Autor: Katarzyna Talkowska-Szewczyk
Od 2 tygodni przebywam na zwolnieniu lekarskim, które będzie kontynuowane. Za dokładnie 5 tygodni dobiegnie końca moja umowa-zlecenie. Czy zachowam prawo do dalszego płatnego zwolnienia lekarskiego i czy zasiłek chorobowy będzie wypłacany w kwocie, która była wyliczona na podstawie średniej dochodu z ostatnich 12 miesięcy? Czy w mojej sytuacji zachowam prawo do 182 dni nieprzerwanego L4?

Podstawą prawną do udzielenia odpowiedzi na pytanie jest ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2780; dalej „u.ś.p.”). Zleceniobiorca, który podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Ubezpieczonej zatrudnionej na podstawie umowy-zlecenia przysługuje zasiłek macierzyński, jeżeli w okresie ubezpieczenia chorobowego urodzi dziecko.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.; dalej „u.s.u.s.”) – zleceniobiorca objęty obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, na swój wniosek, podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.ś.p. wynika, że ubezpieczony podlegający dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (tzw. okres wyczekiwania). Do okresu wyczekiwania na mocy art. 4 ust. 2 u.ś.p. wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
Zasadniczo zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Prawo do tego zasiłku ma również osoba, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:
a) nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego,
b) nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego – w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.
Należy również mieć na względzie, że zleceniobiorca nie ma praw do zasiłku chorobowego w przypadkach określonych w art. 12, 13, 15, 16 oraz art. 17 ust. 1-2 u.ś.p. Zasiłek chorobowy – co wynika z art. 8 u.ś.p. – przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 u.ś.p., nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży – nie dłużej niż przez 270 dni.
Istotny dla Pani zapis znajdujemy w art. 8 ust. 2 u.ś.p.: Za okres niezdolności do pracy lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 przypadający po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 91 dni. Nie dotyczy to niezdolności do pracy, o której mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2, oraz spowodowanej gruźlicą lub występującej w trakcie ciąży. Zatem niestety, jeśli nie będzie miała Pani ubezpieczenia chorobowego po ustaniu zlecenia, to maksymalny okres płatnego zwolnienia wynosi 91 dni. Przepis ten wprowadza czasowe ograniczenie korzystania z prawa do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy lub niemożności wykonywania pracy traktowanych na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Rozwiązanie to dotyczy zarówno niezdolności do pracy (niemożności jej wykonywania) powstałej w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Docelowo w konsekwencji wprowadzonego rozwiązania prawo do zasiłku chorobowego powstałe w tzw. okresie ochronnym będzie uprawniało do zasiłku chorobowego maksymalnie przez okres 91 dni, a więc przez okres o połowę krótszy od podstawowego okresu, przez który świadczenie to mogło przysługiwać przed nowelizacją. W przypadku zaś kontynuacji zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia zasiłek może przysługiwać do wyczerpania okresu podstawowego nie dłużej jednak niż do upływu 91 dni po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Natomiast jeżeli chodzi o kwestię wysokości zasiłku, to wskazać należy na art. 36 u.ś.p., który stanowi, że zgodnie z ust. 1: Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Natomiast w oparciu o ust. 2: Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. Zatem będzie to za okres ostatnich 12 miesięcy.
Zwolnienie lekarskie a zakończenie umowy-zlecenia
Pani Anna pracowała na podstawie umowy-zlecenia przez 18 miesięcy i opłacała dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Niestety, na kilka tygodni przed końcem umowy zachorowała i lekarz wystawił jej zwolnienie lekarskie. Po zakończeniu umowy-zlecenia zastanawiała się, czy nadal będzie otrzymywać zasiłek chorobowy. Dowiedziała się, że przysługuje jej prawo do zasiłku przez maksymalnie 91 dni po zakończeniu umowy, o ile niezdolność do pracy trwała nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni.
Przerwa w ubezpieczeniu a prawo do zasiłku
Pan Marek pracował na kilku umowach-zleceniach w różnych firmach. Kiedy zachorował, zorientował się, że w jego ubezpieczeniu chorobowym była 35-dniowa przerwa pomiędzy kolejnymi umowami. W efekcie nie spełniał wymogu 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia i nie mógł ubiegać się o zasiłek chorobowy. Gdyby przerwa była krótsza niż 30 dni, miałby prawo do świadczenia na podstawie wcześniejszego okresu ubezpieczenia.
Obliczanie wysokości zasiłku chorobowego
Pani Katarzyna przez ostatni rok pracowała na umowie-zlecenie i podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Podczas choroby zaczęła zastanawiać się, w jaki sposób zostanie obliczony jej zasiłek. ZUS wyliczył świadczenie na podstawie jej średniego miesięcznego dochodu z ostatnich 12 miesięcy. Otrzymała 80% tej kwoty, ponieważ była na zwolnieniu z powodu standardowej choroby. Gdyby zaszła w ciążę, mogłaby otrzymać 100% podstawy wymiaru zasiłku.
zleceniobiorca podlegający dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu ma prawo do zasiłku chorobowego zarówno w trakcie trwania umowy-zlecenia, jak i po jej zakończeniu – jednak z pewnymi ograniczeniami czasowymi. Wysokość zasiłku jest obliczana na podstawie średniego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy, a maksymalny okres wypłaty świadczenia po zakończeniu umowy wynosi 91 dni, chyba że niezdolność do pracy wynika z wyjątkowych okoliczności, takich jak ciąża czy gruźlica.
Potrzebujesz indywidualnej porady prawnej dotyczącej zwolnienia lekarskiego po zakończeniu umowy-zlecenia lub profesjonalnego pisma do ZUS? Nasi eksperci pomogą Ci rozwiać wątpliwości i przygotować niezbędną dokumentację. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636
2. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2003 r., sygn. akt I PK 72/03
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika