Emeryt wojskowy na umowie zlecenia a składki ZUS

Czy uczelnia powinna naliczać składki od umowy zlecenia?

Jeżeli emeryt wojskowy wykonuje dla uczelni odpłatną umowę zlecenia albo umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, uczelnia jako płatnik co do zasady powinna zgłosić go do ZUS i naliczać składki. Podstawą jest art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który obejmuje obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi zleceniobiorców wykonujących pracę na obszarze Polski.

Prawo do emerytury wojskowej samo w sobie nie wyłącza obowiązku składkowego z tytułu zlecenia. Inaczej mogłoby być tylko wtedy, gdy w konkretnej sytuacji zleceniobiorca ma równocześnie inny tytuł do ubezpieczeń, który zmienia zasady oskładkowania. W praktyce płatnik powinien więc ustalić wszystkie tytuły do ubezpieczeń, a nie opierać się wyłącznie na tym, że dana osoba jest emerytem.

Umowa o dzieło co do zasady nie powoduje obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, chyba że zachodzą szczególne okoliczności przewidziane w przepisach, na przykład powiązanie z własnym pracodawcą. Samo przekształcenie umowy o dzieło w umowę zlecenia może więc istotnie zmienić sytuację składkową wykładowcy.

Jakie ubezpieczenia obejmują emeryta wojskowego na zleceniu?

Przy odpłatnej umowie zlecenia emeryt wojskowy zasadniczo podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeżeli zlecenie jest wykonywane w warunkach objętych ubezpieczeniem wypadkowym, płatnik rozlicza także składkę wypadkową. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne i wymaga zgłoszenia na wniosek zleceniobiorcy.

W praktyce uczelnia powinna także rozliczyć składkę na ubezpieczenie zdrowotne, o ile zleceniobiorca uzyskuje przychód stanowiący podstawę wymiaru tej składki. Szczegóły zależą od dokumentów złożonych przez zleceniobiorcę oraz od tego, czy ma on inne aktywne tytuły do ubezpieczeń.

Jeżeli zlecenie jest nieodpłatne, nie powstaje przychód z tego tytułu i zwykle nie ma podstawy do naliczania składek jako od zleceniobiorcy. Trzeba jednak ostrożnie ocenić, czy nieodpłatność jest rzeczywista i czy umowa nie ukrywa innego rodzaju rozliczeń.

Obowiązek zawiadomienia wojskowego organu emerytalnego

Niezależnie od rozliczeń z ZUS, emeryt wojskowy ma obowiązek poinformować wojskowy organ emerytalny o podjęciu działalności zarobkowej. Wynika to z art. 41a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Obowiązek ten obejmuje również informację o wysokości przychodu oraz o zmianach, które mogą mieć wpływ na wypłatę świadczenia.

Przychód istotny dla emerytury wojskowej jest powiązany z działalnością wskazaną w art. 104 ust. 1-4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Chodzi między innymi o zatrudnienie, inną pracę zarobkową, służbę oraz prowadzenie pozarolniczej działalności.

Zawiadomienie warto złożyć także wtedy, gdy przychód jest niewysoki i najprawdopodobniej nie spowoduje zmniejszenia emerytury. Sam obowiązek informacyjny nie zależy wyłącznie od przekroczenia progów przychodowych.

Kiedy przychód może zmniejszyć emeryturę wojskową?

Przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może wpływać na wysokość emerytury wojskowej. Zgodnie z art. 41 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin emerytura może zostać zmniejszona na zasadach odnoszących się do progów przychodowych z ustawy emerytalnej, z zastrzeżeniem szczególnych reguł dotyczących świadczeń wojskowych.

Jeżeli przychód przekracza niższy próg, czyli 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS, świadczenie może zostać zmniejszone. Jeżeli przekracza 130% tego wynagrodzenia, emerytura wojskowa podlega zmniejszeniu o 25% jej wysokości. Przy emeryturze wojskowej ograniczenie to ma szczególne znaczenie, ponieważ przepisy przewidują maksymalny poziom zmniejszenia.

