Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Mam następujący problem do rozwiązania. Chciałam dokonać podziału składek ZUS, OFE i PPE, które przypadała za okres trwania małżeństwa (wspólność majątkowa). Sąd okręgowy, orzekając nasz rozwód 6 lat temu, dokonał podziału majątku na zgodny wniosek stron. W wyroku tym zabrakło podziału składek emerytalnych – adwokat oraz strony po prostu zapomniały o kwestii podziału tych środków. Rozwód był bez orzeczenia o winie. Aktualnie były małżonek nie wyraża zgody na podpisanie porozumienia o podziale środków, więc pozostaje jedynie droga sądowa uregulowania tego podziału, aby ZUS, OFE i PPE mogły dokonać transferów. Problem pojawia się, gdy chodzi o określenie „wartości przedmioty sporu” – nie mam wglądu w wysokości składek na kontach męża, nie mogę zatem ruszyć z miejsca w kwestii ewentualnego przygotowania pozwu i ogólnie sposobu podejścia do tego zagadnienia. Zwracałam się już do ZUS i OFE z zapytaniem o stan konta, ale obie instytucje odmówiły udzielenia tej informacji, podając jako powód, że nie jestem osobą uprawnioną. Jak ten problem rozwiązać?

Podstawą prawną do udzielenia odpowiedzi jest ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (K.p.c.). Zgodnie z art. 19 § 1 K.p.c. W sprawach o roszczenia pieniężne, zgłoszone choćby w zamian innego przedmiotu, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu.
Określenie „wartość przedmiotu sporu” jest kategorią szeroko rozumianego prawa procesowego. Spełnia ono funkcje czysto procesowe, ale także funkcje fiskalne i w ograniczonym zakresie prywatnoprawne; ma znaczenie dla określenia właściwości rzeczowej sądów. Wartość przedmiotu sporu zatem to wyrażona w złotych (groszach) wartość roszczenia albo innego żądania dochodzonego przez powoda (wnioskodawcę), opartego na zdarzeniach prawnych mogących stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych podlegających ochronie, w sprawie zainicjowanej jego pozwem (wnioskiem), zmierzającej do wydania kończącego postępowanie prawomocnego wyroku (postanowienia co do istoty sprawy). W niektórych wypadkach wartość ta odpowiada wartości ekonomicznej (rzeczywistej, rynkowej, technicznej), w innych natomiast jest wartością konwencjonalną, ustaloną na podstawie dyrektyw normatywnych albo na podstawie subiektywnej oceny powoda (wnioskodawcy), niekiedy na podstawie wartość tzw. interesu prawnego strony. Ustanawiając normatywne, konwencjonalne reguły ustalania wartości przedmiotu sporu, ustawodawca kieruje się różnymi motywami – fiskalnymi, socjalnymi lub pragmatycznymi. W wielu zatem wypadkach wartość przedmiotu sporu odbiega od wartości rzeczywistej albo też – z punktu widzenia norm procesowych – wartości takiej nie ma (por. uzasadnienie postanowienia SN z 21.11.1997 r., II CKN 441/97 Wok. 1998/4, s. 8).
Określenie wartości przedmiotu sporu jest bezwzględnym wymaganiem pisma procesowego, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna; pismo niespełniające tego wymagania podlega postępowaniu sanacyjnemu. Wymaganie podania w pozwie wartości przedmiotu sporu ma charakter bezwzględny, co oznacza, że w sprawach majątkowych musi być ona podana niezależnie od przesłanek określonych.
Wartością przedmiotu sporu podlegającą podaniu w piśmie procesowym jest wartość w chwili sporządzania (wnoszenia) tego pisma; dotyczy to także wartości opartej wyłącznie na subiektywnej ocenie wnoszącego pismo. Podana w pozwie wartość pozostaje stała do zakończenia postępowania oraz w postępowaniu kasacyjnym, chyba że zostanie sprawdzona przez sąd albo gdy dojdzie do zmiany powództwa lub orzeczenia ponad żądanie.
W sprawach o roszczenia pieniężne wartość przedmiotu sporu stanowi podana kwota; chodzi o kwotę żądaną przez powoda, a nie o kwotę, która mu przysługuje według przepisów prawa materialnego. Wartość tę podaje się w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego.
W przypadku spraw o podział majątku wspólnego wartością przedmiotu sporu będzie wartość majątku, którego podział ma dotyczyć. Wartość przedmiotu sporu wskazana przez Panią we wniosku będzie miała jedynie wpływ na właściwość sądu, a także na możliwość ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej. Nie będzie ona miała wpływu na kwestie fiskalne, gdyż opłata od wniosku jest opłatą stałą. Zatem, aby sprawę ruszyć do przodu, proponuję postąpić w następujący sposób:
a) proszę dokładnie określić wysokość swoich składek,
b) proszę wskazać niejako „na oko”, biorąc pod uwagę znane Pani kwoty wynagrodzenia byłego małżonka, wartość składek.
Określając wartość przedmiotu sporu, proszę mieć na uwadze to, że: a) skarga kasacyjna od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie będzie przysługiwała tylko wówczas, gdy wartość przedmiotu sporu będzie wynosić 150 000 lub więcej.
Następnie proszę w piśmie złożyć wniosek o zobowiązanie przez sąd organów do dokładnego wskazania kwot należnych byłemu małżonkowi, jednocześnie przedkładając odpowiedzi na Pani wnioski oraz wskazując, że nie jest Pani w stanie uzyskać dokładnej informacji w sprawie.
Proszę pamiętać, że wartość przedmiotu sporu wskazana przez Panią we wniosku może być zakwestionowana przez uczestnika postępowania w odpowiedzi na pozew lub w piśmie złożonym przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Zatem to były małżonek może zakwestionować podaną przez Panią wartość przedmiotu sporu, wskazując ją w sposób prawidłowy, tj. z uwzględnieniem jego składek.
Zapomniany podział składek
Anna i Marek rozwiedli się kilka lat temu, a w wyroku sądu podzielili majątek zgodnie i bez sporów. Dopiero po czasie Anna zorientowała się, że ich emerytalne oszczędności (ZUS, OFE, PPE) nie zostały podzielone. Teraz Marek nie chce podpisać porozumienia, a Anna musi iść do sądu. Problem? Nie ma dostępu do informacji o składkach Marka, a instytucje finansowe odmawiają jej udzielenia tych danych.
Wartość przedmiotu sporu – problem z wyceną
Piotr chciał wystąpić o podział składek emerytalnych po rozwodzie, ale nie wiedział, jak określić wartość przedmiotu sporu. Ponieważ nie miał dostępu do konta byłej żony, musiał oszacować jej składki na podstawie jej zarobków z okresu trwania małżeństwa. Dopiero w sądzie udało się uzyskać dokładne dane, co znacznie opóźniło całą sprawę.
Były małżonek kwestionuje wycenę
Katarzyna w pozwie o podział składek emerytalnych podała oszacowaną wartość przedmiotu sporu. Jej były mąż, Paweł, nie zgodził się z tą kwotą i w odpowiedzi na pozew przedstawił własne wyliczenia, które były znacznie niższe. Sąd musiał powołać biegłego, co dodatkowo skomplikowało i wydłużyło postępowanie.
Podział składek emerytalnych po rozwodzie może być skomplikowany, zwłaszcza gdy nie został uwzględniony w wyroku rozwodowym. Kluczowe jest prawidłowe określenie wartości przedmiotu sporu, co bywa trudne bez dostępu do danych o składkach byłego małżonka. W takiej sytuacji konieczne jest złożenie pozwu wraz z wnioskiem o zobowiązanie odpowiednich instytucji do udostępnienia niezbędnych informacji.
Potrzebujesz pomocy w określeniu wartości przedmiotu sporu lub przygotowaniu pozwu o podział składek emerytalnych? Oferujemy profesjonalne porady prawne online oraz sporządzanie pism procesowych dostosowanych do Twojej sytuacji. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 1997 r., II CKN 441/97 Wok. 1998/4, s. 8
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika