Pracujący emeryt mundurowy a ZUS

Czy praca na etacie podwyższy emeryturę mundurową?

Jeżeli emeryt mundurowy po odejściu ze służby podejmuje zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, pracodawca zasadniczo ma obowiązek zgłaszać go do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego oraz potrącać z wynagrodzenia składki pracownika. Sam fakt pobierania emerytury mundurowej nie zwalnia z tych składek.

Nie działa to jednak tak samo jak przy typowej emeryturze z ZUS. Składki odprowadzane z etatu nie podwyższają automatycznie co roku wypłacanej emerytury mundurowej. Mogą natomiast mieć znaczenie w dwóch sytuacjach:

• przy doliczeniu okresów pracy po służbie do wysługi emerytalnej w systemie mundurowym, jeżeli spełnione są ustawowe warunki,
• przy ustalaniu emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli emeryt mundurowy wystąpi do ZUS i spełnia warunki do takiego świadczenia.

W praktyce najpierw trzeba ustalić, według jakich zasad została obliczona emerytura mundurowa, czy osiągnęła 75% podstawy wymiaru oraz czy okresy pracy cywilnej mogą być w ogóle doliczone do świadczenia zaopatrzeniowego.

Kiedy można doliczyć pracę po służbie do emerytury mundurowej?

W przypadku funkcjonariuszy objętych ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji i innych służb kluczowe znaczenie ma art. 14 tej ustawy. Przepis przewiduje możliwość doliczenia do wysługi emerytalnej określonych okresów przypadających po zwolnieniu ze służby.

Co do zasady mogą to być w szczególności:

• okresy zatrudnienia przed 1 stycznia 1999 r. w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego etatu, po odpowiednim przeliczeniu,
• okresy opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po 31 grudnia 1998 r.,
• okresy nieopłacania składek z powodu przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Doliczenie nie jest jednak bezwarunkowe. Emerytura mundurowa może zostać podwyższona w tym trybie przede wszystkim wtedy, gdy świadczenie jest niższe niż 75% podstawy wymiaru, a emeryt osiągnął wymagany wiek albo został uznany za inwalidę. W odniesieniu do funkcjonariuszy objętych wskazaną ustawą przyjmuje się wiek 50 lat dla kobiety i 55 lat dla mężczyzny.

Za każdy rok doliczanych okresów emeryturę podwyższa się zasadniczo o 1,3% podstawy wymiaru. Podwyższenie nie może jednak spowodować przekroczenia maksymalnego ustawowego poziomu 75% podstawy wymiaru.

Czy można pobierać jednocześnie emeryturę mundurową i emeryturę z ZUS?

Najważniejsza zasada wynika z regulacji o zbiegu świadczeń: gdy jedna osoba ma prawo do kilku świadczeń emerytalno-rentowych, co do zasady wypłaca się jedno z nich. Zwykle jest to świadczenie wybrane przez uprawnionego albo korzystniejsze, jeżeli przepisy tak przewidują.

Dlatego emeryt mundurowy, który po latach pracy cywilnej spełni warunki do emerytury z FUS, może wystąpić do ZUS o jej ustalenie, ale nie zawsze będzie mógł pobierać ją jednocześnie z emeryturą mundurową. W wielu sprawach wypłacane jest tylko jedno świadczenie.

Istnieją jednak sytuacje szczególne, zwłaszcza dotyczące emerytur mundurowych obliczanych według zasad, które nie pozwalały uwzględnić cywilnych okresów ubezpieczenia w świadczeniu zaopatrzeniowym. W takich przypadkach możliwość równoległej wypłaty wymaga indywidualnej oceny decyzji emerytalnej, podstawy prawnej obliczenia świadczenia oraz aktualnej praktyki organów rentowych i sądów.

Jeżeli świadczenie mundurowe zostało przyznane w 2009 r., nie należy automatycznie zakładać prawa do dwóch wypłat. Trzeba sprawdzić decyzję emerytalną, podstawę obliczenia emerytury, wysokość procentową świadczenia oraz to, czy okresy cywilne mogły być doliczone do wysługi.

Dlaczego składki ZUS są potrącane, skoro pobierana jest emerytura mundurowa?

Składki są potrącane dlatego, że źródłem obowiązku ubezpieczeń jest zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Pracownik, także będący emerytem, podlega ubezpieczeniom społecznym z etatu. Pracodawca nie ma swobody, aby zrezygnować z naliczania składek tylko dlatego, że pracownik pobiera emeryturę mundurową.

Składki te nie są dobrowolną opłatą za przyszłą korzyść, lecz obowiązkowym elementem systemu ubezpieczeń społecznych. Zasilają konto ubezpieczonego w ZUS i mogą być uwzględnione przy ustalaniu emerytury z FUS. Nie oznacza to jednak, że każda osoba faktycznie otrzyma dodatkową comiesięczną wypłatę obok emerytury mundurowej.

Nie ma możliwości skutecznego złożenia pracodawcy oświadczenia, że pracownik rezygnuje ze składek emerytalnych i rentowych od umowy o pracę. Takie składki są obowiązkowe z mocy ustawy.

Co warto zrobić w praktyce?

Osoba w takiej sytuacji powinna zebrać przede wszystkim:

• decyzję o przyznaniu emerytury mundurowej,
• informację, jaki procent podstawy wymiaru stanowi obecna emerytura,
• zaświadczenia lub dane o okresach zatrudnienia po zwolnieniu ze służby,
• informację z ZUS o stanie konta ubezpieczonego i prognozowanej emeryturze,
• ewentualne decyzje o waloryzacji i przeliczeniu świadczenia.

Następnie można rozważyć dwa działania: złożenie wniosku do właściwego organu emerytalnego służb mundurowych o doliczenie okresów po służbie albo złożenie wniosku do ZUS o ustalenie emerytury z FUS. Przed podjęciem decyzji warto porównać skutki finansowe obu rozwiązań, bo samo przyznanie emerytury z FUS nie musi oznaczać wypłaty dwóch świadczeń.

FAQ

Czy emeryt mundurowy na etacie musi płacić składki ZUS?

Tak. Umowa o pracę jest tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Pobieranie emerytury mundurowej nie pozwala pracownikowi zrezygnować ze składek.

Czy składki z pracy automatycznie zwiększą emeryturę mundurową?

Nie automatycznie. Doliczenie okresów pracy po służbie wymaga spełnienia warunków ustawowych i złożenia wniosku do właściwego organu emerytalnego. Jeżeli świadczenie osiągnęło 75% podstawy wymiaru, dalsze podwyższenie w tym trybie zwykle nie będzie możliwe.

Czy informacja z ZUS o hipotetycznej emeryturze oznacza prawo do drugiej wypłaty?

Nie. Taka informacja pokazuje stan konta i prognozę w systemie powszechnym. O wypłacie decyduje dopiero wniosek, decyzja ZUS oraz przepisy o zbiegu świadczeń.

Czy można wybrać korzystniejszą emeryturę?

Co do zasady przy zbiegu świadczeń uprawniony może wskazać świadczenie, które ma być wypłacane, albo organ wypłaca świadczenie korzystniejsze, jeśli wynika to z przepisów. Przed wyborem warto porównać kwoty netto i skutki dalszej waloryzacji.

Do kogo złożyć wniosek o doliczenie okresów pracy?

Wniosek składa się do organu emerytalnego właściwego dla danego rodzaju służby, a nie do pracodawcy. W sprawach funkcjonariuszy będzie to właściwy organ zaopatrzeniowy, a w sprawach emerytury z FUS właściwy oddział ZUS.

Źródła

• Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w aktualnym brzmieniu.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w aktualnym brzmieniu.
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w aktualnym brzmieniu.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.