Urlop macierzyński i kolejna ciąża – co zrobić?

Czy w kolejnej ciąży trzeba od razu zgłaszać L4?

Nie. Sama informacja o kolejnej ciąży nie oznacza obowiązku korzystania ze zwolnienia lekarskiego. L4, obecnie wystawiane jako e-ZLA, może zostać wystawione tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że pracownica jest niezdolna do pracy z powodu choroby lub stanu związanego z ciążą.

Jeżeli pracownica korzysta z urlopu macierzyńskiego albo rodzicielskiego, to w tym czasie nie świadczy pracy. W praktyce zwolnienie lekarskie wystawione w okresie trwającego urlopu związanego z rodzicielstwem nie powoduje automatycznego przerwania tego urlopu i nie daje za ten sam okres dodatkowego świadczenia chorobowego zamiast zasiłku macierzyńskiego.

Dlatego przed podjęciem decyzji warto ustalić, z jakiego urlopu żona faktycznie korzysta: z podstawowego urlopu macierzyńskiego po urodzeniu dziecka, z urlopu rodzicielskiego albo z obu tych uprawnień objętych wcześniejszym wnioskiem.

Urlop macierzyński a kolejna ciąża

Zgodnie z art. 180 § 1 Kodeksu pracy pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze zależnym od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie: 20 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka, 31 tygodni przy urodzeniu dwojga dzieci, 33 tygodnie przy trojgu dzieci, 35 tygodni przy czworgu dzieci oraz 37 tygodni przy pięciorgu i większej liczbie dzieci.

Urlop macierzyński jest szczególnym uprawnieniem związanym z urodzeniem dziecka i co do zasady nie można swobodnie zamienić go na zwolnienie chorobowe. Pracownica może w określonych przypadkach zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego, ale zwykle wymaga to spełnienia warunków kodeksowych, w szczególności wykorzystania minimalnej części urlopu przez matkę oraz przejęcia dalszej opieki przez ojca dziecka albo innego uprawnionego ubezpieczonego.

Jeżeli więc żona nadal jest na urlopie macierzyńskim po pierwszym porodzie, najczęściej nie ma praktycznego sensu wystawianie L4 na okres, w którym i tak pobiera zasiłek macierzyński. Wyjątki mogą dotyczyć konkretnych sytuacji medycznych i ubezpieczeniowych, dlatego każdorazowo warto sprawdzić dokumenty złożone u pracodawcy i w ZUS.

Urlop rodzicielski i możliwość wcześniejszego powrotu

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownica zakończyła już urlop macierzyński i korzysta z urlopu rodzicielskiego. Zgodnie z art. 182^1a Kodeksu pracy pracownicy-rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Przy urodzeniu jednego dziecka wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi co do zasady do 41 tygodni, a przy porodzie mnogim do 43 tygodni. Część tego urlopu jest przeznaczona indywidualnie dla każdego z rodziców i nie może zostać przeniesiona na drugiego rodzica.

Zgodnie z art. 182^1d Kodeksu pracy urlop rodzicielski jest udzielany na wniosek pracownika-rodzica, a pracownik może zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie za zgodą pracodawcy i powrócić do pracy.

Oznacza to, że jeżeli żona jest już na urlopie rodzicielskim, może złożyć do pracodawcy wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu. Pracodawca musi jednak wyrazić zgodę na wskazany termin powrotu. Dobrze, aby wniosek był złożony w postaci papierowej albo elektronicznej i wskazywał konkretną datę zakończenia urlopu oraz planowany dzień powrotu do pracy.

Czy trzeba wrócić do pracy choćby na jeden dzień?

Nie ma przepisu, który nakazywałby pracownicy faktycznie przepracować jeden dzień po urlopie rodzicielskim, aby mogła następnie skorzystać ze zwolnienia lekarskiego w ciąży. Ważne jest jednak, aby urlop rodzicielski rzeczywiście się zakończył, a pracownica była już osobą, która ma obowiązek stawić się do pracy. Jeżeli w tym momencie lekarz stwierdzi niezdolność do pracy, może wystawić e-ZLA.

W praktyce często wygląda to tak, że pracownica składa wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu rodzicielskiego, pracodawca wyraża zgodę, a od pierwszego dnia planowanego powrotu pracownica korzysta ze zwolnienia lekarskiego, jeśli istnieją podstawy medyczne. Nie powinno się jednak traktować L4 jako formalnego sposobu na przerwanie urlopu rodzicielskiego bez zgody pracodawcy.

Wysokość świadczeń: zasiłek macierzyński a L4 w ciąży

Za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego pracownica pobiera zasiłek macierzyński. Jego wysokość zależy m.in. od rodzaju urlopu, terminu i treści złożonych wniosków oraz tego, czy rodzice korzystają z urlopu w częściach. W uproszczeniu urlop macierzyński jest rozliczany inaczej niż urlop rodzicielski, a rodzice mogą mieć także ustaloną uśrednioną wysokość zasiłku za dłuższy okres.

