Funkcjonariusz celny a emerytura pomostowa

Czy funkcjonariusz celny może otrzymać emeryturę pomostową?

Tak, funkcjonariusz celny lub były funkcjonariusz Służby Celnej albo Służby Celno-Skarbowej może mieć podstawy do ubiegania się o emeryturę pomostową, jeżeli jego okresy pracy lub służby mieszczą się w pojęciu pracy w szczególnych warunkach albo pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Nie oznacza to jednak, że samo osiągnięcie wieku 60 lat przez mężczyznę i posiadanie długoletniej służby w administracji celnej wystarcza do przyznania świadczenia. ZUS sprawdza, czy wszystkie przesłanki są spełnione łącznie oraz czy dokumenty potwierdzają konkretny rodzaj pracy, a nie tylko ogólną nazwę służby lub stanowiska.

W opisanej sytuacji istotne jest zwłaszcza to, że wykonywał Pan pracę po 31 grudnia 2008 r. oraz że ustawa o KAS zawiera regulację odnoszącą się do szczególnego charakteru określonych okresów służby. Daje to podstawę do złożenia wniosku i powołania się na art. 251c ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, ale ostateczna ocena zależy od treści dokumentów i od tego, czy ZUS zaliczy wskazane okresy do wymaganych 15 lat.

Aktualne warunki przyznania emerytury pomostowej

Emerytura pomostowa jest świadczeniem dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które wykonywały prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze. W typowej sprawie trzeba wykazać przede wszystkim:

1. urodzenie po 31 grudnia 1948 r.,
2. osiągnięcie wieku co najmniej 55 lat w przypadku kobiety albo 60 lat w przypadku mężczyzny,
3. okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety albo 25 lat dla mężczyzny,
4. co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
5. wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r.,
6. spełnienie pozostałych wymogów formalnych związanych z wnioskiem i dokumentacją.

W starszych opracowaniach można spotkać informację, że konieczne było wykonywanie pracy szczególnej również przed 1 stycznia 1999 r. Ten warunek został usunięty, dlatego obecnie brak takiego okresu nie powinien samodzielnie przekreślać prawa do emerytury pomostowej. Jeżeli jednak dana osoba pracowała w szczególnych warunkach przed 1999 r., te okresy nadal mogą mieć znaczenie przy ustalaniu łącznego 15-letniego stażu.

Znaczenie art. 251c ustawy o KAS

Art. 251c ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej ma znaczenie w sprawach funkcjonariuszy celnych, ponieważ odnosi się do kwalifikacji określonych okresów służby jako pracy o szczególnym charakterze. W praktyce może to wzmacniać argumentację osoby, która po reorganizacji administracji celnej ubiega się o emeryturę pomostową.

Trzeba jednak rozróżnić dwie kwestie. Po pierwsze, przepis szczególny może potwierdzać, że określony rodzaj służby ustawodawca traktuje jako pracę o szczególnym charakterze. Po drugie, ZUS nadal bada, czy konkretny wnioskodawca wykonywał taką pracę w wymaganym okresie, stale i w odpowiednim wymiarze, a także czy dokumenty pozwalają ten fakt ustalić.

Jeżeli więc świadectwo służby wskazuje, że do 2008 r. była to praca o szczególnym charakterze, a dalszy okres służby wynika z przepisów o KAS lub z dokumentów jednostki, należy przedstawić ZUS pełny zestaw dowodów. W razie niekorzystnej interpretacji można kwestionować stanowisko organu rentowego w odwołaniu.

Jakie dokumenty warto złożyć w ZUS?

W sprawach o emeryturę pomostową dokumenty są często równie ważne jak sam przebieg zatrudnienia. Wniosek powinien możliwie precyzyjnie wykazywać okresy, stanowiska i charakter wykonywanych zadań. Przydatne mogą być w szczególności:

• świadectwa pracy ze wskazaniem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
• świadectwo służby funkcjonariusza celnego albo funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej,
• zaświadczenie właściwej jednostki KAS opisujące okresy służby i podstawę uznania ich za pracę o szczególnym charakterze,
• zakresy obowiązków, opisy stanowisk, decyzje kadrowe, rozkazy personalne lub inne dokumenty potwierdzające faktycznie wykonywane czynności,
• dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe.

