Zwrot kosztów pogrzebu wujka

Kiedy ZUS zwraca koszty pogrzebu?

Zasiłek pogrzebowy z ZUS nie jest zwykłym zwrotem każdego pochówku sfinansowanego przez członka rodziny. Przysługuje w sytuacjach wskazanych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności gdy zmarły był osobą ubezpieczoną, emerytem, rencistą albo spełniał inny ustawowy tytuł do tego świadczenia.

Jeżeli po śmierci bliskiej osoby pojawia się także temat środków zgromadzonych w ZUS, warto sprawdzić omówienie, kiedy przysługuje wypłata gwarantowana z subkonta ZUS po śmierci oraz jak wygląda wypłata środków z ZUS po zmarłym.

Co ważne, o zasiłek może wystąpić osoba, która faktycznie pokryła koszty pogrzebu, ale samo opłacenie pochówku nie tworzy jeszcze prawa do świadczenia. Najpierw trzeba ustalić, czy po zmarłym w ogóle przysługiwał zasiłek pogrzebowy. Jeżeli zmarły pobierał wyłącznie świadczenia z pomocy społecznej, a nie świadczenie z systemu ubezpieczeń społecznych, ZUS może odmówić wypłaty.

W praktyce trzeba odróżnić rentę z ZUS od świadczeń wypłacanych przez MOPS lub MOPR. Nazwa używana potocznie przez rodzinę nie zawsze odpowiada podstawie prawnej wypłaty. Dlatego przed uznaniem, że sprawa jest przegrana, warto ustalić, z jakiego dokładnie źródła zmarły otrzymywał pieniądze: z ZUS, z pomocy społecznej czy z innej instytucji.

Czy siostrzenica albo bratanica może otrzymać zasiłek pogrzebowy?

W ustawie ubezpieczeniowej pojęcie członka rodziny jest określone węziej niż w języku potocznym. Nie każda dalsza osoba spokrewniona ze zmarłym jest traktowana jak najbliższa rodzina na potrzeby świadczenia z ZUS.

Jeżeli osoba organizująca pogrzeb nie mieści się w ustawowym kręgu członków rodziny, nadal może dochodzić zasiłku jako osoba, która pokryła koszty pogrzebu, ale tylko wtedy, gdy po zmarłym przysługiwało prawo do zasiłku pogrzebowego. W takim przypadku ZUS bada rachunki, faktury i faktyczny zakres poniesionych wydatków.

Wniosek do ZUS co do zasady składa się w terminie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. Jeżeli pogrzeb odbył się później z przyczyn szczególnych, termin może być liczony od dnia pogrzebu, ale wymaga to udokumentowania przyczyn opóźnienia.

Co zrobić, gdy ZUS odmawia wypłaty?

Ustna informacja pracownika ZUS nie zamyka sprawy. Jeżeli wniosek został złożony, należy domagać się pisemnej decyzji. Dopiero decyzja zawiera podstawę prawną odmowy i pozwala ocenić, czy ZUS prawidłowo ustalił status zmarłego oraz osoby, która poniosła koszty pogrzebu.

Od decyzji ZUS można wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie składa się za pośrednictwem jednostki ZUS, która wydała decyzję, co do zasady w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. W odwołaniu warto opisać, kto zapłacił za pogrzeb, wskazać źródło świadczeń zmarłego i dołączyć dokumenty potwierdzające koszty.

Do dokumentów przydatnych w sprawie należą w szczególności: akt zgonu, rachunki z zakładu pogrzebowego, faktury za miejsce na cmentarzu, opłaty kościelne lub świeckie, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo oraz decyzje lub zaświadczenia dotyczące świadczeń pobieranych przez zmarłego.

Pomoc z MOPS lub MOPR po opłaceniu pogrzebu

Ustawa o pomocy społecznej przewiduje, że sprawienie pogrzebu jest jednym z obowiązkowych zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 44 tej ustawy sprawienie pogrzebu odbywa się w sposób ustalony przez gminę, zgodnie z wyznaniem zmarłego.

Ten obowiązek działa jednak przede wszystkim wtedy, gdy nikt nie organizuje pochówku albo brak jest osób, które mogą go sprawić. Jeżeli rodzina samodzielnie zleciła i opłaciła pogrzeb, gmina zwykle nie traktuje tego jako swojego zadania wykonanego zastępczo. Nie oznacza to jednak, że zawsze nie ma żadnej drogi pomocy.

Można złożyć wniosek o zasiłek celowy na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten pozwala przyznać świadczenie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na pokrycie części lub całości kosztów pogrzebu. Jest to świadczenie uznaniowe, dlatego MOPS bada sytuację dochodową, majątkową i rodzinną osoby ubiegającej się o pomoc.

W sprawach z pomocy społecznej istotne jest współdziałanie z pracownikiem socjalnym. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Odmowa złożenia wymaganych oświadczeń lub dokumentów może skutkować odmową przyznania świadczenia.

Czy gmina musi oddać pieniądze za pogrzeb wujka?

Art. 10 ust. 3 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych przewiduje, że zwłoki niepochowane przez osoby uprawnione są chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu. Przepis ten nie oznacza jednak, że po samodzielnym zorganizowaniu pogrzebu można automatycznie żądać od gminy zwrotu wszystkich wydatków.

Osoby bliskie, w tym krewni boczni w granicach wskazanych w ustawie, mają prawo pochowania zmarłego. Dobrowolne skorzystanie z tego prawa nie jest tym samym co wykonanie obowiązku gminy. Dlatego żądanie zwrotu od gminy bywa nieskuteczne, zwłaszcza gdy gmina nie była wcześniej wezwana do sprawienia pogrzebu i nie podjęła w tej sprawie czynności.

