Emerytura pomostowa dla rybaka morskiego z KRUS

Emerytura pomostowa dla rybaka morskiego

Do rybaków morskich może mieć zastosowanie ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Prace rybaków morskich zostały wymienione w pkt 22 załącznika nr 1 do tej ustawy jako prace w szczególnych warunkach.

W przypadku tej grupy znaczenie ma art. 8 ustawy. Pracownik wykonujący prace wymienione m.in. w pkt 22 załącznika nr 1 może nabyć prawo do emerytury pomostowej na korzystniejszych zasadach wiekowych, jeżeli spełnia pozostałe wymogi ustawowe. Dla mężczyzny podstawowy próg wieku wynosi 55 lat, a wymagany okres pracy w tych szczególnych warunkach wynosi co najmniej 10 lat.

Nie wystarczy jednak samo wykonywanie pracy na statku rybackim. ZUS bada łącznie kilka elementów: wiek, staż ogólny, staż pracy w szczególnych warunkach, okresy ubezpieczenia oraz dokumenty potwierdzające rodzaj rzeczywiście wykonywanej pracy.

Warunki, które musi spełnić były rybak

W opisanej sytuacji najważniejsze jest ustalenie, czy praca rybaka morskiego pokładowego została prawidłowo udokumentowana jako praca w szczególnych warunkach z pkt 22 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Jeżeli z dokumentów wynika 14 lat i 8 miesięcy takiej pracy, warunek 10 lat pracy rybaka morskiego co do zasady może być spełniony.

Oprócz tego ZUS bada wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Dla mężczyzny wynosi on co najmniej 25 lat. Trzeba jednak odróżnić okresy ubezpieczenia w ZUS od okresów ubezpieczenia rolniczego w KRUS. W emeryturze pomostowej staż ustala się według zasad wskazanych w ustawie o emeryturach pomostowych, która odsyła do wybranych przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Okresy KRUS nie zawsze mogą więc uzupełnić brakujący staż tak, jak przy niektórych świadczeniach emerytalnych z FUS.

Jeżeli więc były rybak ma 18 lat zatrudnienia w systemie pracowniczym oraz 8 lat opłacania KRUS, nie należy z góry zakładać, że ZUS uzna to za pełne 25 lat wymagane do emerytury pomostowej. Warto uzyskać z KRUS zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniu i składkach, ale decydujące będzie stanowisko ZUS wydane po analizie całej dokumentacji.

Zobacz również: ubezpieczenie w KRUS i ZUS

Znaczenie art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych

Jeżeli po 31 grudnia 2008 r. dana osoba nie wykonywała już pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, nadal może wchodzić w grę art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Przepis ten ma znaczenie dla osób, które nie kontynuowały po tej dacie pracy z nowych wykazów, ale wcześniej zgromadziły wymagany okres takiej pracy.

W praktyce art. 49 jest często kluczowy dla byłych rybaków, którzy po zakończeniu pracy na morzu przeszli do innej aktywności, np. prowadzenia gospodarstwa rolnego i ubezpieczenia w KRUS. Trzeba jednak wykazać, że na dzień wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych istniał wymagany okres pracy w szczególnych warunkach odpowiedniego rodzaju oraz że spełnione są pozostałe przesłanki świadczenia.

W przypadku rybaka morskiego pokładowego istotne będzie zatem nie tylko to, ile łącznie lat przepracował, ale również kiedy wykonywał tę pracę, na jakim stanowisku, w jakiej służbie i czy dokumenty pracownicze pozwalają jednoznacznie przypisać pracę do pkt 22 załącznika nr 1.

Rybak pokładowy, mechanik, motorzysta – dlaczego stanowisko ma znaczenie

Ustawa o emeryturach pomostowych posługuje się pojęciem prac rybaków morskich, ale nie zawsze sama nazwa stanowiska w dokumentach wystarcza. W praktyce spory z ZUS dotyczą zwłaszcza osób zatrudnionych na statkach rybackich w służbie mechanicznej, np. mechaników lub motorzystów.

W orzecznictwie i praktyce organów rentowych podkreślano, że praca w służbie pokładowej bezpośrednio przy połowach nie jest tym samym co praca w służbie mechanicznej. Dlatego rybak morski pokładowy ma znacznie mocniejszą sytuację dowodową niż osoba, która pracowała na jednostce rybackiej, ale wykonywała głównie czynności mechaniczne.

Jeżeli w świadectwach pracy wpisano stanowisko „rybak”, „rybak morski”, „rybak pokładowy” albo stanowisko odpowiadające służbie pokładowej i dokumenty potwierdzają wykonywanie pracy przy połowach, szanse na uznanie tego okresu są większe. Jeżeli natomiast dokumenty wskazują na stanowisko mechanika, motorzysty lub kierownika maszyny, ZUS może odmówić zaliczenia takiego okresu jako pracy rybaka morskiego z pkt 22 załącznika nr 1.

Czy opłacanie KRUS pomaga przy emeryturze

Okresy ubezpieczenia rolniczego mogą mieć znaczenie przy innych świadczeniach, zwłaszcza przy emeryturze powszechnej z ZUS albo przy ustalaniu prawa do świadczeń rolniczych. Nie oznacza to jednak, że każdy okres KRUS automatycznie uzupełni staż do emerytury pomostowej.

Przy emeryturze powszechnej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych okresy opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników mogą wpływać na zwiększenie świadczenia lub na ocenę stażu w przypadkach przewidzianych w ustawie. ZUS ustala to na podstawie dokumentów, w tym zaświadczenia z KRUS.

W przypadku osoby urodzonej w 1960 r. trzeba dodatkowo sprawdzić, czy nie został już osiągnięty powszechny wiek emerytalny. Emerytura pomostowa ma charakter świadczenia przejściowego i zasadniczo jest wypłacana do czasu uzyskania prawa do emerytury powszechnej. Jeżeli wnioskodawca osiągnął już powszechny wiek emerytalny, właściwym świadczeniem na przyszłość będzie co do zasady emerytura powszechna, a nie dalsza wypłata pomostówki.

Zobacz również: praca za granicą, posiadanie ziemi i ubezpieczenie w KRUS

Jakie dokumenty przygotować do ZUS

Przed złożeniem wniosku warto zebrać możliwie pełny materiał dowodowy. W sprawach rybaków morskich szczególnie przydatne są:

• świadectwa pracy ze wskazaniem stanowiska i okresów zatrudnienia,
• świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub zaświadczenia pracodawcy,
• książeczka żeglarska, dokumenty zaokrętowania i dokumentacja przebiegu służby,
• zakresy obowiązków, angaże, umowy i inne dokumenty kadrowe,
• zaświadczenie z KRUS o okresach ubezpieczenia rolniczego i opłaconych składkach,
• decyzje lub informacje ZUS dotyczące wcześniejszych wniosków, jeżeli były składane.

Jeżeli zakład pracy już nie istnieje, dokumentów można szukać w archiwach przechowujących akta osobowe i płacowe. W razie odmowy ZUS możliwe jest odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, w którym można wykazywać rzeczywisty charakter pracy także innymi dowodami, np. zeznaniami świadków, o ile sąd uzna je za przydatne.

FAQ

Czy rybak morski pokładowy może dostać emeryturę pomostową?

Tak, jeżeli spełni warunki ustawowe, w tym co najmniej 10 lat pracy rybaka morskiego w szczególnych warunkach, wymagany wiek oraz wymagany staż ogólny. Konieczne jest także prawidłowe udokumentowanie zatrudnienia.

Czy lata opłacania KRUS liczą się do 25 lat stażu przy pomostówce?

Nie należy zakładać tego automatycznie. Przy emeryturze pomostowej staż ustala się według szczególnych zasad, a okresy KRUS mogą nie uzupełniać brakującego stażu tak jak przy niektórych innych świadczeniach. Warto przedstawić zaświadczenie z KRUS, ale ostatecznie oceni to ZUS.

Czy mechanik na statku rybackim jest traktowany tak samo jak rybak?

Co do zasady nie. Spory w takich sprawach dotyczą tego, czy dana osoba wykonywała prace rybaka morskiego w służbie pokładowej, czy pracowała w służbie mechanicznej. Sama praca na statku rybackim nie zawsze wystarcza.

Co zrobić, gdy ZUS odmówi emerytury pomostowej?

Od decyzji ZUS można wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie wskazanym w pouczeniu decyzji. W odwołaniu warto skupić się na dokumentach potwierdzających stanowisko, charakter pracy i okresy zatrudnienia.

Podsumowanie

Były rybak morski pokładowy może mieć podstawy do ubiegania się o emeryturę pomostową, jeżeli wykaże co najmniej 10 lat pracy rybaka morskiego w szczególnych warunkach oraz pozostałe warunki wymagane przez ustawę. W opisanym stanie faktycznym mocnym argumentem jest ponad 14-letni okres pracy jako rybak pokładowy, ale problemem może być sposób liczenia 25-letniego stażu ogólnego, jeżeli jego część pochodzi wyłącznie z ubezpieczenia w KRUS.

Przed złożeniem wniosku warto uporządkować dokumenty z okresu pracy na morzu i uzyskać potwierdzenia z KRUS. Jeżeli ZUS odmówi świadczenia z powodu stanowiska, stażu albo nieuwzględnienia określonych okresów, sprawę można skierować do sądu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz.U. 2008 nr 237 poz. 1656 z późn. zm.

2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118

3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz.U. 1983 nr 8 poz. 43 z późn. zm.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.