Jeżeli dokumenty są niepełne albo zawierają ogólne sformułowania, ZUS może odmówić zaliczenia spornego okresu. Wtedy warto wystąpić do byłego pracodawcy lub jednostki organizacyjnej o doprecyzowanie zaświadczenia. W postępowaniu sądowym możliwe jest także wykazywanie charakteru pracy innymi dowodami, choć zasadnicze znaczenie nadal mają dokumenty z zakładu pracy lub jednostki służbowej.

Czy składki na Fundusz Emerytur Pomostowych przesądzają sprawę?

Po 2008 r. przy pracach szczególnych istotne znaczenie praktyczne ma także obowiązek zgłaszania takich prac i opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Dla ZUS może to być ważna informacja, ale nie powinna zastępować oceny rzeczywistego charakteru pracy.

Jeżeli pracodawca lub jednostka nie zgłaszała okresu do FEP, nie zawsze oznacza to automatyczną utratę prawa do świadczenia. Może to jednak spowodować spór dowodowy. W takiej sytuacji trzeba wykazać, że praca faktycznie odpowiadała pracom wymienionym w przepisach o emeryturach pomostowych albo została objęta regulacją szczególną, taką jak art. 251c ustawy o KAS.

Co zrobić po odmowie ZUS?

Jeżeli ZUS odmówi przyznania emerytury pomostowej, decyzję można zaskarżyć do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Odwołanie składa się za pośrednictwem ZUS, który wydał decyzję, co do zasady w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

W odwołaniu warto wskazać, które okresy powinny zostać zaliczone, na jakiej podstawie prawnej, jakie dokumenty potwierdzają charakter pracy oraz dlaczego stanowisko ZUS jest błędne. W sprawach funkcjonariuszy celnych istotne jest szczegółowe odniesienie się do art. 251c ustawy o KAS, treści świadectwa służby oraz faktycznie wykonywanych czynności.

Jeżeli problem dotyczy niejasnego świadectwa pracy lub służby, przed albo równolegle z odwołaniem warto podjąć próbę uzyskania dodatkowego zaświadczenia. Dobrze przygotowane dokumenty często przesądzają o wyniku sprawy.

Przy służbie lub pracy o szczególnym charakterze podobnym tematem jest emeryturę pomostową po 60. roku życia, zwłaszcza gdy trzeba wykazać okresy pracy uprawniające do świadczenia.

W przypadku funkcjonariuszy PSP ważne są przerwy w służbie oraz późniejsza aktywność zawodowa, co pokazuje artykuł emeryturę PSP po przerwie i działalności gospodarczej.

FAQ

Czy art. 251c ustawy o KAS automatycznie daje emeryturę pomostową?

Nie. Przepis może mieć istotne znaczenie przy kwalifikacji okresów służby, ale ZUS nadal sprawdza wszystkie warunki z ustawy o emeryturach pomostowych, w tym wiek, staż ubezpieczeniowy, 15 lat pracy szczególnej i wykonywanie takiej pracy po 31 grudnia 2008 r.

Czy trzeba było pracować w szczególnych warunkach przed 1999 r.?

Obecnie nie jest to warunek konieczny. Po zmianach przepisów emerytura pomostowa nie zależy już od obowiązkowego wykazania pracy szczególnej przed 1 stycznia 1999 r. Takie okresy nadal mogą jednak pomagać w osiągnięciu wymaganego 15-letniego stażu.

Czy świadectwo służby wystarczy do wygrania sprawy?

Czasem wystarczy, jeżeli jest precyzyjne i wskazuje właściwe okresy oraz charakter pracy. Jeżeli zawiera tylko ogólny wpis, ZUS może żądać dodatkowych dokumentów albo zakwestionować zaliczenie okresu.

Czy można odwołać się od decyzji ZUS?

Tak. Odwołanie składa się za pośrednictwem ZUS do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, zasadniczo w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W odwołaniu trzeba wskazać, które ustalenia ZUS są błędne i jakie dowody potwierdzają prawo do świadczenia.

Czy praca po 2008 r. jest konieczna?

Tak, w typowej sprawie o emeryturę pomostową trzeba wykazać wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r. W przypadku funkcjonariuszy celnych szczególnie ważne jest więc udokumentowanie okresu służby po tej dacie.

Źródła

• Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz.U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm.
• Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, Dz.U. z 2016 r. poz. 1947 z późn. zm.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.