Emerytura zagraniczna a składka zdrowotna

Czy wysokość emerytury wpływa na obowiązek składki zdrowotnej?

Kwestie dotyczące ubezpieczenia zdrowotnego emerytów i rencistów reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 16 tej ustawy obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają między innymi osoby pobierające emeryturę lub rentę.

Przepis nie uzależnia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od tego, czy emerytura jest wysoka, niska, wypłacana miesięcznie czy raz w roku. Istotne jest samo pobieranie świadczenia, a nie przekroczenie określonego limitu.

Nie funkcjonuje więc zasada, że od bardzo niskiej emerytury zagranicznej składki zdrowotnej się nie pobiera. Brak jest także specjalnego minimum, poniżej którego świadczenie z Niemiec, Belgii, Francji czy innego państwa UE byłoby z tego powodu automatycznie zwolnione z polskiej składki zdrowotnej.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego emeryta lub rencisty powstaje od dnia, od którego przysługuje wypłata emerytury albo renty, i wygasa z dniem zaprzestania pobierania świadczenia. Jeżeli więc dana osoba nadal pobiera świadczenie, sam fakt niewielkiej kwoty nie wyłącza obowiązku składkowego.

Emerytura z Niemiec lub innego państwa UE a zapytanie banku do NFZ

W przypadku wypłaty emerytury lub renty z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej bank wypłacający świadczenie może skierować do właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ zapytanie, czy osoba otrzymująca świadczenie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce. Wynika to z art. 75 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Dlatego informacja z banku nie musi oznaczać błędu. Bank, który pośredniczy w wypłacie niemieckiej emerytury, może działać jako podmiot zobowiązany do ustalenia, czy od świadczenia należy pobrać składkę zdrowotną w Polsce.

Jeżeli emeryt mieszka w Polsce i pobiera również polską emeryturę, najczęściej to Polska jest państwem właściwym dla ubezpieczenia zdrowotnego. Wtedy zagraniczne świadczenie emerytalne może być potraktowane jako kolejny tytuł, od którego pobiera się składkę. W nietypowych sytuacjach, zwłaszcza gdy osoba nie pobiera polskiej emerytury albo mieszka poza Polską, trzeba dodatkowo sprawdzić zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Kilka źródeł emerytury a składka zdrowotna

Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy, jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka zdrowotna jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. W praktyce oznacza to, że polska emerytura i zagraniczna emerytura mogą powodować odrębne naliczanie składki.

Nie jest to zatem jedna składka liczona wyłącznie od polskiego świadczenia. Jeżeli zagraniczna emerytura jest wypłacana raz w roku, składka może zostać potrącona przy tej wypłacie, a nie co miesiąc. Wysokość potrącenia należy weryfikować na podstawie informacji z banku, dokumentu wypłaty oraz ewentualnej odpowiedzi NFZ.

Warto odróżnić składkę zdrowotną od podatku dochodowego. To, że od niskiej emerytury podatek może być niski albo w określonych sytuacjach nie wystąpić, nie oznacza automatycznie braku składki zdrowotnej. Są to dwa odrębne obowiązki.

Co zrobić po otrzymaniu informacji z banku?

Po otrzymaniu pisma z banku warto przede wszystkim ustalić, czy bank informuje jedynie o obowiązku weryfikacji w NFZ, czy już o konkretnym potrąceniu składki. Dobrze jest zachować pismo, potwierdzenie wypłaty emerytury zagranicznej oraz dokumenty z niemieckiej instytucji emerytalnej.

W praktyce można poprosić bank o wskazanie, od jakiej kwoty naliczono składkę, za jaki okres oraz czy podstawą działania była odpowiedź oddziału NFZ. Jeżeli emeryt uważa, że nie powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce, sprawa wymaga wyjaśnienia z NFZ, a czasem także z instytucją zagraniczną.

FAQ

Czy istnieje minimalna kwota emerytury zwalniająca ze składki zdrowotnej?

Nie. Ustawa nie przewiduje progu minimalnego, poniżej którego emerytura lub renta automatycznie nie podlegałaby składce zdrowotnej. Liczy się tytuł do ubezpieczenia, a nie sama wysokość świadczenia.

Czy składka zdrowotna może być pobrana od emerytury wypłacanej raz w roku?

Tak. Jeżeli świadczenie zagraniczne jest wypłacane rocznie, składka może zostać pobrana przy tej wypłacie. Sposób rozliczenia warto sprawdzić w informacji z banku.

Czy bank sam decyduje o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?

Bank nie powinien opierać się wyłącznie na przypuszczeniu. Przy wypłacie emerytury z innego państwa UE przepisy przewidują zapytanie do właściwego oddziału NFZ o podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce.

Czy polska emerytura i niemiecka emerytura oznaczają dwie składki?

Co do zasady składka zdrowotna jest należna od każdego tytułu odrębnie. Jeżeli dana osoba pobiera polską emeryturę i dodatkowo świadczenie z Niemiec, zagraniczna emerytura może stanowić odrębną podstawę pobrania składki.

Co zrobić, gdy mam wątpliwości co do potrącenia?

Należy poprosić bank o wyjaśnienie podstawy naliczenia składki, zachować dokumenty wypłaty i w razie potrzeby zwrócić się do NFZ o potwierdzenie statusu ubezpieczeniowego. Przy bardziej złożonych sytuacjach warto skonsultować dokumenty indywidualnie.

Przy świadczeniach zagranicznych i krajowych trzeba odróżnić podatek od ubezpieczenia zdrowotnego, w tym temat składka zdrowotna od dwóch emerytur.

Przy kilku źródłach przychodu osobno trzeba ocenić składkę zdrowotną, dlatego pomocny będzie artykuł składkę zdrowotną z etatu i działalności.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji, przy pobieraniu polskiej emerytury i dodatkowej emerytury z Niemiec, nie ma przepisowego minimum, które samo zwalniałoby z obowiązku składki zdrowotnej. Jeżeli właściwy oddział NFZ potwierdzi podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu w Polsce, bank wypłacający zagraniczne świadczenie może pobrać składkę także od tej emerytury.

Najważniejsze jest sprawdzenie, czy bank prawidłowo ustalił podstawę pobrania składki oraz czy chodzi o świadczenie podlegające polskim zasadom ubezpieczenia zdrowotnego. W standardowej sytuacji emeryta mieszkającego w Polsce i pobierającego polskie świadczenie niska wysokość emerytury zagranicznej nie wyłącza obowiązku składkowego.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. 1998 nr 162 poz. 1118
3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.