Wcześniejsza emerytura, emerytura pomostowa, zasady i ograniczenia

Wcześniejsza emerytura – podstawy prawne

Zgodnie z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach, osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury po spełnieniu warunków:

• odpowiedniego stażu pracy w szczególnych warunkach, określonego w przepisach dotychczasowych,

• osiągnięcia okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.

Wiek wymagany do uzyskania wcześniejszej emerytury w przypadku pracy w szczególnych warunkach to 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do OFE albo złożenia wniosku o przekazanie środków z OFE do budżetu państwa.

Emerytura pomostowa – przesłanki ogólne

Art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych określa, że emeryturę pomostową może otrzymać osoba, która łącznie spełnia warunki:

• urodzenie po 31 grudnia 1948 r.,

• ukończenie co najmniej 60 lat (w przypadku mężczyzny),

• udowodnienie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,

• posiadanie okresu składkowego i nieskładkowego co najmniej 25 lat,

• wykonywanie przed 1 stycznia 1999 r. pracy w szczególnych warunkach,

• wykonywanie po 31 grudnia 2008 r. pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (zgodnie z nowymi wykazami),

• rozwiązanie stosunku pracy.

Wyjątek z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Art. 49 przewiduje możliwość uzyskania emerytury pomostowej także wtedy, gdy osoba nie wykonywała po 31 grudnia 2008 r. pracy w warunkach szczególnych, pod warunkiem że na dzień wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) miała już wymagane 15 lat takiej pracy.

Definicja pracy w szczególnych warunkach

Zgodnie z art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych:

• Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które mogą powodować trwałe uszkodzenie zdrowia i które, mimo środków ochronnych, stawiają wymagania przekraczające możliwości pracowników w procesie starzenia.

• Prace o szczególnym charakterze to te wymagające szczególnej odpowiedzialności i sprawności psychofizycznej, których wykonywanie zmniejsza się wraz z wiekiem.

Rodzaje takich prac określają załączniki do ustawy.

Dokumentowanie pracy w szczególnych warunkach

Osoba ubiegająca się o emeryturę musi przedstawić dokumenty potwierdzające zatrudnienie w warunkach szczególnych. Podstawowym dowodem jest świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W razie braków w dokumentach ZUS prowadzi postępowanie wyjaśniające.

Dla okresów po 2008 r. informacje o pracy w warunkach szczególnych są przekazywane do ZUS na formularzu ZUS ZSWA.

Orzecznictwo w sprawie tokarzy

Warto wskazać wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 lutego 2018 r. (III AUa 684/17), w którym uznano, że praca tokarza nie stanowi pracy w szczególnych warunkach. Sąd stwierdził, że wykonywanie czynności na tokarce, nawet przy obróbce elementów żeliwnych, nie spełnia kryteriów właściwych dla odlewni, gdzie występują łącznie czynniki takie jak wysoka temperatura, zapylenie czy gazy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.