Dziedziczenie nieruchomości z testamentem i bez niego

Dwa sposoby dziedziczenia 

W polskim systemie istnieją dwie drogi dziedziczenia:

• ustawowa, gdy zmarły nie zostawił testamentu albo dokument okazał się nieważny,
• testamentowa, gdy spadkodawca określił w testamencie, kto ma przejąć majątek.

To, którą ścieżką pójdzie postępowanie, zależy od tego, czy testament istnieje i czy jest ważny. Jeśli testament został sporządzony prawidłowo, ma on pierwszeństwo przed regułami ustawowymi.

Dziedziczenie ustawowe

W przypadku dziedziczenia ustawowego obowiązuje kolejność przewidziana w Kodeksie cywilnym. W pierwszej kolejności do spadku powoływane są dzieci i małżonek zmarłego. Dzielą spadek po równo, ale udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta całości. Jeśli dzieci nie ma, do dziedziczenia wchodzą rodzice, rodzeństwo, a w dalszej kolejności dziadkowie i ich zstępni. Gdy brak jest krewnych – spadek przejmuje gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego lub Skarb Państwa.

Jeśli spadkodawca miał żonę i dwoje dzieci, każdy otrzyma 1/3 spadku. To oznacza, że w przypadku nieruchomości pojawia się współwłasność ułamkowa, czyli każdy z nich ma prawo do 1/3 nieruchomości.

Testament a dziedziczenie nieruchomości

Sporządzenie testamentu pozwala spadkodawcy samodzielnie zdecydować, kto i w jakiej części otrzyma nieruchomość. Można wskazać jednego spadkobiercę, kilku lub zapisać konkretne przedmioty określonym osobom. Najbezpieczniejszą formą testamentu jest dokument sporządzony u notariusza, bowiem trudno go podważyć i eliminuje ryzyko błędów formalnych. Testament własnoręczny też jest ważny, o ile spełnia wymogi: musi być napisany odręcznie, podpisany i opatrzony datą.

Bliscy, tacy jak dzieci czy małżonek, którzy zostali pominięcie w testamencie, a dziedziczyliby, gdyby testamentu nie było - mają prawo do zachowku, czyli roszczenia pieniężnego od spadkobierców testamentowych.

Jak uzyskać potwierdzenie praw do spadku

W celu wpisania się jako nowego właściciela nieruchomości do księgi wieczystej, trzeba:

• przeprowadzić postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, albo
• sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Druga opcja jest szybsza, ale wymaga zgody wszystkich spadkobierców i braku sporów. Po uzyskaniu odpowiedniego dokumentu należy dokonać wpisu do księgi wieczystej – bez tego nie będzie możliwe sprzedanie czy obciążenie nieruchomości. W przypadku aktu poświadczenia dziedziczenia robi to notariusz.

Najczęste problemy związane z dziedziczeniem to długi spadkowe, na przykład, gdy nieruchomość jest obciążona hipoteka. Gdy znacznie przewyższa ona wartość nieruchomości, a w dodatku spadkodawca posiada inne zadłużenia, można rozważyc odrzucenie spadku. Drugi częsty rodzaj konfliktów jest spowodowany tym, że jeden ze spadkobierców zamieszkuje w nieruchomości, co do której inni mają ułamkowe prawa współwłasności. Problem pojawia się, gdy lokator nie chce sprzedać mieszkania, a jednocześnie nie ma pieniędzy na spłacenie pozostałych spadkobierców.

Podsumowanie

Dziedziczenie nieruchomości to nie tylko przeniesienie prawa własności, ale również szereg formalności. W przypadku dziedziczenia ustawowego warto jak najszybciej dopełnić formalności u notariusza lub w sądzie, aby móc swobodnie dysponować nieruchomością i uniknąć wieloletnich sporów albo ewentualnie sprzedać nieruchomość.