Z kolei niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży daje co do zasady prawo do świadczenia chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru. Najpierw może to być wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę, a następnie zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego, zależnie od długości niezdolności do pracy i zasad wypłaty w danym zakładzie.

Nie oznacza to jednak, że zawsze opłaca się natychmiast rezygnować z urlopu rodzicielskiego. Trzeba uwzględnić m.in. wysokość podstawy wymiaru, wykorzystane już części urlopu, planowany termin kolejnego porodu, sytuację organizacyjną u pracodawcy oraz to, czy drugi rodzic chce korzystać z urlopu rodzicielskiego.

Ochrona pracownicy w ciąży

Pracownica zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy w okresie ciąży oraz w czasie urlopów związanych z rodzicielstwem, z wyjątkami przewidzianymi w Kodeksie pracy. Wyjątki mogą dotyczyć m.in. ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo szczególnych podstaw rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy.

Po zakończeniu urlopu rodzicielskiego pracodawca powinien dopuścić pracownicę do pracy na zasadach wynikających z art. 186⁴ Kodeksu pracy, czyli na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe, na stanowisku równorzędnym albo innym odpowiadającym kwalifikacjom, na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby nie korzystała z urlopu.

Co praktycznie powinna zrobić żona?

Najpierw należy ustalić, na jakim dokładnie urlopie żona przebywa i jakie wnioski złożyła po pierwszym porodzie. Jeżeli jest jeszcze na urlopie macierzyńskim, zasadniczo kontynuuje ten urlop i pobiera zasiłek macierzyński. L4 nie będzie typowym narzędziem do przerwania tego urlopu.

Jeżeli jest już na urlopie rodzicielskim, może rozważyć wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu. We wniosku warto wskazać datę, od której chce wrócić do pracy. Dopiero po skutecznym zakończeniu urlopu rodzicielskiego, jeżeli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy w ciąży, możliwe jest korzystanie ze zwolnienia lekarskiego i świadczeń chorobowych.

Jeżeli e-ZLA zostanie wystawione, trafia ono elektronicznie do ZUS i pracodawcy, ale mimo to warto poinformować kadry o swojej sytuacji, zwłaszcza gdy zbiega się ona z końcem urlopu rodzicielskiego, zmianą wniosków albo planowanym powrotem do pracy.

FAQ

Czy L4 w ciąży przerywa urlop macierzyński?

Nie. Zwolnienie lekarskie nie przerywa automatycznie urlopu macierzyńskiego. Za okres urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński, a nie równoległe świadczenie chorobowe za ten sam czas.

Czy można zrezygnować z urlopu rodzicielskiego od razu?

Można złożyć wniosek o wcześniejsze zakończenie urlopu rodzicielskiego, ale potrzebna jest zgoda pracodawcy. Warto wskazać konkretną datę powrotu i zachować potwierdzenie złożenia wniosku.

Czy trzeba przepracować jeden dzień po urlopie rodzicielskim?

Nie ma takiego formalnego wymogu. Istotne jest, aby urlop rodzicielski skutecznie się zakończył. Jeżeli od dnia powrotu pracownica jest niezdolna do pracy z powodu ciąży, lekarz może wystawić e-ZLA.

Czy zwolnienie w ciąży jest płatne 100%?

Co do zasady niezdolność do pracy przypadająca w okresie ciąży daje prawo do świadczenia chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru. Konkretna wypłata zależy jednak od dokumentów, okresu ubezpieczenia i tego, kto w danym momencie wypłaca świadczenie.

Czy pracodawca może zwolnić pracownicę w kolejnej ciąży?

Pracownica w ciąży zatrudniona na umowę o pracę korzysta ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy. Ochrona nie jest absolutna, ale wyjątki są ograniczone i powinny być oceniane indywidualnie.

Przy zasiłku opiekuńczym ważne jest faktyczne sprawowanie opieki i ryzyko kontroli, o czym piszemy szerzej w artykule opiekę nad chorym dzieckiem a wyjście z domu.

Podsumowanie

Jeżeli żona jest na urlopie macierzyńskim, kolejna ciąża nie wymaga automatycznego składania L4. Urlop macierzyński zasadniczo trwa dalej, a pracownica pobiera zasiłek macierzyński. Zwolnienie lekarskie nie jest sposobem na proste zastąpienie tego urlopu świadczeniem chorobowym.

Jeżeli żona korzysta już z urlopu rodzicielskiego, może rozważyć wcześniejszy powrót do pracy, ale wymaga to zgody pracodawcy. Po skutecznym zakończeniu urlopu rodzicielskiego, jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy w kolejnej ciąży, możliwe jest korzystanie z e-ZLA i świadczenia chorobowego na zasadach ogólnych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.