Inaczej należy oceniać wniosek o pomoc społeczną. Tam nie chodzi o automatyczny zwrot faktur, lecz o przyznanie świadczenia w trudnej sytuacji życiowej. Organ może przyznać pomoc w całości, w części albo odmówić, ale powinien zrobić to w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego.

Koszty pogrzebu jako dług spadkowy

Koszty pogrzebu spadkodawcy, odpowiadające zwyczajom przyjętym w danym środowisku, należą do długów spadkowych. Wynika to z art. 922 § 3 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że osoba, która zapłaciła za pogrzeb, może w określonych sytuacjach żądać rozliczenia tych kosztów od spadkobierców.

Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy po zmarłym pozostał majątek albo gdy spadek przyjęły inne osoby. Roszczenie nie jest jednak prostym świadczeniem z urzędu. Trzeba ustalić krąg spadkobierców, zakres ich odpowiedzialności oraz to, czy poniesione koszty były uzasadnione i odpowiadały zwyczajom.

Warto też uporządkować pojęcia. Po śmierci spadkodawcy najczęściej składa się oświadczenie o odrzuceniu spadku. Zrzeczenie się dziedziczenia to odrębna umowa zawierana za życia spadkodawcy. Jeżeli osoba, która zapłaciła za pogrzeb, odrzuciła spadek, nie wyklucza to samo w sobie żądania zwrotu kosztów pogrzebu od rzeczywistych spadkobierców, ale sprawa wymaga ustalenia, kto ostatecznie dziedziczy.

Niezrealizowane świadczenie po zmarłym

Oddzielną kwestią jest wypłata świadczenia należnego zmarłemu, którego nie zdążono wypłacić przed śmiercią. W przepisach ubezpieczeniowych funkcjonuje pojęcie niezrealizowanego świadczenia. Uprawnienie do jego odbioru przysługuje jednak tylko osobom wskazanym w przepisach, a nie każdemu krewnemu, który zajmował się zmarłym.

Jeżeli zmarły otrzymywał świadczenie z ZUS, warto złożyć osobny wniosek albo wystąpić o pisemne wyjaśnienie, dlaczego odmówiono wypłaty. Jeżeli świadczenie pochodziło z pomocy społecznej, zasady rozliczenia mogą być inne i należy ustalać je w jednostce, która świadczenie przyznawała.

FAQ

Czy ZUS musi wypłacić zasiłek, jeżeli mam faktury za pogrzeb?

Nie zawsze. Faktury potwierdzają poniesienie kosztów, ale ZUS najpierw bada, czy po zmarłym przysługiwało prawo do zasiłku pogrzebowego. Jeżeli zmarły nie miał odpowiedniego tytułu ubezpieczeniowego lub świadczeniowego, sama zapłata za pogrzeb może nie wystarczyć.

Czy MOPS zwraca wszystkie koszty pogrzebu?

Nie ma automatycznej zasady pełnego zwrotu. MOPS może rozpoznać wniosek o zasiłek celowy, ale bierze pod uwagę sytuację dochodową i majątkową wnioskodawcy, uzasadnienie potrzeby oraz lokalne zasady udzielania pomocy.

Czy można odwołać się od odmowy MOPS?

Tak. Jeżeli odmowa ma formę decyzji administracyjnej, odwołanie wnosi się do samorządowego kolegium odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Co do zasady termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji.

Czy odrzucenie spadku odbiera prawo do zwrotu kosztów pogrzebu?

Odrzucenie spadku oznacza, że dana osoba nie odpowiada jako spadkobierca i nie dziedziczy majątku. Nie przesądza jednak automatycznie o tym, czy może żądać od właściwych spadkobierców rozliczenia uzasadnionych kosztów pogrzebu, które sama poniosła.

Co zrobić, jeśli ZUS odmówił tylko ustnie?

Należy żądać pisemnej decyzji albo złożyć pisemny wniosek, jeżeli nie został jeszcze skutecznie złożony. Ustna informacja nie zastępuje decyzji i utrudnia wniesienie odwołania do sądu.

Przy ciężkiej chorobie osoby bliskiej praktyczne znaczenie może mieć także renta matki w hospicjum i pełnomocnictwo do konta, zwłaszcza gdy rodzina musi regulować bieżące wydatki jeszcze przed zakończeniem spraw spadkowych.

Jeżeli obok renty rodzinnej pojawia się temat pieniędzy zgromadzonych w ZUS lub OFE, warto przeanalizować również dziedziczenie składek ZUS po śmierci, subkonto i OFE.

Przy środkach po zmarłym trzeba odróżnić rentę rodzinną od wypłaty z subkonta lub OFE, dlatego pomocne będzie omówienie wypłatę środków z OFE i subkonta ZUS po śmierci.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, czy wujek miał tytuł do zasiłku pogrzebowego z ZUS. Jeżeli nie, droga przez ZUS może być nieskuteczna, choć warto poczekać na pisemną decyzję i dopiero wtedy ocenić szanse odwołania.

Równolegle można wystąpić do MOPS lub MOPR o zasiłek celowy na pokrycie kosztów pogrzebu. Jeżeli po zmarłym istnieją spadkobiercy, należy rozważyć także cywilne dochodzenie zwrotu kosztów pogrzebu jako długu spadkowego. Każda z tych dróg wymaga dokumentów: rachunków, faktur, potwierdzeń zapłaty, aktu zgonu i dokumentów dotyczących świadczeń zmarłego.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
• Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 922 § 3
• Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 116/10

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.