Doliczanie okresów do stażu w wojsku

Najpierw ustal, o jaki staż w wojsku chodzi

W praktyce słowo „staż” bywa używane w kilku znaczeniach. Żołnierz może pytać o staż do nagrody jubileuszowej, dodatek za długoletnią służbę, wysługę lat, uprawnienia emerytalne albo inne świadczenie. To ważne, bo dla każdego z tych uprawnień mogą obowiązywać odmienne zasady zaliczania wcześniejszych okresów.

Jeżeli sprawa dotyczy nagrody jubileuszowej żołnierza zawodowego, punktem wyjścia są aktualne przepisy ustawy o obronie Ojczyzny oraz przepisy wykonawcze Ministra Obrony Narodowej dotyczące należności pieniężnych żołnierzy zawodowych. Nie wystarczy więc wykazać, że dany okres „liczył się do stażu pracy” w zwykłym zatrudnieniu cywilnym. Trzeba sprawdzić, czy przepisy wojskowe pozwalają uwzględnić go przy konkretnym świadczeniu.

Dlatego wniosek do kadr warto sformułować precyzyjnie: nie tylko „proszę o doliczenie okresów do stażu”, ale „proszę o zaliczenie wskazanych okresów przy ustalaniu prawa do konkretnego świadczenia”, np. nagrody jubileuszowej.

Czy zasadnicza służba wojskowa wlicza się do stażu?

Okres zasadniczej służby wojskowej jest okresem czynnej służby wojskowej. Co do zasady powinien więc być brany pod uwagę tam, gdzie przepisy odwołują się do okresów czynnej służby wojskowej. W praktyce najważniejsze jest udokumentowanie dat rozpoczęcia i zakończenia tej służby.

Dowodem może być w szczególności książeczka wojskowa, zaświadczenie z właściwego wojskowego centrum rekrutacji albo dokumentacja znajdująca się w aktach personalnych. Jeżeli dane w dokumentach są niepełne lub rozbieżne, warto wystąpić o zaświadczenie obejmujące dokładne daty pełnienia służby.

Praca sezonowa przed służbą zawodową

Praca sezonowa może zostać zaliczona tylko wtedy, gdy była rzeczywistym, zakończonym okresem zatrudnienia i da się ją wykazać dokumentami. Najmocniejszym dowodem jest świadectwo pracy. Pomocne mogą być także umowa o pracę, zaświadczenie pracodawcy, dokumenty płacowe lub dane z akt ubezpieczeniowych.

Trzeba odróżnić zatrudnienie pracownicze od pracy wykonywanej na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowa zlecenia albo umowa o dzieło. Sama praca zarobkowa nie zawsze jest „zatrudnieniem” w rozumieniu przepisów stosowanych do danego uprawnienia wojskowego. Jeżeli praca sezonowa była wykonywana w niepełnym wymiarze czasu pracy, komórka kadrowa powinna ocenić ją zgodnie z właściwymi przepisami dla konkretnego świadczenia.

W praktyce najczęstszy problem polega na braku świadectwa pracy po wielu latach. W takiej sytuacji warto ustalić, czy pracodawca nadal istnieje, czy jego dokumentację przejął następca prawny, archiwum albo inny podmiot przechowujący akta osobowe i płacowe.

Zasiłek dla bezrobotnych a staż w wojsku

Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych ma szczególne znaczenie w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych, ale nie jest ani okresem zatrudnienia, ani okresem czynnej służby wojskowej. Dlatego nie powinien być traktowany jako okres automatycznie doliczany do wojskowego stażu służby lub stażu do nagrody jubileuszowej.

Jeżeli żołnierz powołuje się na okres pozostawania bez pracy, powinien odróżnić dwie kwestie: sam status osoby bezrobotnej oraz okres faktycznego pobierania zasiłku. Nawet potwierdzenie z urzędu pracy nie przesądza jeszcze, że okres ten zostanie zaliczony do konkretnego uprawnienia wojskowego. Decyduje podstawa prawna tego uprawnienia.

Praca w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16 lat

Praca w gospodarstwie rolnym rodziców jest najbardziej problematyczna. Sama pomoc w gospodarstwie, mieszkanie z rodzicami lub wykonywanie prac w wakacje nie wystarcza do zaliczenia tego okresu. Ustawa dotycząca wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy przewiduje szczególne warunki, a dodatkowo trzeba ustalić, czy dane przepisy wojskowe w ogóle odsyłają do takiego pracowniczego stażu.

W orzecznictwie podkreśla się, że samo zamieszkiwanie z rodzicami w gospodarstwie po ukończeniu 16 lat nie daje jeszcze podstaw do przyjęcia statusu domownika. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w wyroku z 28 czerwca 1994 r., sygn. akt III AUr 206/94, wskazał, że dorywcza pomoc nie wystarcza. Stała praca w gospodarstwie wymaga faktycznego, regularnego zaangażowania i związania się z gospodarstwem, a nie tylko okazjonalnej pomocy rodzinie.

Dla żołnierza zawodowego oznacza to, że praca w gospodarstwie rodziców może zostać uwzględniona tylko wtedy, gdy spełnia warunki wynikające z przepisów rolnych oraz gdy konkretne przepisy dotyczące danego świadczenia wojskowego dopuszczają zaliczenie takiego okresu. Jeżeli uprawnienie było już ustalane na starych zasadach, znaczenie mogą mieć także przepisy przejściowe i zasada zachowania okresów wcześniej zaliczonych.

Znaczenie przepisów przejściowych po 1 lipca 2004 r.

W sprawach żołnierzy zawodowych nadal mogą pojawiać się sytuacje, w których wcześniejsze okresy zostały już kiedyś zaliczone przy ustalaniu prawa do nagrody jubileuszowej przed zmianą przepisów obowiązującą od 1 lipca 2004 r. W takich przypadkach nie należy mechanicznie usuwać okresów wcześniej uwzględnionych. Trzeba sprawdzić, czy przepisy przejściowe chronią już ustalony staż.

Jeżeli natomiast żołnierz dopiero obecnie żąda zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym, okresu bezrobocia albo innego okresu sprzed służby, komórka kadrowa będzie stosowała aktualne przepisy dla danego świadczenia. To może prowadzić do innego wyniku niż w sprawach osób, którym określone okresy zaliczono wiele lat temu.

Jak udokumentować okresy do zaliczenia?

Do wniosku warto dołączyć komplet dokumentów, bo to żołnierz zwykle musi wykazać okres, którego zaliczenia się domaga. W zależności od sprawy mogą to być:

• książeczka wojskowa lub zaświadczenie potwierdzające zasadniczą służbę wojskową,
• świadectwa pracy i zaświadczenia byłych pracodawców,
• dokumenty z archiwum akt osobowych i płacowych,
• zaświadczenie z urzędu pracy o okresie zarejestrowania i pobierania zasiłku,
• dokumenty z gminy, KRUS, ewidencji gruntów lub zeznania świadków dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym, jeżeli przepisy dopuszczają taki dowód.

Wniosek powinien wskazywać konkretne daty od kiedy do kiedy żołnierz domaga się zaliczenia danego okresu. Dobrą praktyką jest też zażądanie pisemnego rozstrzygnięcia albo pisemnej informacji, jeżeli organ kadrowy nie uwzględnia części okresów. Ułatwia to późniejsze odwołanie, ponowne wystąpienie z dokumentami albo konsultację prawną.

FAQ

Czy zasadnicza służba wojskowa zawsze liczy się do stażu?

Nie w każdym możliwym znaczeniu słowa „staż”, ale zasadnicza służba wojskowa jest okresem czynnej służby wojskowej. Jeżeli dane uprawnienie wojskowe uwzględnia okresy czynnej służby, taki okres powinien być brany pod uwagę po jego udokumentowaniu.

Czy rok na zasiłku dla bezrobotnych dolicza się do nagrody jubileuszowej w wojsku?

Nie należy zakładać automatycznego doliczenia. Okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych może mieć znaczenie w niektórych uprawnieniach pracowniczych, ale nie jest okresem zatrudnienia ani czynnej służby wojskowej. Decydują przepisy dotyczące konkretnej należności żołnierza.

Czy praca sezonowa liczy się, jeżeli nie mam świadectwa pracy?

Może być trudno ją zaliczyć bez dokumentów. Najpierw warto ustalić, czy były pracodawca, jego następca prawny albo archiwum przechowuje akta osobowe i płacowe. Same zeznania świadków mogą nie wystarczyć, zwłaszcza gdy trzeba wykazać zatrudnienie pracownicze.

Czy pomoc w gospodarstwie rodziców po 16 roku życia wystarczy?

Nie. Wymagana jest stała praca spełniająca warunki określone w przepisach i potwierdzona dowodami. Dorywcza pomoc, prace wakacyjne albo samo zamieszkiwanie z rodzicami w gospodarstwie nie przesądzają o zaliczeniu tego okresu.

Co zrobić, gdy kadry odmówią zaliczenia okresu?

Warto poprosić o pisemne uzasadnienie i wskazanie podstawy prawnej. Następnie należy porównać odmowę z dokumentami i przepisami dotyczącymi konkretnego świadczenia. Czasami problemem nie jest sam przepis, lecz brak właściwego dowodu albo błędne zakwalifikowanie okresu.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
• Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.
• Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
• Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 28 czerwca 1994 r., sygn. akt III AUr 206/94.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.