Istnieją również ustawowe wyjątki. Ograniczeń dotyczących zmniejszenia nie stosuje się między innymi do osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Dlatego przy ocenie konkretnej sprawy trzeba sprawdzić nie tylko wysokość przychodu, lecz także sposób ustalenia samej emerytury.

Co powinna zrobić uczelnia jako zleceniodawca?

Uczelnia powinna ustalić status zleceniobiorcy, odebrać od niego informacje potrzebne do prawidłowego zgłoszenia do ubezpieczeń i zgłosić go do ZUS w wymaganym terminie. Standardowo zgłoszenia dokonuje się w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeń.

Płatnik powinien też prawidłowo naliczać i opłacać składki od wynagrodzenia ze zlecenia oraz wykazywać je w dokumentach rozliczeniowych. Jeżeli zleceniobiorca przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, potrzebne jest odpowiednie zgłoszenie.

Warto pamiętać, że ocena ZUS nie zależy wyłącznie od nazwy umowy. Jeżeli umowa nazwana dziełem w rzeczywistości polega na stałym wykonywaniu usług, organ może kwestionować brak składek. W przypadku wykładów, konsultacji lub zajęć dydaktycznych kluczowe znaczenie ma treść zobowiązania, sposób wykonywania pracy i to, czy powstaje indywidualny, sprawdzalny rezultat.

FAQ

Czy emeryt wojskowy na zleceniu zawsze płaci składki emerytalne i rentowe?

Co do zasady tak, jeżeli zlecenie jest odpłatne i nie występuje inny tytuł do ubezpieczeń zmieniający zasady podlegania. Ostateczna ocena zależy od całej sytuacji ubezpieczeniowej zleceniobiorcy.

Czy umowa o dzieło zawarta z emerytem wojskowym jest oskładkowana?

Zwykła umowa o dzieło zasadniczo nie rodzi obowiązku składek społecznych. Wyjątki mogą wystąpić zwłaszcza wtedy, gdy umowa jest zawarta z własnym pracodawcą albo wykonywana na jego rzecz. Trzeba też sprawdzić, czy umowa rzeczywiście jest dziełem, a nie usługą.

Czy trzeba zgłaszać do WBE przychód niższy niż próg zmniejszenia emerytury?

Tak. Obowiązek zawiadomienia o działalności zarobkowej i wysokości przychodu istnieje niezależnie od tego, czy przychód ostatecznie spowoduje zmniejszenie emerytury wojskowej.

Czy zleceniobiorca emeryt może przystąpić do ubezpieczenia chorobowego?

Tak. Ubezpieczenie chorobowe przy umowie zlecenia jest dobrowolne. Jeżeli zleceniobiorca chce z niego korzystać, powinien złożyć wniosek, a płatnik musi dokonać właściwego zgłoszenia.

Czy przekroczenie 130% przeciętnego wynagrodzenia zawiesza emeryturę wojskową?

W przypadku emerytury wojskowej przepisy przewidują szczególne zasady. Po przekroczeniu 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia świadczenie ulega zmniejszeniu o 25% jego wysokości, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

Podsumowanie

Interpretacja uczelni, zgodnie z którą od odpłatnej umowy zlecenia emeryta wojskowego należy naliczać składki emerytalne i rentowe, jest co do zasady prawidłowa. Zlecenie jest odrębnym tytułem do ubezpieczeń, a samo pobieranie emerytury wojskowej nie zwalnia automatycznie z obowiązku składkowego.

Równolegle emeryt powinien pamiętać o obowiązku informacyjnym wobec wojskowego organu emerytalnego. Dodatkowy przychód może mieć znaczenie dla wysokości świadczenia, zwłaszcza przy przekroczeniu progów przychodowych. Jeżeli sytuacja obejmuje kilka umów, inne zatrudnienie albo wysokie wynagrodzenie ze zlecenia, warto przeanalizować ją indywidualnie.

Źródła:

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887 z późn. zm.
Ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - Dz.U. 1994 nr 10 poz. 36 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.