął?

Należy złożyć odwołanie w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Nie trzeba czekać, aż wszystkie dokumenty zostaną wydane. W odwołaniu można wskazać, że dokumenty zostały zamówione, oraz wnieść o ich przeprowadzenie jako dowodu.

Czy brak 7 miesięcy stażu przekreśla sprawę?

Nie zawsze. Jeżeli istnieją pominięte okresy odpłatnej pracy w zakładzie karnym albo inne okresy ubezpieczenia, warto je udokumentować i przedstawić w odwołaniu. O wyniku sprawy decydują konkretne daty, dokumenty i podstawa zatrudnienia.

Przy rencie rodzinnej uczącego się dziecka trzeba pamiętać, że osobnym problemem jest renta rodzinna studenta po 25 roku życia, obrona pracy i kontynuowanie nauki.

Podsumowanie

Praca wykonywana w zakładzie karnym może pomóc w uzyskaniu renty rodzinnej dla dziecka, jeżeli była odpłatna i wiązała się z podleganiem ubezpieczeniom emerytalnemu oraz rentowym. ZUS powinien uwzględnić taki okres, jeżeli zostanie należycie udowodniony. Najważniejsze jest szybkie zabezpieczenie dokumentów z zakładu karnego lub od pracodawcy oraz złożenie odwołania od decyzji w terminie.

W opisanej sytuacji odwołanie jest zasadne do rozważenia, zwłaszcza jeżeli do wymaganego stażu brakuje tylko 7 miesięcy, a ojciec dziecka rzeczywiście pracował odpłatnie podczas osadzenia.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy - Dz.U. 1997 nr 90 poz. 557

2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

3. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.